Voor welke vakken?
Afronden, significantie en eenheden: Wiskunde A, Wiskunde B, Natuurkunde, Scheikunde, Economie, Bedrijfseconomie. Examenwerkwoorden: alle vakken. Biologie heeft geen vakspecifieke correctieregels; zie Correctievoorschrift algemene regels (biologie). De regels komen uit de correctievoorschriften van 2026 (tijdvak 1) en de syllabi 2027. Wiskunde D heeft geen centraal examen: voor het SE gelden de afspraken van je school.
Afronden
Altijd: reken door met de onafgeronde waarde (geheugen van je rekenmachine) en rond pas het eindantwoord af. Tussenantwoorden mag je wel afgerond opschrijven.
| Vak | Wat het correctievoorschrift 2026 zegt |
|---|---|
| Wiskunde B | Leidt doorrekenen met afgeronde tussenantwoorden tot een ander eindantwoord: −1 scorepunt bij die vraag (regel 4a). Uitzondering: de context vereist afronden, bijvoorbeeld een aantal personen (regel 4b). |
| Wiskunde A | Als Wiskunde B: een ander eindantwoord door afgeronde tussenantwoorden kost 1 scorepunt bij die vraag (regel 4a), behalve als de context afronden vereist (4b). Maar de aftrek voor afronden is maximaal 2 scorepunten voor het hele examen (regel 4c, via een compensatiescore). Zie Afronden bij Wiskunde A. |
| Natuurkunde | Een rekenfout kost het punt voor completeren van de berekening (regel 2). Bij een significantievraag gebruik je bij tussentijds afronden minstens zoveel cijfers als de uitkomst heeft (regel 3). |
| Scheikunde | Een afwijking door acceptabel tussentijds afronden wordt niet aangerekend (regel 1). Een rekenfout kost 1 scorepunt per vraag (regel 2). |
| Economie | Geen eis aan de afronding in de vraag: elke juiste afronding is goed. Rekenfouten kosten niets, behalve als je kennelijk niet met een schatting hebt gecontroleerd: −1 per fout, maximaal 3 voor het hele examen. |
| Bedrijfseconomie | Als Economie, maar maximaal 2 scorepunten per opgave. |
De afrondinstructie in de vraag gaat voor. “Geef je eindantwoord in twee decimalen”, “als geheel getal”, “in centimeters nauwkeurig” (Wiskunde B, 2025-1 vraag 12). Bij exact rond je helemaal niet af.
Drempels. “Ten minste” of “minimaal nodig”: naar boven afronden, ook als gewoon afronden omlaag zou gaan (zie Afronden en het correctievoorschrift).
Tussentijds afronden verandert het eindantwoord
Oppervlakte van een cirkel met cm, in één decimaal.
- Goed: 167,4 cm²
- Fout: eerst , dan cm²
Bij Wiskunde B kost dat 1 scorepunt (regel 4a).
Significante cijfers
Rekenregels volgens de syllabus natuurkunde 2027 (subdomein A8), ook gebruikt bij Scheikunde:
| Bewerking | Aantal cijfers in de uitkomst |
|---|---|
| vermenigvuldigen, delen | evenveel significante cijfers als de meetwaarde met de minste |
| optellen, aftrekken | evenveel decimalen als de meetwaarde met de minste |
| logaritme (bijvoorbeeld pH) | evenveel decimalen als de meetwaarde significante cijfers heeft |
| getelde aantallen, wiskundige constanten, geldbedragen | vallen niet onder de regels |
Tellen: nullen vooraan tellen niet mee (: 3 cijfers), nullen achteraan na de komma wel (: 3 cijfers). Schrijf grote getallen met een macht van tien: (2 cijfers) in plaats van 1500.
