Prioriteit: π Midden
In 5 van de 8 examenjaren, meestal als reactievergelijking (hydrolyse, condensatie) of als fragment van een polysacharide tekenen (2β3p).
Wat moet je kunnen?
- Condensatie en hydrolyse van sachariden in een vergelijking weergeven.
- Een fragment van een polysacharide tekenen met koppeling via C1 en C4, in de ruimtelijke notatie van Binas.
- Werken met formules als Hβ(Cβ HβOβ)ββOH.
De kern
| Soort | Voorbeeld | Formule |
|---|---|---|
| monosacharide | glucose, fructose | CβHββOβ |
| disacharide | sacharose | CββHββOββ |
| polysacharide | zetmeel, cellulose | Hβ(CβHββOβ )ββOH |
- Koppeling: OH van C1 van de ene eenheid + OH van C4 van de andere β CβOβC-binding + HβO.
- Hydrolyse: per verbroken binding gaat er één HβO in.
- Glucose en mannose verschillen alleen in de ruimtelijke ligging van de OH op C2 (zie Isomerie).
- Functie: energieopslag (zetmeel) en bouwstof (cellulose).
Zo wordt het gevraagd
- βTeken de structuurformule van een gedeelte van een molecuul glucomannan β¦ ontstaan uit een molecuul D-mannose en een molecuul D-glucoseβ (2024-2): koppeling via C1 en C4, juiste stereochemie op C2 (3p).
- Vorming van furfural uit xylaan Hβ(Cβ HβOβ)ββOH met water als enig bijproduct (2025-1).
- Reactie van sacharose met water, met de molecuulformule uit Binas (2025-2).
Zo formuleer je het antwoord. Teken ringvormige suikers met het O-atoom in de ring op de juiste plaats, de OH-groepen aan de goede kant (let op C1 en de C-atomen waar de stereochemie verschilt) en de koppeling tussen de juiste C-atomen (bijvoorbeeld C1 en C4) met afsplitsing van water. Geef begin en einde van een fragment aan met ~.
Zo scoor je de punten. Tekenvragen scoren per onderdeel: bij 2024-2 vraag 6 (3p) 1p voor de structuur rond C2, 1p voor de koppeling en 1p voor de uiteinden met de rest en de stereochemie. Bij 2025-1 vraag 2 1p voor de juiste stoffen voor de pijl, 1p na de pijl en 1p voor de elementbalans.
Uitgewerkt voorbeeld
Volledige hydrolyse van xylaan (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 14)
- Een keten van eenheden heeft bindingen, dus HβO.
- Controle H: links , rechts . β
- Controle O: links , rechts . β
Valkuilen
- Bij hydrolyse in plaats van watermoleculen nemen.
- Koppelen via de verkeerde C-atomen (lees de vraag: meestal C1 en C4).
- De ruimtelijke ligging van de OH-groepen niet overnemen uit Binas.
Test jezelf
Geef de hydrolyse van sacharose.
(glucose + fructose)
Wat is het verschil tussen D-glucose en D-mannose?
Alleen de ruimtelijke ligging van de OH-groep op C2.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren β 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 8 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 1 vraag 1 Β· 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 2 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 7 Β· 2 punten antwoord β 2024 tijdvak 2 vraag 6 Β· 3 punten antwoord β 2019 tijdvak 2 vraag 14 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 7 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats