Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, als uitleg van de multiplier of van een verandering in ligging en helling van de bestedingslijn.
Wat moet je kunnen?
- Het evenwichtsinkomen berekenen met .
- De multiplier berekenen en uitleggen waarom Y sterker verandert dan de autonome bestedingen.
- Een verandering van de ligging (autonome bestedingen) en helling (marginale consumptiequote) van de bestedingslijn uitleggen.
De kern
| Verandering | Bestedingslijn | Evenwichtsinkomen |
|---|---|---|
| hogere autonome consumptie, investeringen of O | schuift omhoog | stijgt |
| hogere marginale consumptiequote | wordt steiler | stijgt, en de multiplier wordt groter |
- Waarom een multiplier? De bestedingen van de één zijn het inkomen van de ander, die daar weer een deel van besteedt.
- Met belasting en import wordt de multiplier kleiner (zie Conjunctuurpolitiek — begrotingsbeleid).
- Vertrouwen (“animal spirits”) verandert de autonome consumptie en investeringen.

Zo wordt het gevraagd
- “Leg beide veranderingen van de EV₁-curve ten opzichte van de EV₀-curve uit”: ligging en helling (2025-1 vraag 21).
- “Leg uit dat het inkomen sterker daalt dan de autonome bestedingen” (2023-2 vraag 21).
- De stelling van de econoom over een open economie uitleggen (2024-2 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Bij een verandering van de bestedingslijn splits je ligging en helling: de ligging verandert door de autonome bestedingen, de helling door de marginale consumptiequote (of een lek). Bij de multiplier: lagere autonome bestedingen → lager inkomen → de consumptie daalt verder → het inkomen daalt meer dan de autonome bestedingen.
Zo scoor je de punten. Bij 2025-1 vraag 21 1p voor de uitleg van de ligging en 1p voor de helling. Bij 2023-2 vraag 21 (2p) moet de doorwerking (de multiplierwerking) in het antwoord staan.
Uitgewerkt voorbeeld
Evenwicht en multiplier (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 21)
, , .
- 800
- Multiplier:
- Investeringen dalen met 20: −80, dus
Het inkomen daalt 4 keer zo sterk als de investeringen. ✓
Valkuilen
- De multiplier toepassen op het hele inkomen in plaats van op de verandering van de autonome bestedingen.
- Een hogere marginale consumptiequote als verschuiving omhoog tekenen in plaats van een steilere lijn.
- Vergeten dat de bestedingslijn in dit model bij een gegeven rente en inflatie geldt.
Test jezelf
. Hoe groot is de multiplier?
.
Huishoudens gaan van elke extra euro meer sparen. Wat gebeurt er met de multiplier?
daalt, dus de multiplier wordt kleiner.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 21 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 27 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 8 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 21 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 31 · 1 punt antwoord Toelichting per vindplaats