Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, als “toon aan dat het gehalte … ppm is” of als stap in een grotere berekening, vaak met een vergelijking met een grenswaarde (2–4p).
Wat moet je kunnen?
- Een massa-ppm of volume-ppm berekenen en aantonen.
- Een gegeven ppm-gehalte terugrekenen naar een massa, volume of mol.
- Een uitkomst vergelijken met een grenswaarde en een conclusie trekken.
- Omrekenen tussen ppm, mg kg⁻¹, µg g⁻¹ en (bij water) mg L⁻¹.
De kern
| Gelijk aan 1 massa-ppm | Gelijk aan 1 ppb |
|---|---|
| 1 mg per kg | 1 µg per kg |
| 1 µg per g | 1 ng per g |
| ≈ 1 mg per L water ( = 1,0 kg L⁻¹) | ≈ 1 µg per L water |
- Teller en noemer in dezelfde eenheid zetten voordat je deelt.
- Bij gassen: volume-ppm via het molair volume (zie Molair volume van gassen); bij gelijke en is volume-ppm = mol-ppm.
- Bij een andere vloeistof dan water: reken via de dichtheid van volume naar massa.
Zo wordt het gevraagd
- “Toon dit aan” voor een gehalte van 2,0 massa-ppm Cl uit tabletgegevens (2026-1 vraag 6): reken naar het getal toe.
- Het aantal tabletten tot een grenswaarde in ppm wordt overschreden (2026-1 vraag 7).
- “Bereken het gehalte N₂O₄ in de cabine in volume-ppm”, gevolgd door vergelijking met 300 volume-ppm (2024-2).
- Een gehalte in µg per g omrekenen naar massa (2023-2), of massa-ppm via de dichtheid naar massa per liter (2022-2).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de definitie op (massa-ppm = massa stof / massa totaal × 10⁶, volume-ppm idem met volumes) en reken teller en noemer in dezelfde eenheid uit. Bij “toon aan” reken je naar het gegeven getal toe; bij een grenswaarde vergelijk je expliciet.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 6 (3p) 1p voor mol TCCA per tablet, 1p voor mol chlooratomen en 1p voor het gehalte in massa-ppm; bij 2026-1 vraag 7 1p voor de chemische hoeveelheid en 1p voor het aantal tabletten (26 werd ook goedgerekend).
Uitgewerkt voorbeeld
Massa-ppm aantonen (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 6)
Een tablet levert 4,0 g actief chloor in een bubbelbad met 2000 L water ( = 1,0 kg L⁻¹). Toon aan dat het gehalte 2,0 massa-ppm is.
- Massa water: kg g
- 2,0 massa-ppm ✓
Volume-ppm en grenswaarde (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 25)
In een cabine van 20 m³ komt 0,050 mol gas vrij (298 K, m³ mol⁻¹). Grenswaarde: 300 volume-ppm.
- m³
- 61 volume-ppm
- Onder de grenswaarde van 300 volume-ppm: geen overschrijding.
Valkuilen
- Teller in g en noemer in kg zetten (factor 1000 fout).
- Massa-ppm en volume-ppm door elkaar halen.
- 1 mg L⁻¹ = 1 ppm gebruiken bij een vloeistof die niet (bijna) water is.
- Bij “toon aan” terugrekenen vanuit het gegeven antwoord.
- ppm en ppb verwisselen (10⁶ tegenover 10⁹).
Test jezelf
Een grond bevat 0,30 mg lood per kg. Hoeveel ppm en ppb is dat?
0,30 ppm = 300 ppb.
Grenswaarde 5,0 ppm; elke tablet verhoogt het gehalte met 1,0 ppm. Bij het hoeveelste tablet wordt de grens overschreden?
Na 5 tabletten zit je precies op 5,0 ppm; het 6e tablet brengt je erboven.
Een monster bevat 12 µg per g van een stof. Hoeveel massa-ppm is dat?
12 ppm (µg per g = 10⁻⁶).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 9 · 4 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 23 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 11 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord Toelichting per vindplaats