Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 onderzochte examenjaren expliciet (1–2p), maar als basiskennis nodig bij vrijwel elke reactievergelijking.
Wat moet je kunnen?
- Bij een naam de formule geven en andersom, voor de stoffen op de syllabuslijst.
- Weten welke elementen als moleculen voorkomen (H₂, O₂, …).
- Een ontbrekende formule afleiden uit een atoombalans.
De kern
| Soort | Formules |
|---|---|
| twee-atomige elementen | H₂, N₂, O₂, F₂, Cl₂, Br₂, I₂ |
| overige moleculaire elementen | P₄, S₈ |
| metalen, edelgassen, C, Si | als atoom: Fe, Cu, Na, He, Ar, C … |
| triviale namen | water H₂O, ammoniak NH₃, waterstofperoxide H₂O₂, glucose C₆H₁₂O₆ |
| zuren | salpeterzuur HNO₃, zwavelzuur H₂SO₄, fosforzuur H₃PO₄, azijnzuur CH₃COOH |
- Ionen: zie Ionen. Systematische namen van andere stoffen: zie IUPAC-naamgeving anorganische stoffen.
- Zoutzuur, natronloog en ammonia zijn oplossingen; schrijf de deeltjes die erin zitten.
Zo wordt het gevraagd
- Een klein, veelvoorkomend molecuul afleiden uit de massabalans van een figuur (2023-1 vraag 13): 1p.
- Welke stof je oplost om ammoniumnitraat te krijgen: salpeterzuur (2019-1 vraag 26).
- Formules zoals CaCN₂, CaCO₃, C₁₂H₂₂O₁₁ correct gebruiken in een vergelijking (2025-2).
Uitgewerkt voorbeeld
Onbekend deeltje uit een atoombalans (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 13)
In een figuur wordt C₃H₄O₃ omgezet in C₂H₄O en deeltje X.
- C: ; H: ; O:
- X = CO₂
Valkuilen
- O in plaats van O₂ (of Cl in plaats van Cl₂) schrijven voor het element.
- Zoutzuur als “HCl(l)” opschrijven terwijl de ionen H₃O⁺ en Cl⁻ bedoeld zijn.
Test jezelf
Geef de formules van fosforzuur, waterstofperoxide en zwavel.
H₃PO₄, H₂O₂, S₈ (of S).
Welke deeltjes zitten in natronloog?
Na⁺ en OH⁻ (in water).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2023 tijdvak 1, vraag 13: formule van deeltje X uit een massabalans (1p)
- 2019 tijdvak 1, vraag 26: welk zuur voor ammoniumnitraat
- 2025 tijdvak 2, vraag 1 en 7: formules gebruiken in reactievergelijkingen
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 37,5%.
- 2025 tijdvak 2: vraag 1, 7
- 2023 tijdvak 1: vraag 13
- 2019 tijdvak 1: vraag 26