Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 onderzochte examenjaren, meestal als ladingsbalans (bijv. twee soorten Fe-ionen in één zout) of als ionen herkennen in een context (2p).
Wat moet je kunnen?
- Formule en naam van veelvoorkomende enkelvoudige en samengestelde ionen geven.
- Een ladingsbalans opstellen, ook met twee soorten ionen van hetzelfde metaal.
- Redeneren met vaste ladingen en tegenionen (bijv. in een membraan of polymeer).
De kern
| Kationen | Anionen |
|---|---|
| Na⁺, K⁺, Ag⁺, NH₄⁺, H₃O⁺ | Cl⁻, OH⁻, NO₃⁻, HCO₃⁻, CH₃COO⁻ |
| Ca²⁺, Mg²⁺, Cu²⁺, Zn²⁺, Fe²⁺ | O²⁻, S²⁻, SO₄²⁻, CO₃²⁻ |
| Al³⁺, Fe³⁺ | PO₄³⁻ |
- Metalen vormen positieve ionen, niet-metalen negatieve.
- In een zout is de totale positieve lading gelijk aan de totale negatieve lading (zie Verhoudingsformule van zouten).
- Een metaal met meer ladingen (Fe²⁺/Fe³⁺, Cu⁺/Cu²⁺): de lading staat in de naam, bijv. ijzer(III)oxide.
Zo wordt het gevraagd
- Ladingsbalans met O²⁻-ionen en twee soorten Fe-ionen in één zout (2025-2 vraag 15).
- Lading en aantal ionen in een cluster (Fe²⁺, Fe³⁺, S²⁻) bepalen (2023-2 vraag 8 en 12).
- Uitleggen of een monomeereenheid met een vaste lading in een anion- of kationwisselend membraan zit (2021-3 vraag 14).
Uitgewerkt voorbeeld
Twee soorten ijzerionen (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 15)
Magnetiet Fe₃O₄ bevat Fe²⁺ en Fe³⁺. Hoeveel van elk?
- Negatieve lading:
- Stel Fe²⁺ en Fe³⁺: en
- Oplossing: 1 Fe²⁺ en 2 Fe³⁺
Controle: . ✓
Valkuilen
- Samengestelde ionen verkeerd onthouden (SO₄²⁻ versus SO₃²⁻, NO₃⁻ versus NO₂⁻).
- Bij een metaal met meerdere ladingen de lading niet uit de naam of de balans afleiden.
Test jezelf
Wat is de formule van ammoniumsulfaat?
(NH₄)₂SO₄: twee keer 1+ en één keer 2−.
Welke lading heeft een aluminiumion en hoe ziet aluminiumoxide eruit?
Al³⁺; met O²⁻ wordt het Al₂O₃ (2 × 3+ = 3 × 2−).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2025 tijdvak 2, vraag 15: ladingsbalans met twee soorten Fe-ionen (2p)
- 2023 tijdvak 2, vraag 8 en 12: ionen in een Fe-S-cluster
- 2021 tijdvak 3, vraag 14: vaste ladingen in een ionwisselend membraan
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 50%.
- 2025 tijdvak 2: vraag 15
- 2023 tijdvak 2: vraag 8, 12
- 2022 tijdvak 2: vraag 5
- 2021 tijdvak 3: vraag 14
- 2021 tijdvak 2: vraag 4, 5