Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, bijna altijd op een uitwerkbijlage: een helling (raaklijn) of een oppervlakte bepalen (3–5p).
Wat moet je kunnen?
- De snelheid bepalen uit een (x,t)-diagram met een raaklijn.
- De versnelling bepalen uit een (v,t)-diagram met een raaklijn.
- De verplaatsing bepalen als oppervlakte onder een (v,t)-grafiek (hokjes tellen of in figuren verdelen).
- Het bewegingstype herkennen aan de vorm van de grafiek.
De kern
| Diagram | Helling | Oppervlakte onder de grafiek |
|---|---|---|
| (x,t) | snelheid | – |
| (v,t) | versnelling | verplaatsing |
| (a,t) | – | snelheidsverandering |
| Vorm van de (v,t)-grafiek | Beweging |
|---|---|
| horizontaal | eenparig |
| rechte schuine lijn | eenparig versneld of vertraagd |
| steeds minder steil, naar een constante | val met wrijving (naar de eindsnelheid) |
- Gemiddelde snelheid: helling van de verbindingslijn (koorde). Momentane snelheid: helling van de raaklijn.
- Teken de raaklijn zo lang mogelijk en lees twee ver uit elkaar liggende punten af.

Zo wordt het gevraagd
- Snelheid op het moment van loskoppelen uit de helling van het (s,t)-diagram (2024-1 vraag 4, 3p).
- Afgelegde weg bepalen als oppervlakte onder de (v,t)-grafiek (2023-1 vraag 1, 4p).
- Versnelling op s uit de helling van het (v,t)-diagram (2022-3 vraag 16, 3p).
- Uitleggen dat de oppervlakte onder de (v,t)-grafiek de baanlengte geeft en niet de horizontale afstand (2019-2 vraag 7).
Zo formuleer je het antwoord. Zeg eerst wat je uit het diagram haalt: helling van de raaklijn in een (x,t)-diagram = snelheid, in een (v,t)-diagram = versnelling; oppervlakte onder een (v,t)-diagram = afgelegde weg (de baanlengte). Teken de raaklijn op de uitwerkbijlage, lees twee punten ver uit elkaar af en noteer het antwoord in het gevraagde aantal significante cijfers.
Zo scoor je de punten. Bij 2024-1 vraag 4 en 2022-3 vraag 16 (3p) 1p voor de raaklijn of het inzicht “helling = snelheid/versnelling”, 1p voor of uit de raaklijn en 1p voor completeren met significantie; de uitkomst mag binnen een marge liggen. Bij 2019-2 vraag 7 1p per inzicht (oppervlakte = baanlengte, gevraagd is de horizontale afstand) en 1p voor de conclusie.
Uitgewerkt voorbeeld
Oppervlakte en helling (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 1)
Een auto versnelt in 4,0 s eenparig van 0 tot 12 m/s en rijdt daarna 6,0 s met constante snelheid.
- Versnelling:
- Oppervlakte driehoek: m
- Oppervlakte rechthoek: m
- Totaal: 96 m
Controle: gemiddelde snelheid m/s, tussen 0 en 12 m/s. ✓
Raaklijn in een (v,t)-diagram (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 16)
De raaklijn op s gaat door en . 0,50 m/s²
Valkuilen
- De helling van de grafiek zelf nemen in plaats van de raaklijn op het gevraagde tijdstip.
- Een gemiddelde snelheid berekenen als bij een niet-rechte (v,t)-grafiek.
- Hokjes tellen zonder de oppervlakte van één hokje in m om te rekenen.
- Assen niet goed aflezen (ms in plaats van s, km/h in plaats van m/s).
Test jezelf
Wat stelt de oppervlakte onder een (a,t)-grafiek voor?
De snelheidsverandering .
In een (x,t)-diagram loopt de grafiek steeds steiler. Wat doet de snelheid?
Die neemt toe (versnelde beweging).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 4–5: redeneren met figuur 3 en de gemiddelde horizontale vertraging (2p + 3p) · antwoord 4, 5 · uitwerkbijlage
- 2025 tijdvak 1, vraag 2: tijdwinst bij een constante snelheid bepalen (2p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2022 tijdvak 3, vraag 15: afstand van een boot uit het diagram (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 1 vraag 5 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 2 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 3 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 7 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 15 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 16 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 3 · 1 punt antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 4 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 2 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 4 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 2 vraag 2 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 2 vraag 5 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 7 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 1 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 7 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 4, 5
- 2025 tijdvak 1: vraag 2
- 2024 tijdvak 1: vraag 4
- 2023 tijdvak 2: vraag 3, 7
- 2023 tijdvak 1: vraag 1
- 2022 tijdvak 3: vraag 15, 16
- 2022 tijdvak 1: vraag 1
- 2021 tijdvak 2: vraag 3, 4
- 2019 tijdvak 2: vraag 1, 2, 5, 7
- 2019 tijdvak 1: vraag 2, 3, 4
- 2018 tijdvak 2: vraag 7
- 2018 tijdvak 1: vraag 1
Ondersteunende onderwerpen
- (geen: basisvaardigheid)