Evenwichtsconstante berekeningen

Prioriteit: 🟠 Midden

In 3 van de 8 onderzochte examenjaren, als rekenvraag met K, Kz of een keten van evenwichten (3–4p).

Wat moet je kunnen?

• K berekenen uit beginconcentraties en een gegeven omzettingspercentage.
• Met een bekende K een onbekende concentratie of verhouding berekenen.
• Werken met $K_s$ (oplosbaarheid) en $K_v$ (verdeling over twee fasen).

De kern

Tabel begin – verandering – evenwicht

	A	+ B	⇌ AB
begin	$a$	$b$	0
verandering	$-x$	$-x$	$+x$
evenwicht	$a-x$	$b-x$	$x$

$K=\frac{[\text{AB}]}{[\text{A}][\text{B}]}{K}_s(\text{AgCl})=[{\text{Ag}}^{+}][{\text{Cl}}^{-}]K_v=\frac{[\text{X}{]}_{\text{fase 1}}}{[\text{X}{]}_{\text{fase 2}}}$

• De verandering volgt de coëfficiënten (2 A verbruikt per AB → $-2x$).
• Vaste stof en oplosmiddel komen niet in de breuk (zie Chemisch evenwicht).

Zo wordt het gevraagd

• “Bereken de waarde van de evenwichtsconstante van evenwicht 1” uit beginconcentraties en een percentage gebonden (2025-1 vraag 22).
• Een keten van twee evenwichten (vet ⇌ bloed ⇌ lucht) gebruiken om een concentratie te herleiden, als “toon aan” (2022-3 vraag 23).

Uitgewerkt voorbeeld

K uit een percentage (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 22)

Actine (3,0 µM) + Dys-A (6,0 µM) ⇌ complex. Bij evenwicht is 28% van de actine gebonden (eigen aanname).

1. $x=0,28\times 3,0=0,84$ µM complex
2. Actine: $3,0-0,84=2,16$ µM; Dys-A: $6,0-0,84=5,16$ µM
3. $K=\frac{0,84\cdot 10^{-6}}{2,16\cdot 10^{-6}\times 5,16\cdot 10^{-6}}=$ 7,5·10⁴ (L mol⁻¹)

Valkuilen

• Beginconcentraties invullen in plaats van evenwichtsconcentraties.
• µM niet omrekenen naar mol L⁻¹ als dat nodig is voor de eenheid.
• De verandering niet volgens de coëfficiënten nemen.

Test jezelf

De oplosbaarheid van AgCl is $1,3\cdot 10^{-5}$ mol L⁻¹. Bereken $K_s$.

$K_s=(1,3\cdot 10^{-5}{)}^2=$ 1,7·10⁻¹⁰

$K_v=[\text{X}{]}_{\text{octanol}}/[\text{X}{]}_{\text{water}}=50$ en $[\text{X}{]}_{\text{water}}=0,010$ M. Wat is $[\text{X}{]}_{\text{octanol}}$?

$50\times 0,010=$ 0,50 M

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2025 tijdvak 1, vraag 22: K uit beginconcentraties en percentage gebonden (3p)
• 2022 tijdvak 3, vraag 23: keten van twee evenwichten tussen drie fasen
• 2023 tijdvak 1, vraag 12: evenwichtsvoorwaarde oplossen naar een verhouding (4p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 3 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 37,5%.

• 2025 tijdvak 2: vraag 3
• 2025 tijdvak 1: vraag 22
• 2023 tijdvak 2: vraag 18
• 2023 tijdvak 1: vraag 12
• 2022 tijdvak 3: vraag 23

---

Ondersteunende onderwerpen

• Chemisch evenwicht
• Oplosbaarheid van zouten

Onderwerpen die dit ondersteunt

• pH-berekeningen zwakke zuren en basen