Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 onderzochte examenjaren: geen eigen vraag, maar het bepaalt de puntaftrek bij elke berekening en elke reactievergelijking.
Wat moet je kunnen?
- Voorspellen waar je een scorepunt verliest in een berekening of reactievergelijking.
- Na een fout consequent doorrekenen, zodat je de volgende scorepunten nog haalt.
- Je eigen oefenexamen nakijken met het beoordelingsmodel, inclusief ”/” en haakjes.
De kern
Algemene regels (voor alle vakken):
| Regel | Inhoud |
|---|---|
| 3.1 | Volledig juist antwoord = alle punten, ook als de formulering afwijkt van het model. |
| 3.3 | Een ander, vakinhoudelijk juist antwoord (alleen bij open vragen) krijgt punten naar analogie van het model. |
| 5 | Een fout telt binnen één vraag maar één keer. Dezelfde fout in een andere vraag telt opnieuw. |
| – | Overbodige informatie kost niets, tenzij het antwoord zichzelf tegenspreekt of laat zien dat je de vraag niet begrijpt. |
Controleren
De regelnummers (3.1, 3.3, 5) komen uit de oude notitie. De digests noemen de inhoud, maar niet de nummers. Controleer ze in een recent correctievoorschrift.
Vakspecifieke regels scheikunde (elk jaar vrijwel gelijk):
| Waar | Aftrek |
|---|---|
| berekening: rekenfout | −1 scorepunt |
| berekening: eenheid ontbreekt of is fout | −1 scorepunt (tenzij de eenheid tussen haakjes staat in het model) |
| reactievergelijking: tribune-ionen / triviale ionen | −1 scorepunt |
| reactievergelijking: niet de kleinst mogelijke gehele coëfficiënten | −1 scorepunt |
| toestandsaanduidingen (s), (l), (g), (aq) | niet aanrekenen, tenzij erom gevraagd |
| acceptabel tussentijds afronden | niet aanrekenen |
Lezen van het model: ”/” betekent gelijkwaardige alternatieven; een deel tussen haakjes hoeft niet in je antwoord te staan.
Zo wordt het gevraagd
Dit is geen vraag, maar de nakijklogica achter elke vraag:
- Bij rekenvragen staat “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” vaak als apart scorepunt (bijv. 2026-2 vraag 24).
- Een aanvulling op het correctievoorschrift kan achteraf punten toevoegen of vrijgeven: extra goedgekeurd antwoord (2024-1 v1), coulance bij een consequent gevolg van een fout uit de vorige vraag (2024-1 v7), of scorepunten altijd toekennen door verwarrende vraagstelling (2022-1 v7).
Uitgewerkt voorbeeld
Een berekening van 3p nakijken
Een leerling rekent de massa CO₂ uit. In stap 1 gaat het delen fout (rekenfout). Daarna rekent de leerling correct verder met die foute waarde, maar zet geen eenheid bij het eindantwoord.
- Stap 1: rekenfout → −1.
- Stappen 2 en 3: juist uitgevoerd met de foute waarde → geen extra aftrek (fout telt één keer).
- Eenheid ontbreekt → −1, voor zover de regels niet anders zeggen (zie waarschuwing hieronder).
Les: reken na een fout gewoon consequent door. Je houdt de punten van de latere stappen.
Controleren
Of rekenfout en ontbrekende eenheid samen maximaal 1 scorepunt per vraag kosten, staat niet in de digests. Controleer dit in een correctievoorschrift.
Een reactievergelijking nakijken
Gevraagd: de vergelijking van zoutzuur met natronloog.
- → tribune-ionen: −1
- → niet kleinste coëfficiënten: −1
- zonder (aq)/(l) → volledig goed ✓
Valkuilen
- Stoppen na een fout, terwijl je met consequent doorrekenen de rest van de punten nog kunt halen.
- Tribune-ionen laten staan (Na⁺, Cl⁻, K⁺, NO₃⁻ …).
- De significantie van de uitkomst vergeten als erom gevraagd wordt: dat is een los scorepunt.
- Twee antwoorden geven “voor de zekerheid” die elkaar tegenspreken: dan krijg je het punt niet.
- Denken dat alleen de modelformulering telt: een ander juist antwoord krijgt ook punten.
Test jezelf
Je vergeet (aq) achter de ionen in een reactievergelijking. Er werd niet om toestandsaanduidingen gevraagd. Kost dat een punt?
Nee: toestandsaanduidingen worden alleen aangerekend als ze expliciet gevraagd zijn.
Je maakt in vraag 6 een fout en gebruikt die uitkomst in vraag 7. Wordt de fout in vraag 7 opnieuw aangerekend?
In principe ja: de regel “één keer aanrekenen” geldt binnen één vraag. Soms geeft een aanvulling coulance (zoals 2024-1 vraag 7).
In het model staat "(mol L⁻¹)" achter de uitkomst. Kost het een punt als je de eenheid weglaat?
Nee: een eenheid tussen haakjes hoeft niet in je antwoord.
Wat betekent "vriest / stolt" in een beoordelingsmodel?
Het teken ”/” geeft gelijkwaardige formuleringen. Eén van beide is genoeg.
Examenvragen om te oefenen
Kijk deze vragen zelf na met het correctievoorschrift
- 2024 tijdvak 1, vraag 6–7: consequent gevolg van een fout, met coulance in de aanvulling
- 2024 tijdvak 1, vraag 1: extra goedgekeurde rekenmethode in de aanvulling
- 2022 tijdvak 1, vraag 7: blokschema, scorepunten vrijgegeven door de aanvulling
- 2026 tijdvak 2, vraag 24: berekening met significantie als eis (4p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 100%.
- 2026 tijdvak 2: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2026 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2025 tijdvak 2: vraag n.v.t. (procedureel, geldt voor alle vragen)
- 2025 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2024 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het hele examen; met name relevant bij v1, 5, 6, 8, 10, 20)
- 2023 tijdvak 1: vraag (n.v.t. — geldt voor het hele examen)
- 2022 tijdvak 3: vraag n.v.t. (voorblad correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2022 tijdvak 2: vraag (n.v.t. — geldt voor het hele examen)
- 2022 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het hele examen)
- 2021 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2019 tijdvak 2: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2019 tijdvak 1: vraag (alle, via het correctievoorschrift-kader vooraf)
- 2018 tijdvak 2: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)
- 2018 tijdvak 1: vraag n.v.t. (geldt voor het gehele correctievoorschrift, secties 1-3)