Eenparige rechtlijnige beweging

Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 onderzochte examenjaren, meestal als eerste vraag van een opgave: gemiddelde snelheid of tijdsduur berekenen, met de juiste significantie (2–3p).

Wat moet je kunnen?

• Rekenen met $s=v\cdot t$ en $v_{\text{gem}}=\frac{\Delta x}{\Delta t}$.
• Omrekenen tussen km/h en m/s en tussen minuten en seconden.
• Een eenparige beweging herkennen in een (x,t)- of (v,t)-diagram.

De kern

$s=v\cdot t{v}_{\text{gem}}=\frac{\Delta x}{\Delta t}$

Diagram	Eenparige beweging
(x,t)	rechte lijn, helling $=v$
(v,t)	horizontale lijn, oppervlakte $=s$

• $1\text{m/s}=3,6\text{km/h}$.
• $v_{\text{gem}}=\frac{\Delta x}{\Delta t}$ geldt voor elke beweging, niet alleen voor een eenparige.
• Zie Plaats-tijd en snelheid-tijddiagrammen voor niet-eenparige bewegingen.

Zo wordt het gevraagd

• Gemiddelde snelheid uit de totale afstand (negen ronden) en de eindtijd, met correcte significantie (2025-1 vraag 1, 3p).
• Tijdsduur van de recordmijl uit afstand en gemiddelde snelheid (2024-1 vraag 1, 3p).
• Verschil in gemiddelde snelheid tussen twee atleten over 100 m (2019-1 vraag 1).

Uitgewerkt voorbeeld

Gemiddelde snelheid (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 1)

Een schaatser rijdt 3600 m in 8 minuten en 20 seconden.

1. $t=8\times 60+20=500$ s
2. $v_{\text{gem}}=\frac{3600}{500}=$ 7,2 m/s ($=26$ km/h)

Valkuilen

• Minuten en seconden als decimaal getal lezen (8:20 is niet 8,20 min).
• km/h in een formule gebruiken zonder om te rekenen.
• Het antwoord niet in de gevraagde significantie geven.

Test jezelf

Een mijl is 1609 m. Hoe lang doet iemand erover met gemiddeld 7,1 m/s?

$t=\frac{1609}{7,1}=2,3\cdot 10^2$ s (ongeveer 3 min 47 s).

Hoe ziet een eenparige beweging eruit in een (v,t)-diagram?

Een horizontale lijn.

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2025 tijdvak 1, vraag 1: gemiddelde snelheid over negen ronden (3p)
• 2024 tijdvak 1, vraag 1: tijdsduur van de recordmijl (3p)
• 2019 tijdvak 1, vraag 1: snelheidsverschil over 100 m (2p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 4 van de 8 onderzochte examenjaren (2018-2026, 2020: geen examen gehouden) — 50%.

• 2025 tijdvak 1: vraag 1
• 2024 tijdvak 1: vraag 1
• 2023 tijdvak 1: vraag 10
• 2019 tijdvak 1: vraag 1

---

Ondersteunende onderwerpen

• Plaats-tijd en snelheid-tijddiagrammen

Onderwerpen die dit ondersteunt

• (geen)