Prioriteit: π΄ Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vaak als zware rekenvraag (3β5p).
Wat moet je kunnen?
- De pH berekenen van een oplossing van een zwak zuur of een zwakke base met of .
- Bij een gegeven pH berekenen hoeveel procent als HZ of als Zβ» aanwezig is. Dit komt het vaakst voor!
- en van een geconjugeerd paar omrekenen.
- Kwalitatief redeneren met de -uitdrukking, bijvoorbeeld: welke oplossing heeft de hoogste pH?
De kern
Er zijn twee soorten sommen:
- pH van een zwak zuur met concentratie . Stel en . Los op. Bij een klein ionisatiepercentage mag je nemen.
- Verhouding bij een gegeven pH. Herschrijf de uitdrukking tot en reken die verhouding om naar een percentage.

Onthoud: bij pH = pKz is het precies 50/50. Is de pH lager, dan overheerst HZ; is hij hoger, dan overheerst Zβ». Daarom geldt bij het halfneutralisatiepunt van een titratie pH = pKz (2021-3).
Zo wordt het gevraagd
- βBereken de pH van deze oplossing. Gebruik de Kz.β Vaak moet je eerst de molariteit uit g/L berekenen. Het correctievoorschrift accepteert de exacte (kwadratische) methode en de verwaarlozingsmethode (2025-2, 2022-3).
- βBereken hoeveel procent van X aanwezig is als β¦, bij pH = β¦β Dit is soort 2, en het kwam voor in 2018-2, 2023-1, 2023-2 en 2026-2.
- βVerklaar met behulp van de Kz dat de pH van X hoger is dan die van Y.β Redeneer met de uitdrukking, zonder te rekenen (2023-1).
- βBereken de pH waarbij X% van alle deeltjes voorkomt als zuurrest-ionβ: soort 2 andersom (2022-1).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de evenwichtsvoorwaarde met (of ) en werk in stappen: [HβOβΊ] uit de pH (of omgekeerd), invullen, de verhouding zuur/base uitrekenen en omrekenen naar een percentage of pH. Bij de pH van een zwak zuur mag je verwaarlozen ten opzichte van de beginconcentratie, of de kwadratische vergelijking oplossen.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 17 en 2023-2 vraag 18 (4p) 1p voor [OHβ»] of [HβOβΊ], 1p voor de evenwichtsvoorwaarde, 1p voor de verhouding en 1p voor het percentage. Bij 2025-2 vraag 3 werden zowel de exacte methode als de verwaarlozingsmethode goedgerekend.
Uitgewerkt voorbeeld
Soort 1: pH van een zwak zuur (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 3)
Bereken de pH van 0,20 M ethaanzuur ().
- . Verwaarlozen geeft .
- M (dat is ~1% van 0,20, dus verwaarlozen mag).
- pH 2,72 (de concentratie heeft 2 significante cijfers, dus 2 decimalen).
Soort 2: verhouding zuur en base bij een gegeven pH (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 12)
Hoeveel procent van het ethaanzuur is bij pH = 5,00 als ethanoaat aanwezig?
- 64%. Klopt met de grafiek: de pH ligt iets boven pKz.
Valkuilen
- De verhouding (1,8) opschrijven als percentage (dat is 64%).
- Bij een zwakke base met rekenen, of de van het verkeerde deeltje opzoeken. Omrekenen gaat met .
- pOH berekenen en vergeten om te zetten naar pH.
- HβO opnemen in de evenwichtsvoorwaarde.
- Significantie: het aantal decimalen van de pH is gelijk aan het aantal significante cijfers van de concentratie.
- gebruiken bij een andere temperatuur. Bij 37 Β°C krijg je aangepaste waarden (2026-1).
Test jezelf
Ethaanzuur heeft pKz = 4,74. Bij welke pH is precies de helft als ethanoaat aanwezig?
Bij pH = 4,74, want dan is en dus .
(NHβ) . Wat is van NHββΊ?
5,6Β·10β»ΒΉβ°
Is ethaanzuur bij pH = 7,0 vooral als HZ of als Zβ» aanwezig?
, dus vrijwel alles is Zβ».
Waarom mag je bij een zwak zuur niet nemen?
Omdat een zwak zuur niet volledig ioniseert. Er stelt zich een evenwicht in, en de meeste HZ-moleculen blijven intact.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren β 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 3 Β· 3 punten antwoord β 2026 tijdvak 2 vraag 17 Β· 4 punten antwoord β 2025 tijdvak 2 vraag 3 Β· 4 punten antwoord β 2023 tijdvak 1 vraag 11 Β· 3 punten antwoord β 2023 tijdvak 1 vraag 12 Β· 4 punten antwoord β 2023 tijdvak 2 vraag 18 Β· 4 punten antwoord β 2022 tijdvak 1 vraag 17 Β· 4 punten antwoord β 2022 tijdvak 1 vraag 18 Β· 2 punten antwoord β 2022 tijdvak 2 vraag 23 Β· 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 7 Β· 3 punten antwoord β 2021 tijdvak 1 vraag 15 Β· 5 punten antwoord β 2021 tijdvak 3 vraag 19 Β· 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 18 Β· 4 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Sterke en zwakke zuren en basen
- Chemisch evenwicht
- Significante cijfers
- Evenwichtsconstante berekeningen
- pH-berekeningen sterke zuren en basen