Keynesiaans kruis

Prioriteit: 🟠 Midden

In 5 van de 8 onderzochte examenjaren, als uitleg van de multiplier of van een verandering in ligging en helling van de bestedingslijn.

Wat moet je kunnen?

• Het evenwichtsinkomen berekenen met $Y=C+I+O$.
• De multiplier berekenen en uitleggen waarom Y sterker verandert dan de autonome bestedingen.
• Een verandering van de ligging (autonome bestedingen) en helling (marginale consumptiequote) van de bestedingslijn uitleggen.

De kern

$C=cY+C_{\text{aut}}Y=C+I+O\text{multiplier}=\frac{1}{1-c}$

Verandering	Bestedingslijn	Evenwichtsinkomen
hogere autonome consumptie, investeringen of O	schuift omhoog	stijgt
hogere marginale consumptiequote $c$	wordt steiler	stijgt, en de multiplier wordt groter

• Waarom een multiplier? De bestedingen van de één zijn het inkomen van de ander, die daar weer een deel van besteedt.
• Met belasting en import wordt de multiplier kleiner (zie Conjunctuurpolitiek — begrotingsbeleid).
• Vertrouwen (“animal spirits”) verandert de autonome consumptie en investeringen.

Zo wordt het gevraagd

• “Leg beide veranderingen van de EV₁-curve ten opzichte van de EV₀-curve uit”: ligging en helling (2025-1 vraag 21).
• “Leg uit dat het inkomen sterker daalt dan de autonome bestedingen” (2023-2 vraag 21).
• De stelling van de econoom over een open economie uitleggen (2024-2 vraag 8).

Uitgewerkt voorbeeld

Evenwicht en multiplier (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 21)

$C=0,75Y+50$, $I=100$, $O=50$.

1. $Y=0,75Y+200\Rightarrow 0,25Y=200\Rightarrow Y=$ 800
2. Multiplier: $\frac{1}{1-0,75}=4$
3. Investeringen dalen met 20: $\Delta Y=4\times -20=$ −80, dus $Y=720$

Het inkomen daalt 4 keer zo sterk als de investeringen. ✓

Valkuilen

• De multiplier toepassen op het hele inkomen in plaats van op de verandering van de autonome bestedingen.
• Een hogere marginale consumptiequote als verschuiving omhoog tekenen in plaats van een steilere lijn.
• Vergeten dat de bestedingslijn in dit model bij een gegeven rente en inflatie geldt.

Test jezelf

$c=0,8$. Hoe groot is de multiplier?

$\frac{1}{1-0,8}=5$.

Huishoudens gaan van elke extra euro meer sparen. Wat gebeurt er met de multiplier?

$c$ daalt, dus de multiplier wordt kleiner.

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2025 tijdvak 1, vraag 21: ligging en helling van EV (2p)
• 2023 tijdvak 2, vraag 21: inkomen daalt sterker dan autonome bestedingen (2p)
• 2024 tijdvak 2, vraag 8: multiplier in een open economie (2p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 5 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 62,5%.

• 2025 tijdvak 1: vraag 21
• 2024 tijdvak 2: vraag 8
• 2024 tijdvak 1: vraag 27
• 2023 tijdvak 2: vraag 21
• 2021 tijdvak 1: vraag 29(sec)
• 2018 tijdvak 1: vraag 31(sec)

---

Ondersteunende onderwerpen

• Economische kringloop
• Nominale versus reële grootheden

Onderwerpen die dit ondersteunt

• IS-curve