Prioriteit: đźź Midden
In 4 van de 8 onderzochte examenjaren, bij prijsconcurrentie (laagsteprijsgarantie), toetreding en contracten.
Wat moet je kunnen?
- Beoordelen of een dreiging geloofwaardig is (loont uitvoeren voor de dreiger?).
- Uitleggen hoe zelfbinding een dreiging geloofwaardig maakt.
- De afruil tussen binding en flexibiliteit benoemen.
De kern
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| geloofwaardige dreiging | de dreiger heeft er zelf belang bij de dreiging uit te voeren |
| ongeloofwaardige dreiging | uitvoeren zou de dreiger zelf schaden, dus de ander gelooft het niet |
| zelfbinding | vooraf een keuze onomkeerbaar vastleggen (contract, garantie, investering) |
- Laagsteprijsgarantie: de winkel belooft het verschil terug te betalen als een concurrent goedkoper is. Een prijsverlaging van de concurrent wordt dan automatisch gevolgd, dus verlagen levert de concurrent niets op → geen prijzenoorlog.
- Afruil: binding maakt geloofwaardig, maar je kunt minder goed reageren op nieuwe omstandigheden.
- Sociale normen en reputatie kunnen hetzelfde effect hebben (zie Herhaalde spelen en reputatie).
- Zelfbinding kan een Gevangenendilemma doorbreken.
Zo wordt het gevraagd
- “Leg uit dat door deze manier van zelfbinding het risico op een prijzenoorlog wordt beperkt” (2025-1 vraag 16).
- “Leg de stelling van de analist uit”: de dreiging is geloofwaardig, waardoor een suboptimale situatie ontstaat (2022-1 vraag 4).
- “Verklaar de conclusies van Dumas” over een berovingsprobleem en een dreiging tot opzegging (2022-2 vraag 8, 3p).
- Wat de speluitkomst is en waarom afwijken van de sociale norm later winst kost (2026-1 vraag 5).
Uitgewerkt voorbeeld
Laagsteprijsgarantie (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 16)
- IJssalon A belooft: “Elders goedkoper? Wij betalen het verschil terug.”
- Als B de prijs verlaagt, betaalt A in feite dezelfde lage prijs: B trekt geen klanten weg.
- Een prijsverlaging levert B dus alleen lagere marges op.
- B heeft geen reden meer om te verlagen: het risico op een prijzenoorlog daalt.
Valkuilen
- Elke dreiging geloofwaardig vinden zonder naar het eigen belang van de dreiger te kijken.
- Vergeten dat zelfbinding vooraf en moeilijk terug te draaien moet zijn.
- Zelfbinding verwarren met een gewone afspraak die je zo kunt opzeggen.
Test jezelf
Een monopolist dreigt met een prijzenoorlog als een concurrent toetreedt, maar een prijzenoorlog zou hem zelf meer kosten dan de toetreding. Is de dreiging geloofwaardig?
Nee: na toetreding is het voor hem beter om niet te vechten.
Hoe kan de monopolist de dreiging geloofwaardig maken?
Door zelfbinding, bijvoorbeeld vooraf veel extra capaciteit bouwen (verzonken kosten), zodat produceren tegen een lage prijs voor hem wel loont.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2025 tijdvak 1, vraag 16: laagsteprijsgarantie (2p)
- 2022 tijdvak 1, vraag 4: geloofwaardige dreiging (2p)
- 2022 tijdvak 2, vraag 8: dreiging en berovingsprobleem (3p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 50%.
- 2026 tijdvak 1: vraag 5 (kader)
- 2025 tijdvak 1: vraag 16
- 2022 tijdvak 2: vraag 8
- 2022 tijdvak 1: vraag 4
- 2018 tijdvak 1: vraag 6, 12(sec)
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)