Prioriteit: 🟢 Laag

In 1 van de 8 examenjaren (2026 tijdvak 2), dan wel in drie vragen: bewegingsrichting van atomen en de verbreding van een spectraallijn.

Wat moet je kunnen?

  • Kwalitatief uitleggen hoe frequentie en golflengte veranderen bij naderen en verwijderen.
  • Een verbrede spectraallijn verklaren: atomen bewegen alle kanten op, dus sommige lijnen verschuiven naar rood en andere naar blauw.

De kern

Beweging van de bronWaargenomen Waargenomen
naar de waarnemer toehogerkorter (blauwverschuiving)
van de waarnemer aflagerlanger (roodverschuiving)
loodrecht op de kijklijngeen verschuivinggeen verschuiving
  • Alleen de snelheidscomponent langs de kijklijn telt.
  • Heter gas: atomen bewegen sneller, dus een bredere lijn.
  • De kwantitatieve versie voor sterren: zie Dopplereffect bij sterren.

Zo wordt het gevraagd

  • “Kruis in de tabel op de uitwerkbijlage bij elk atoom het juiste golflengtegebied aan.” (2026-2 vraag 21)

Zo formuleer je het antwoord. Bepaal per atoom de snelheidscomponent langs de kijklijn: naar de waarnemer toe geeft een kortere golflengte, ervan af een langere, loodrecht geen verschuiving.

Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 21 1p voor atoom 1 en 1p voor atoom 2 en 3 samen; een afleiding als vraag 22 scoort 1p per inzicht plus 1p voor het completeren.

Valkuilen

  • Denken dat de bron zelf een andere frequentie uitzendt.
  • Rood- en blauwverschuiving omdraaien.
  • Een beweging dwars op de kijklijn laten meetellen.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt