Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, bijna altijd als rekenstap met in een opgave over geluid, snaren of echografie.
Wat moet je kunnen?
- gebruiken om , of te berekenen.
- De golfsnelheid in een snaar berekenen met .
- Met looptijden rekenen (echo: ).
- Beredeneren wat er met of gebeurt als verandert.
De kern
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| transversaal | trilling loodrecht op de voortplantingsrichting (koord, snaar) |
| longitudinaal | trilling evenwijdig aan de voortplantingsrichting (geluid) |
| echo | (heen en terug) |
- De golfsnelheid hangt af van het medium (geluid: sneller in water dan in lucht, sneller in warme lucht).
- De frequentie wordt bepaald door de bron en verandert niet bij overgang naar een ander medium; dan verandert .
- Bij een snaar met vaste uiteinden is de grondtoon (zie Staande golven).
Zo wordt het gevraagd
- Golfsnelheid in een snaar via met (2019-2 vraag 10, 5p).
- Voortplantingssnelheid in de E-snaar uit met de snaarlengte als halve golflengte (2022-3 vraag 23).
- Looptijd in vetweefsel en daarmee de herhaalfrequentie (2024-1 vraag 22, 5p).
- Geluidssnelheid stijgt met temperatuur bij gelijke golflengte, dus de toonhoogte stijgt (2022-1 vraag 25).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf en leg het verband tussen de golflengte en de afmeting vast (grondtoon in een snaar: ). Moet je eerst berekenen, schrijf dan de formule uit Binas op (bijvoorbeeld met en ). Bij een redeneervraag: welke grootheid blijft gelijk, welke verandert, en wat volgt daaruit voor .
Zo scoor je de punten. 1p per gebruikte relatie of inzicht en 1p voor completeren: bij 2022-3 vraag 23 1p voor , 1p voor de snaarlengte en 1p voor completeren; bij 2022-1 vraag 25 1p voor de hogere geluidssnelheid, 1p voor en 1p voor de consequente conclusie over de toonhoogte.
Uitgewerkt voorbeeld
Snaar (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 23)
Een snaar van 0,65 m trilt in de grondtoon met 82 Hz. Bereken de golfsnelheid.
- Grondtoon: m
- m/s
Spankracht en massa (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 10)
Een snaar van 0,65 m heeft een massa van 5,0 g en een spankracht van 60 N.
- kg/m
- 88 m/s
Valkuilen
- Bij een echo de afstand niet halveren.
- Massa in gram laten staan bij .
- Denken dat de frequentie verandert als een golf een ander medium in gaat.
- Bij een snaar de golflengte gelijk nemen aan de snaarlengte.
Test jezelf
Een echopuls komt na 0,20 s terug; m/s. Hoe ver is het object?
m.
Wat is de golflengte van een toon van 440 Hz in lucht ( m/s)?
m.
De spankracht in een snaar wordt 4 keer zo groot. Wat gebeurt er met ?
, dus wordt 2 keer zo groot.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 22 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 23 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 23 · 6 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 25 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 23 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 8 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 9 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 15 · 4 punten antwoord — Toelichting per vindplaats