| Vak | Wanneer telt significantie? |
|---|---|
| Natuurkunde | Alleen als de vraag om een gegeven aantal of “het juiste aantal” significante cijfers vraagt, of als je een gegeven waarde moet aantonen (regel 3). Bij “het juiste aantal” mag je aantal afwijken van het beoordelingsmodel als het past bij jouw oplosroute. |
| Scheikunde | Vaak een los scorepunt in het beoordelingsmodel: “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” (zie Significante cijfers (scheikunde)). |
| Wiskunde A, Wiskunde B | Geen significantie: de vraag zegt in hoeveel decimalen. |
| Economie, Bedrijfseconomie | Geen significantie: elke juiste afronding is goed, tenzij de vraag een eis stelt. |
De drie regels
- 37 (3,0 heeft 2 significante cijfers)
- 15,5 (3,0 heeft 1 decimaal)
- pH 2,49 (2 significante cijfers, dus 2 decimalen)
Eenheden
Reken in de basiseenheid en zet de uitkomst daarna om naar wat de vraag wil.
| Voorvoegsel | Factor | Voorvoegsel | Factor | |
|---|---|---|---|---|
| G (giga) | m (milli) | |||
| M (mega) | µ (micro) | |||
| k (kilo) | n (nano) | |||
| c (centi) | p (pico) |
- Bij oppervlakte en volume gaat de factor in het kwadraat of de derde macht: , .
- Vaste omrekeningen: km/h = m/s; J; J (zie Elektronvolt).
- Binas heeft tabellen met de SI-grondeenheden en met omrekenfactoren van eenheden.
| Vak | Eenheid in het antwoord |
|---|---|
| Natuurkunde | Ontbreekt de eenheid of past die niet bij de grootheid, dan vervalt het punt voor completeren (regel 2), tenzij het beoordelingsmodel zegt dat de eenheid niet nodig is. |
| Scheikunde | Ontbreekt de eenheid of is die verkeerd: −1 scorepunt per vraag (regel 2). Staat de eenheid in het beoordelingsmodel tussen haakjes, dan is ze niet verplicht. |
| Wiskunde B | Geen aparte regel; de vraag noemt vaak zelf de eenheid (“in meters per seconde in één decimaal”, 2023-2 vraag 10). |
| Wiskunde A | Geen aparte regel; de vraag noemt vaak zelf de eenheid (“Geef je antwoord in gehele liters”, 2025-1 vraag 23). Omrekenen hoort vaak bij de vraag (zie Eenheden en samengestelde grootheden). |
| Economie, Bedrijfseconomie | Schrijf € en % erbij, en onderscheid procent en procentpunt (zie Rekenvaardigheden economie). |
Omrekenen
- km/h 20 m/s
- mL L m³
- kWh J
Examenwerkwoorden
Het werkwoord bepaalt wat er in je antwoord moet staan. Twee algemene regels uit elk correctievoorschrift:
- Ontbreekt een gevraagde verklaring, uitleg, afleiding of berekening, of is die fout, dan krijg je 0 scorepunten, ook als het eindantwoord klopt (algemene regel 3.6).
- Vraagt de opgave om één voorbeeld of reden, dan telt alleen het eerstgegeven antwoord (algemene regel 3.4). Twee antwoorden “voor de zekerheid” helpt dus niet.
| Werkwoord | Betekenis | Wat moet in je antwoord? |
|---|---|---|
| noem, geef (aan) | een eindantwoord geven | alleen het antwoord; toelichting is niet nodig, tenzij gevraagd |
| beschrijf | antwoord in hele zinnen met alle gevraagde onderdelen | hele zinnen; op microniveau termen over deeltjes (Scheikunde) |
| verklaar | een oorzaak-gevolgrelatie laten zien | één oorzaak → gevolg |
| leg uit | de denkstappen laten zien die tot het gevraagde leiden | een keten van stappen tot en met de conclusie |
| beredeneer, beargumenteer | een keuze of stelling onderbouwen met gegevens en vakkennis | gegevens + vakkennis + conclusie |
| licht toe | een onderbouwing in één of enkele zinnen | kort, maar wel een reden |
| bereken | het gevraagde uitrekenen | formule, ingevulde waarden, tussenstappen, uitkomst met eenheid |
| bepaal | het gevraagde vaststellen en/of uitrekenen, uit gegevens in de vraag en/of andere bronnen | stappen zichtbaar |
