Prioriteit: 🟢 Laag
In 2 van de 8 examenjaren, als onderdeel van een pH-vraag of als “leg uit dat zich een buffer vormt”.
Wat moet je kunnen?
- Herkennen of een mengsel een buffer is, en uitleggen hoe een buffer ontstaat.
- Uitleggen hoe een buffer H₃O⁺ en OH⁻ wegvangt.
De kern
- Buffer = zwak zuur + geconjugeerde base, allebei in flinke hoeveelheid (bijv. CH₃COOH/CH₃COO⁻, NH₄⁺/NH₃, H₂CO₃/HCO₃⁻).
- Toevoegen van H₃O⁺:
- Toevoegen van OH⁻:
- Een buffer ontstaat ook als je een zwak zuur gedeeltelijk neutraliseert met een sterke base.
- Bij gelijke hoeveelheden zuur en base is pH = p (zie pH-berekeningen zwakke zuren en basen).
Zo wordt het gevraagd
- Uitleggen waarom een reactiemengsel met een zwak zuur en toegevoegde natronloog als buffer werkt (2021-2 vraag 18).
Zo formuleer je het antwoord. Noem dat er een zwak zuur aanwezig is of ontstaat, en dat door toevoegen van een sterke base een deel wordt omgezet in de geconjugeerde base: zwak zuur plus geconjugeerde base is een buffer.
Zo scoor je de punten. 1p voor de notie dat er een zwak zuur ontstaat en 1p voor de notie dat de base de geconjugeerde base vormt (2021-2 vraag 18).
Valkuilen
- Een sterk zuur met zijn zout (HCl/NaCl) een buffer noemen: Cl⁻ is geen base.
- Denken dat een buffer onbeperkt zuur of base kan opvangen.
Test jezelf
Vormt een mengsel van NH₃ en NH₄Cl een buffer?
Ja: NH₄⁺ (zwak zuur) en NH₃ (geconjugeerde base) zijn allebei aanwezig.
Leg uit dat er een buffer ontstaat als je de helft van een zwak zuur neutraliseert met natronloog.
De helft van HZ wordt Z⁻: dan zijn zwak zuur én geconjugeerde base in vergelijkbare hoeveelheid aanwezig.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vraag uit een echt examen
- 2026 tijdvak 2, vraag 17: percentage Tris bij een gegeven pH berekenen (4p)
Alle vindplaatsen
Ondersteunende onderwerpen
- Sterke en zwakke zuren en basen
- Chemisch evenwicht
- pH-berekeningen zwakke zuren en basen
- Verschuiving van evenwicht
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)