Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 examenjaren, als kleine losse vraag (1–2p): een verhoudingsformule geven, of een ionverhouding afleiden uit een ladingsbalans.
Wat moet je kunnen?
- De verhoudingsformule opstellen uit de ladingen van de ionen.
- Een molverhouding van ionen afleiden uit de ladingsbalans (ook met drie soorten ionen).
- Een zout herkennen dat ontstaat na een zuur-basereactie.
De kern
- Bepaal de ladingen (zie Ionen).
- Zoek de kleinste aantallen waarbij totaal + = totaal −.
- Samengesteld ion meer dan één keer: haakjes, bijv. (NO₃)₂.
- Ionladingen mag je in de formule laten staan (Na⁺Cl⁻).
| Ionen | Formule |
|---|---|
| Ca²⁺ + PO₄³⁻ | Ca₃(PO₄)₂ |
| Al³⁺ + SO₄²⁻ | Al₂(SO₄)₃ |
| Mg²⁺ + NO₃⁻ | Mg(NO₃)₂ |
Zo wordt het gevraagd
- “Geef de verhoudingsformule van het gevormde [calciumzout]” na reactie van een zuur met calciumhydroxide (2023-2): 1p.
- “Geef een mogelijke verhoudingsformule van het gevonden zout” bij een gegeven ionverhouding plus een derde ionsoort uit de context (2022-2).
- “Leid de molverhouding tussen Fe²⁺-ionen en Fe³⁺-ionen in dit dubbelzout af” (2025-2).
Zo formuleer je het antwoord. Zoek de ionen met hun lading (ook samengestelde ionen als NH₄⁺ en SO₄²⁻) en kies de kleinste aantallen waarbij de totale positieve en negatieve lading gelijk zijn; schrijf samengestelde ionen tussen haakjes als je er meer dan één nodig hebt.
Zo scoor je de punten. Vaak 1p voor de juiste formule (2023-2 vraag 8). Bij 2022-2 vraag 5 1p voor het opnemen van NH₄⁺ en 1p voor de rest van de formule; bij 2025-2 vraag 15 1p voor het gebruik van de totale negatieve lading en 1p voor de verhouding.
Uitgewerkt voorbeeld
Calciumcitraat (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 8)
Citroenzuur reageert met calciumhydroxide; het citraation is C₆H₅O₇³⁻.
- Ca²⁺ en C₆H₅O₇³⁻: en
- Formule: Ca₃(C₆H₅O₇)₂
Valkuilen
- De haakjes vergeten bij een samengesteld ion (CaNO₃₂).
- Een verhouding niet vereenvoudigen (Ca₂O₂ in plaats van CaO).
Test jezelf
Geef de verhoudingsformule van ijzer(III)oxide.
Fe³⁺ en O²⁻ → Fe₂O₃.
Geef de verhoudingsformule van ammoniumcarbonaat.
NH₄⁺ en CO₃²⁻ → (NH₄)₂CO₃.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen