Dichtheid

Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 onderzochte examenjaren, als tussenstap in een grotere berekening; de dichtheid wordt meestal gegeven.

Wat moet je kunnen?

• Omrekenen tussen massa en volume met een gegeven dichtheid.
• Eenheden van dichtheid omrekenen.
• Het volume van een oplossing berekenen uit massapercentage en dichtheid.

De kern

$\rho =\frac{m}{V}m=\rho \cdot VV=\frac{m}{\rho }$

Gelijke waarden
1 g cm⁻³	= 1 kg L⁻¹ = 10³ kg m⁻³ = 10³ g L⁻¹

• Water: $\rho \approx 1,0$ kg L⁻¹. Gassen hebben een veel kleinere dichtheid (H₂: $8,2\cdot 10^{-5}$ g cm⁻³, gegeven in 2024-2).
• Bij een oplossing: de dichtheid geldt voor de hele oplossing, niet voor de opgeloste stof.

Zo wordt het gevraagd

• “Bereken het volume in L geconcentreerd zwavelzuur …” met gegeven massa-% en dichtheid in kg L⁻¹ (2019-1).
• “De dichtheid van methaanzuur is 1,22·10³ kg m⁻³” als gegeven voor massa → volume (2024-1).

Uitgewerkt voorbeeld

Volume van een oplossing (examenstijl, vergelijk 2019-1 vraag 1)

Nodig: 49 g H₂SO₄. Geconcentreerd zwavelzuur is 96 massa-%, $\rho =1,84$ kg L⁻¹.

1. Massa oplossing: $49/0,96=51,0$ g
2. $\rho =1,84$ kg L⁻¹ $=1,84\cdot 10^3$ g L⁻¹
3. $V=51,0/1,84\cdot 10^3=2,77\cdot 10^{-2}$ L = 28 mL

Valkuilen

• g en kg of L en m³ door elkaar halen.
• De dichtheid van de oplossing gebruiken voor alleen de opgeloste stof.
• Delen waar je moet vermenigvuldigen: controleer de eenheden.

Test jezelf

Welk volume heeft 50 kg methaanzuur ( $\rho =1,22\cdot 10^3$ kg m⁻³)?

$50/1,22\cdot 10^3=4,1\cdot 10^{-2}$ m³ = 41 L

Reken $8,2\cdot 10^{-5}$ g cm⁻³ om naar kg m⁻³.

× 10³: 0,082 kg m⁻³

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2019 tijdvak 1, vraag 1: volume geconcentreerd zwavelzuur met massa-% en dichtheid
• 2024 tijdvak 1, vraag 10: massa methaanzuur naar volume (5p)
• 2022 tijdvak 3, vraag 24: massa vetweefsel naar volume

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 4 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 50%.

• 2024 tijdvak 2: vraag 12
• 2024 tijdvak 1: vraag 10
• 2022 tijdvak 3: vraag 24
• 2022 tijdvak 2: vraag 10, 19
• 2021 tijdvak 2: vraag 3
• 2019 tijdvak 1: vraag 1, 20

---

Ondersteunende onderwerpen

• (geen: basisgrootheid)

Onderwerpen die dit ondersteunt

• Concentratie en molariteit
• Percentage ppm en ppb