Concentratie en molariteit

Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 8 onderzochte examenjaren, bijna altijd als tussenstap in een grotere berekening: g L⁻¹ ↔ mol L⁻¹, of mol uit concentratie × volume.

Wat moet je kunnen?

• Omrekenen tussen massaconcentratie (g L⁻¹, mg L⁻¹) en molariteit (mol L⁻¹).
• De chemische hoeveelheid berekenen uit concentratie en volume.
• De molariteit van een handelsoplossing berekenen uit massapercentage en dichtheid.
• Rekenen aan verdunnen.

De kern

$c=\frac{n}{V}n=c\cdot V{c}_{\text{massa}}=c\cdot M{c}_1{V}_1=c_2{V}_2(\text{verdunnen})$

Notatie	Betekenis
$[\text{X}]$ of $c(\text{X})$	concentratie van X in mol L⁻¹
0,50 M	0,50 mol L⁻¹ (“molair”)
g L⁻¹ of mg L⁻¹	massaconcentratie: deel door $M$ voor mol L⁻¹

• $V$ is het volume van de oplossing, niet van het oplosmiddel, in liter (1 mL = 10⁻³ L).
• Bij verdunnen blijft het aantal mol gelijk; alleen het volume verandert.
• Handelsoplossing: neem 1,00 L → massa = $\rho \times V$ → massa opgeloste stof = massapercentage × massa → mol.

Zo wordt het gevraagd

• Omrekenen van massaconcentratie (mg L⁻¹) naar molariteit (mol L⁻¹) (2023-2 vraag 1).
• Van g/L naar mol/L (2025-2 vraag 3 en 26), of van µmol per kg lichaamsgewicht naar g per L urine (2025-2 vraag 20).
• Gegeven $[{\text{POM}}^{3-}]=0,50$ M en 10 mL: eerst het aantal mol berekenen (2024-2 vraag 9).
• Concentraties als “4·10⁻⁶ M” gebruiken voor een verhouding of percentage (2023-1 vraag 9).

Uitgewerkt voorbeeld

mg L⁻¹ naar mol L⁻¹ (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 1)

Drinkwater bevat 50 mg L⁻¹ nitraat (NO₃⁻, $M$ = 62,00 g mol⁻¹). Bereken de molariteit.

1. $50\text{ mg}=50\cdot 10^{-3}$ g
2. $c=\frac{50\cdot 10^{-3}}{62,00}=$ 8,1·10⁻⁴ mol L⁻¹

Molariteit van een handelsoplossing

Geconcentreerd zoutzuur: 37 massa-% HCl, $\rho =1,19$ g mL⁻¹ ($M$ HCl = 36,46).

1. Neem 1,00 L: massa $=1,19\times 1000=1190$ g
2. Massa HCl: $0,37\times 1190=440$ g
3. $n=440/36,46=12,1$ mol, dus $c=$ 12 mol L⁻¹

Controle: geconcentreerd zoutzuur is ongeveer 12 M. ✓

Valkuilen

• Rekenen met mL in plaats van L.
• Met het volume van het oplosmiddel rekenen in plaats van de oplossing.
• mg en g door elkaar halen (factor 1000).
• Bij een handelsoplossing de dichtheid vergeten en 1 L = 1000 g nemen.
• Bij verdunnen denken dat het aantal mol verandert.

Test jezelf

Je verdunt 10,0 mL 0,50 M tot 250 mL. Wat is de nieuwe concentratie?

$c_2=\frac{0,50\times 10,0}{250}=$ 0,020 M

Hoeveel mol zit er in 10 mL van een 0,50 M oplossing?

$n=0,50\times 10\cdot 10^{-3}=$ 5,0·10⁻³ mol

Hoeveel mol opgeloste stof zit in 2,0 L van een 4·10⁻⁶ M oplossing?

$n=4\cdot 10^{-6}\times 2,0=$ 8·10⁻⁶ mol

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2025 tijdvak 2, vraag 3 en 20: g L⁻¹ naar mol L⁻¹, µmol per kg naar g per L urine (4p + 3p)
• 2023 tijdvak 2, vraag 1: mg L⁻¹ naar mol L⁻¹ (2p)
• 2023 tijdvak 1, vraag 9: rekenen met een concentratie van 4·10⁻⁶ M (2p)
• 2022 tijdvak 2, vraag 10: ppm naar mol L⁻¹ als tussenstap voor een reactiesnelheid
• 2018 tijdvak 1, vraag 24: benodigd volume oplossing uit mol en concentratie (3p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 6 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 75%.

• 2025 tijdvak 2: vraag 3, 20, 26
• 2024 tijdvak 2: vraag 9
• 2023 tijdvak 2: vraag 1
• 2023 tijdvak 1: vraag 9
• 2022 tijdvak 3: vraag 23
• 2022 tijdvak 2: vraag 10
• 2021 tijdvak 2: vraag 19, 25, 26
• 2018 tijdvak 1: vraag 24

---

Ondersteunende onderwerpen

• Mol en molaire massa
• Dichtheid

Onderwerpen die dit ondersteunt

• pH-berekeningen sterke zuren en basen
• Titraties
• Reactiesnelheid