Prioriteit: đź”´ Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, in vrijwel elke vraag: geen eigen scorepunt, maar een ontbrekende uitleg of berekening levert 0 punten op, ook als het eindantwoord klopt.
Wat moet je kunnen?
- Aan het werkwoord zien hoe uitgebreid je antwoord moet zijn.
- Bij “leg uit” een volledige redeneerketen opschrijven, van gegeven tot conclusie.
- Bij “bereken”, “leid af” en “toon aan” elke stap zichtbaar maken.
- Bij “voer de volgende opdrachten uit” alle deelopdrachten afwerken.
De kern
| Werkwoord | Wat verwachten ze? |
|---|---|
| geef, noem, noteer, vul aan | kort antwoord (woord, formule, getal); geen toelichting nodig |
| beschrijf | hele zinnen met alle gevraagde onderdelen; op microniveau met deeltjestermen |
| verklaar | één oorzaak-gevolgrelatie |
| leg uit | meerdere opeenvolgende oorzaak-gevolgstappen tot de conclusie |
| licht toe | korte onderbouwing (één of enkele zinnen) |
| beargumenteer, beredeneer | logische onderbouwing met gegevens en vakkennis |
| bereken, bepaal | formules, waarden en stappen zichtbaar; uitkomst met eenheid en juiste significantie |
| leid af | alle stappen zichtbaar; bij een totaalreactie ook de deelreacties |
| toon aan, laat zien dat | een bewijs dat het gestelde klopt; één voorbeeld is meestal niet genoeg |
| teken, maak compleet | nauwkeurig, volgens de Notatieconventies structuurformules |
- “Leg uit of …”: begin met je conclusie of eindig ermee, maar de redenering moet er staan.
- “Gebruik gegevens uit …”: noem die gegevens expliciet (bijvoorbeeld het kookpunt, de ).
- Een gegeven antwoordformat (“Voor: … / Tegen: …”) volg je precies.
Zo wordt het gevraagd
- De meest gebruikte werkwoorden: “Geef”, “Leg uit”, “Bereken”, “Teken”, “Maak compleet”, “Voer de volgende opdrachten uit” (elk tijdvak).
- “Toon dit aan” bij een gegeven uitkomst (2026-1 vraag 6): je rekent naar het gegeven getal toe.
- Het correctievoorschrift kent 0 punten toe als een gevraagde verklaring of berekening ontbreekt (genoemd in 2025-2 en 2022-1).
Zo formuleer je het antwoord. Lees het werkwoord en doe precies dat: “geef” = alleen het antwoord; “leg uit” = redenering met een oorzaak-gevolgketen en een conclusie; “bereken” = berekening met tussenstappen; “toon aan” = rekenen naar het gegeven getal toe en het getal zelf als uitkomst laten zien.
Zo scoor je de punten. Bij “toon aan” (2026-1 vraag 6, 3p) krijg je de punten voor de omrekenstappen, niet voor het overnemen van de gegeven uitkomst. Ontbreekt een gevraagde verklaring of berekening, dan levert het antwoord geen punten op.
Uitgewerkt voorbeeld
"Leg uit" als keten (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 3)
Leg uit of de temperatuur verhoogd of verlaagd moet worden om evenwicht 1 meer naar rechts te laten verschuiven. (Gegeven: de reactie naar rechts is exotherm.)
- De reactie naar rechts is exotherm, dus de reactie naar links is endotherm.
- Bij temperatuurverlaging verschuift een evenwicht naar de exotherme kant.
- Conclusie: de temperatuur moet worden verlaagd.
Alleen “verlagen” opschrijven levert 0 punten op: de uitleg is het antwoord.
"Toon aan" (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 6)
Gegeven: het water bevat “2,0 massa-ppm Cl”. Toon dit aan.
- Goed: reken vanuit de gegevens (massa tablet, gehalte, volume, dichtheid) stap voor stap naar een uitkomst die gelijk is aan 2,0 ppm.
- Fout: uitgaan van 2,0 ppm en terugrekenen, of alleen het getal herhalen.
Valkuilen
- Bij “leg uit” alleen de conclusie geven.
- Bij “verklaar” een lange uitleg geven die ook iets fouts bevat (tegenstrijdigheid kost het punt).
- Bij “bereken” de eenheid of significantie vergeten.
- Bij “voer de volgende opdrachten uit” een deelopdracht overslaan.
- Macroniveau-taal (“de stof is plakkerig”) gebruiken als microniveau gevraagd is.
Test jezelf
Wat is het verschil tussen "verklaar" en "leg uit"?
Verklaar: één oorzaak-gevolgstap. Leg uit: een keten van meerdere stappen tot de conclusie.
Een vraag zegt "Bereken …". Je schrijft alleen het juiste eindgetal op. Hoeveel punten?
Meestal 0: de berekening moet zichtbaar zijn.
Wat moet er minimaal in je antwoord als de vraag zegt "Gebruik gegevens uit je informatieboek"?
De gebruikte gegevens zelf, bijvoorbeeld de kookpunten of de -waarde, met de stof erbij.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 4 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 8 · 1 punt antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 9 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 11 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 13 · 1 punt antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 14 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 15 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 19 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 20 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 21 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 23 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 25 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 24 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 25 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-25)
- 2026 tijdvak 1: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-25)
- 2025 tijdvak 2: vraag vrijwel alle vragen (1-26)
- 2025 tijdvak 1: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-25)
- 2023 tijdvak 1: vraag 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 (vrijwel alle vragen)
- 2022 tijdvak 2: vraag 1–25 (doorlopend)
- 2022 tijdvak 1: vraag 1–24 (doorlopend)
- 2021 tijdvak 2: vraag vrijwel alle (meta-patroon over het hele tijdvak)
- 2021 tijdvak 1: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-23)
- 2019 tijdvak 2: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-27)
- 2019 tijdvak 1: vraag (alle 28 vragen)
- 2018 tijdvak 2: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-26)
- 2018 tijdvak 1: vraag doorlopend in vrijwel alle vragen (1-27)