Prioriteit: 🔴 Hoog

In 8 van de 8 examenjaren, bijna altijd op een uitwerkbijlage: een helling (raaklijn) of een oppervlakte bepalen (3–5p).

Wat moet je kunnen?

  • De snelheid bepalen uit een (x,t)-diagram met een raaklijn.
  • De versnelling bepalen uit een (v,t)-diagram met een raaklijn.
  • De verplaatsing bepalen als oppervlakte onder een (v,t)-grafiek (hokjes tellen of in figuren verdelen).
  • Het bewegingstype herkennen aan de vorm van de grafiek.

De kern

DiagramHellingOppervlakte onder de grafiek
(x,t)snelheid –
(v,t)versnelling verplaatsing
(a,t)–snelheidsverandering
Vorm van de (v,t)-grafiekBeweging
horizontaaleenparig
rechte schuine lijneenparig versneld of vertraagd
steeds minder steil, naar een constanteval met wrijving (naar de eindsnelheid)
  • Gemiddelde snelheid: helling van de verbindingslijn (koorde). Momentane snelheid: helling van de raaklijn.
  • Teken de raaklijn zo lang mogelijk en lees twee ver uit elkaar liggende punten af.

Zo wordt het gevraagd

  • Snelheid op het moment van loskoppelen uit de helling van het (s,t)-diagram (2024-1 vraag 4, 3p).
  • Afgelegde weg bepalen als oppervlakte onder de (v,t)-grafiek (2023-1 vraag 1, 4p).
  • Versnelling op s uit de helling van het (v,t)-diagram (2022-3 vraag 16, 3p).
  • Uitleggen dat de oppervlakte onder de (v,t)-grafiek de baanlengte geeft en niet de horizontale afstand (2019-2 vraag 7).

Zo formuleer je het antwoord. Zeg eerst wat je uit het diagram haalt: helling van de raaklijn in een (x,t)-diagram = snelheid, in een (v,t)-diagram = versnelling; oppervlakte onder een (v,t)-diagram = afgelegde weg (de baanlengte). Teken de raaklijn op de uitwerkbijlage, lees twee punten ver uit elkaar af en noteer het antwoord in het gevraagde aantal significante cijfers.

Zo scoor je de punten. Bij 2024-1 vraag 4 en 2022-3 vraag 16 (3p) 1p voor de raaklijn of het inzicht “helling = snelheid/versnelling”, 1p voor of uit de raaklijn en 1p voor completeren met significantie; de uitkomst mag binnen een marge liggen. Bij 2019-2 vraag 7 1p per inzicht (oppervlakte = baanlengte, gevraagd is de horizontale afstand) en 1p voor de conclusie.

Uitgewerkt voorbeeld

Oppervlakte en helling (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 1)

Een auto versnelt in 4,0 s eenparig van 0 tot 12 m/s en rijdt daarna 6,0 s met constante snelheid.

  1. Versnelling:
  2. Oppervlakte driehoek: m
  3. Oppervlakte rechthoek: m
  4. Totaal: 96 m

Controle: gemiddelde snelheid m/s, tussen 0 en 12 m/s. ✓

Raaklijn in een (v,t)-diagram (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 16)

De raaklijn op s gaat door en . 0,50 m/s²

Valkuilen

  • De helling van de grafiek zelf nemen in plaats van de raaklijn op het gevraagde tijdstip.
  • Een gemiddelde snelheid berekenen als bij een niet-rechte (v,t)-grafiek.
  • Hokjes tellen zonder de oppervlakte van één hokje in m om te rekenen.
  • Assen niet goed aflezen (ms in plaats van s, km/h in plaats van m/s).

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen: basisvaardigheid)

Onderwerpen die dit ondersteunt