Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, bijna altijd als redeneervraag: wanneer is de inductiespanning maximaal, of wat doet een aanpassing aan de dynamo met spanning en frequentie?
Wat moet je kunnen?
- Uitleggen wanneer er een inductiespanning ontstaat (flux verandert).
- Bepalen wanneer de inductiespanning maximaal is: waar de flux het snelst verandert (steilste helling).
- Beredeneren wat meer windingen, een sterkere magneet of een hogere snelheid doen met spanning en frequentie.
De kern
| Aanpassing aan een dynamo | Amplitude | Frequentie |
|---|---|---|
| sneller draaien | groter | groter |
| meer windingen | groter | gelijk |
| sterkere magneet | groter | gelijk |
| meer magneetpolen | groter (snellere wisseling) | groter |
- Eenheid van flux: weber (Wb) .
- Maximale bij de steilste helling in een - of -diagram, niet bij de grootste flux.
- In een metalen plaat in een veranderend veld ontstaan wervelstromen.
- Het veld zelf: zie Magnetisch veld.
Zo wordt het gevraagd
- Tijdstip van de maximale inductiestroom in de munt bepalen uit de steilheid van het -diagram (2026-2 vraag 13, 3p).
- Effect van drie aanpassingen (snelheid, windingen, aantal magneten) op spanning en frequentie (2025-1 vraag 14, 3p).
- Maximale spanning bij de evenwichtsstand verklaren via (2019-2 vraag 12).
- Wervelstromen in een draaiende schijf en hun sterkte bij hogere snelheid (2023-2 vraag 19).
Zo formuleer je het antwoord. Leg uit met de kern: is evenredig met de fluxverandering per tijdseenheid (). Zoek dus het moment of de aanpassing waarbij de flux het snelst verandert (grootste steilheid, grootste snelheid) en trek dan de conclusie. Bij een tabel met aanpassingen beoordeel je spanning en frequentie apart.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 13 1p voor het juiste tijdstip en 1p per inzicht (inductie maximaal bij maximale fluxverandering, fluxverandering volgt de steilheid). Bij 2025-1 vraag 14 1p per juist ingevulde rij.
Uitgewerkt voorbeeld
Magneet aan een veer boven een spoel (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 12)
Een magneet trilt op en neer boven een spoel. Wanneer is de inductiespanning maximaal?
- : groot als de flux snel verandert.
- In de uiterste standen staat de magneet even stil: , dus .
- In de evenwichtsstand is de snelheid maximaal: daar is het grootst.
Valkuilen
- Denken dat een grote flux een grote spanning geeft (het gaat om de verandering).
- Een stilstaande magneet in een spoel een spanning laten opwekken.
- Vergeten dat meer windingen de frequentie niet veranderen.
Test jezelf
Een spoel staat in een constant, sterk magneetveld. Is er een inductiespanning?
Nee: de flux verandert niet.
Een dynamo draait twee keer zo snel. Wat gebeurt er met de frequentie en de maximale spanning?
Beide worden twee keer zo groot.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2025 tijdvak 1, vraag 13 en 16: snelheid van een kabelbaan bepalen en waarom een toenemende frequentie nodig is (3p + 2p) · antwoord 13, 16 · uitwerkbijlage
- 2023 tijdvak 2, vraag 18: richting van de wervelstromen aangeven (1p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2019 tijdvak 1, vraag 28: spanningspiek en een gevoeligere detectiespoel (3p) · antwoord
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 18 · 1 punt antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 19 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 28 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 12 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 13 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 4 · 1 punt antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)