Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, het vaakst gevraagde concept van het vak: 2 tot 11 vragen per tijdvak, bijna altijd meerkeuze (1p).
Wat moet je kunnen?
- De kernbewering van een alinea of tekstgedeelte onderscheiden van voorbeelden en details.
- Uit vier (soms vijf) opties de samenvatting kiezen die de hele alinea dekt.
- Een passende titel, ondertitel of gezegde kiezen bij een tekst.
De kern
| Stap | Wat je doet |
|---|---|
| 1. lees de vraag | welke alinea(‘s)? gaat het om een persoon, een begrip of de hele tekst? |
| 2. zoek de kernzin | vaak de eerste of laatste zin; let op but, however, in short, the point is |
| 3. vat samen | in je eigen woorden, in één zin, vóór je de opties leest |
| 4. vergelijk | kies de optie die jouw samenvatting het best dekt |
Afleiders wegstrepen
- Te smal: klopt alleen met één voorbeeld of één zin.
- Te breed: een algemene waarheid die de alinea niet specifiek beweert.
- Omgekeerd of overdreven: always waar de tekst often zegt, of het standpunt van iemand die de schrijver juist bestrijdt.
- Niet in de tekst: klinkt logisch, maar staat er niet.
Zo wordt het gevraagd
- “What is the main point made in paragraph 5?” (2026-1 vraag 18; ook 2021-3 vraag 17).
- “What is the point made about parody in paragraph 5?” (2025-1 vraag 24): hoofdgedachte over één begrip.
- “Which of the following titles fits both letters?” (2026-1 vraag 2) of een ondertitel kiezen (2018-1 vraag 5).
- “Which of the following sayings is most in line with the contents of paragraph 1?” (2024-2 vraag 7).
- Soms open in het Nederlands: “Vat kort samen welk punt er wordt gemaakt over AI in alinea 2.” (2026-2 vraag 9).
Zo formuleer je het antwoord. Kies de optie die de hele alinea of tekst dekt: niet één voorbeeld, niet een detail dat klopt maar bijzaak is. Bij een open vraag vat je het punt in het Nederlands samen, in één zin met het onderwerp en wat erover wordt beweerd.
Zo scoor je de punten. Meerkeuzevragen zijn 1p voor de juiste letter (2026-1 vraag 2 en 18, 2025-1 vraag 24, 2024-2 vraag 7). De open vraag 2026-2 vraag 9 is 1p voor “een antwoord met de volgende strekking”.
Uitgewerkt voorbeeld
Main point van een alinea (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 18)
Eigen voorbeeldalinea: Many cities have banned cars from their centres. Shops feared they would lose customers. Yet sales in most pedestrian zones have risen, because people who walk tend to stay longer and browse more. The fear of empty streets, it seems, was misplaced. What is the main point made in this paragraph?
- A. Shops in city centres depend on customers who come by car. → omgekeerd (de vrees die weerlegd wordt)
- B. Pedestrian zones have turned out to be good for local shops. → dekt de hele alinea
- C. People who walk stay longer in shops. → te smal (de uitleg, niet de kern)
- D. Cities should ban cars to reduce pollution. → niet in de tekst
Antwoord: B. Controle: de slotzin (the fear … was misplaced) past bij B. ✓
Titel kiezen voor twee brieven (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 2)
- Vat elke brief apart samen in één zin.
- Zoek wat beide brieven gemeen hebben.
- Kies de titel die op beide past; een titel die maar bij één brief past, valt af.
Valkuilen
- Het opvallendste voorbeeld kiezen in plaats van de bewering.
- Een optie kiezen met woorden die letterlijk in de tekst staan (vaak een afleider).
- Het standpunt van een geciteerde persoon aanzien voor dat van de schrijver.
- Nuancewoorden missen: some, hardly, not yet, only if.
Test jezelf
Een optie klopt met de tweede zin van de alinea, maar niet met de rest. Waarom valt die af?
Hij is te smal: hij dekt maar een deel van de alinea.
Waar staat de kern van een alinea vaak als die begint met een tegenwerping?
Na het signaalwoord (but, yet, however): daar volgt de eigenlijke bewering.
Wat doe je eerst: de opties lezen of zelf samenvatten?
Eerst zelf samenvatten; dan laat je je minder leiden door afleiders.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren — 100%. Meest voorkomende leesvaardigheidsconcept van het vak, met 2 tot 11 hits per tijdvak (~100 hits totaal over 18 tijdvakken).
Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2 — 5 van 42 vragen: vraag 2, 9 (NL, open vraag), 18, 21, 24.
- 2026 tijdvak 1 — 4 van 43 vragen: vraag 1, 2 (titel bij twee brieven), 18, 31.
- 2025 tijdvak 2 — 11 van 41 vragen (grootste leesvaardigheidsconcept dit tijdvak): vraag 3, 4, 8, 12, 13, 25, 29, 33, 35, 37, 41.
- 2025 tijdvak 1 — 5 van 42 vragen: vraag 2, 11, 24, 25, 32.
- 2024 tijdvak 2 — 7 van 41 vragen: vraag 1, 7, 8, 11, 21, 22, 32; twee vragen (7, 22) matchen een gezegde/statement i.p.v. letterlijk samen te vatten.
- 2024 tijdvak 1 — 11 hits, grootste leesvaardigheidscategorie dit tijdvak: vraag 1, 3, 6, 12, 13, 17, 20, 24, 28, 29, 39; drie ervan (13, 24, 28) verwerkt als meerkeuze-invulvraag.
- 2023 tijdvak 2 — 11 van 43 vragen: vraag 5, 12, 15, 21, 23, 25, 31, 33, 35, 38, 41.
- 2023 tijdvak 1 — 7 hits: vraag 1, 6, 18, 24, 25, 26, 38 — vaste formule “What is the (main) point made … in paragraph/letter X?” zeer dominant.
- 2022 tijdvak 3 — 4 van 41 vragen: vraag 1, 32, 40, 41 — brede spreiding aan tekstsoorten (speech, gat-invultekst, advertentie).
- 2022 tijdvak 2 — 5 van 40 vragen: vraag 1, 3, 7, 13, 25.
- 2022 tijdvak 1 — 6 hits: vraag 2, 4, 19, 21, 26, 40.
- 2021 tijdvak 3 — 3 van 44 vragen: vraag 5, 17, 37.
- 2021 tijdvak 2 — 7 van 42 vragen (meest voorkomende concept dit tijdvak): vraag 5, 10, 12, 22, 30, 35, 37.
- 2021 tijdvak 1 — 4 van 42 vragen: vraag 3, 13 (5 opties), 18, 21.
- 2019 tijdvak 2 — 2 van 41 vragen: vraag 38, 41.
- 2019 tijdvak 1 — 2 hits: vraag 6, 38.
- 2018 tijdvak 2 — 4 hits: vraag 12, 17, 22, 40.
- 2018 tijdvak 1 — 2 hits: vraag 1, 5 (ondertitel kiezen).
- Terugkerende varianten naast het klassieke “What is the (main) point made in paragraph X?”: titel/ondertitel kiezen die bij de tekst past (2018-1 v5, 2022-1 v4/v40, 2023-2 v31, 2024-1 v3, 2026-1 v2), een citaat of gezegde matchen dat de kern uitdrukt (2021-2 v22, 2023-2 v25, 2024-2 v7/v22), en verwerking binnen een meerkeuze-invulvraag (2022-3 v40, 2024-1 v13/24/28).