| schat (Natuurkunde) | een waarde benaderen met een berekening of redenering | welke waarden je aanneemt en welke stappen je zet |
| toon aan, laat zien dat | laten zien dat het gestelde klopt | rekenen of redeneren naar het gegeven toe; één voorbeeld controleren is meestal niet genoeg |
| leid af | laten zien dat een formule of eenheid volgt | alle stappen; getallen invullen is geen afleiding (zie Afleiden van een formule) |
| bewijs (Wiskunde B) | het gestelde met een redenering of exacte berekening aantonen | stappen zichtbaar; voorbeelden zijn geen bewijs, een tegenvoorbeeld wel als dat tot de conclusie leidt |
| onderzoek of | laten zien of het gestelde klopt of niet | stappen + een conclusie aan het eind |
| los op, herleid | onbekenden bepalen / een formule stap voor stap omschrijven | stappen zichtbaar; herleiden zonder speciale GR-opties |
| schets / teken | grafische voorstelling | schets: de kenmerkende eigenschappen; teken: ook nauwkeurig, bij een grafiek met assen en schaalverdeling |
| exact / algebraïsch (Wiskunde B) | zonder speciale opties van de GR | exact: niets benaderen; algebraïsch: benaderen mag (zie Algebraïsch en exact) |
Bron van de betekenissen: de lijsten met examenwerkwoorden in de syllabi 2027 van wiskunde A, wiskunde B en natuurkunde (één gezamenlijke lijst voor wis- en natuurkunde; “algebraïsch”, “exact” en “bewijs” gelden alleen bij wiskunde B, zie ook Examenwerkwoorden (wiskunde A)), scheikunde en biologie (bijlage 5, zie Examenwerkwoorden (biologie)). Economie en Bedrijfseconomie hebben in de syllabus 2027 geen lijst met examenwerkwoorden (de lijst met handelingswerkwoorden bij Bedrijfseconomie hoort bij de eindtermen, niet bij de examenvragen). Nederlands en Engels: zie de eigen regels in Aftrekregeling bij open vragen en Correctieregels en scoring MVT.
Valkuilen
- Een tussenantwoord afronden en daarmee verder rekenen (Wiskunde A en B: −1 scorepunt).
- De eenheid vergeten (Natuurkunde: geen completeerpunt; Scheikunde: −1 scorepunt).
- Bij optellen de regel voor vermenigvuldigen gebruiken, of bij een pH significante cijfers tellen in plaats van decimalen.
- Bij “leg uit” of “bereken” alleen de uitkomst geven: 0 scorepunten.
- Bij “toon aan” terugrekenen vanuit het gegeven getal.
Test jezelf
Kost tussentijds afronden bij Scheikunde een punt?
Nee, zolang het acceptabel is (vakspecifieke regel 1). Bij Wiskunde A en B wel, als het eindantwoord daardoor anders wordt.
Een natuurkundevraag zegt alleen "Bereken de snelheid." Wordt de significantie beoordeeld?
Nee. Bij Natuurkunde telt significantie alleen als de vraag erom vraagt of als je een gegeven waarde moet aantonen. De eenheid moet er wel bij.
Wat is het verschil tussen "verklaar" en "leg uit"?
Verklaar: één oorzaak-gevolgrelatie. Leg uit: meerdere stappen achter elkaar tot de conclusie.
Ondersteunende onderwerpen
- (geen: dit is een vakoverstijgend overzicht)
Onderwerpen die dit ondersteunt
- Afronden en het correctievoorschrift
- Correctievoorschrift en vakspecifieke regels (wiskunde A)
- Algebraïsch en exact
- Bewijzen en aantonen
- Notatiefouten bij Wiskunde B
- Significante cijfers (natuurkunde)
- Vakspecifieke correctieregels natuurkunde
- Afleiden van een formule
- Orde van grootte schatten
- Significante cijfers (scheikunde)
- Examenwerkwoorden
- Correctievoorschrift algemene regels
- Examenwerkwoorden (biologie)
- Correctievoorschrift algemene regels (biologie)
- Rekenvaardigheden economie
- Informatievaardigheden bij economie-examens
- Procentuele verandering versus procentpunt
- Indexcijfers
- Aftrekregeling bij open vragen
- Correctieregels en scoring MVT