Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren: de jaarlijkse toename als verschil van twee opeenvolgende waarden, of een gemiddelde stijging per jaar in een bewering.
Wat moet je kunnen?
- De gemiddelde verandering op een interval berekenen en met eenheid uitleggen.
- De toename per stap gebruiken om een jaar of grens te vinden.
De kern
| Vraag | Aanpak |
|---|---|
| gemiddelde stijging per jaar | differentiequotiënt over de periode |
| toename in het jaar dat eindigt bij | |
| wanneer is de toename voor het eerst groter dan ? | tabel van , of de vergelijking |
- De eenheid is “eenheid van per eenheid van ”.
- Noem bij een tabel de verschillen aan beide kanten van de grens.
- In één punt wordt het de helling: zie Helling in een punt.
Zo wordt het gevraagd
- “Onderzoek in welk jaar” de toename het grootst was, met (2021-3 vraag 11).
- Het maximale aantal minuten waarbij de daling per extra minuut minstens 75 is (2024-2 vraag 7).
Zo formuleer je het antwoord. Noem de functiewaarden, de verschillen en de conclusie: ” en , dus 2024”.
Zo scoor je de punten. Bij 2021-3 vraag 11 (4p): 1p voor het inzicht dat je naar verschillen van opeenvolgende waarden kijkt, 1p per berekend verschil en 1p voor het jaar. Bij 2024-2 vraag 7 (3p): 1p voor de drie waarden, 1p voor de twee verschillen en 1p voor het antwoord.
Uitgewerkt voorbeeld
Toename per jaar (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 17)
, met in jaren. In welk jaar is de toename voor het eerst meer dan 100?
- Toename in het jaar tot :
- en
- Dus voor het eerst in het jaar dat eindigt bij .
Valkuilen
- De verandering niet delen door de lengte van het interval.
- Alleen het gevonden verschil noemen, niet het verschil ervoor.
- De afgeleide gebruiken waar een toename over een heel jaar wordt gevraagd (dat geeft een benadering).
Test jezelf
Bereken de gemiddelde verandering van op .
5.
De temperatuur stijgt van 12 °C om 8 uur naar 20 °C om 12 uur. Wat is de gemiddelde stijging?
2 °C per uur.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 17: jaarlijkse toename voor het eerst boven 200 000 (4p) · antwoord
- 2023 tijdvak 2, vraag 16: bij welk aantal woorden er per 50 woorden één nieuw woord bijkomt (4p) · antwoord
- 2019 tijdvak 1, vraag 14: gemiddelde stijging per jaar in twee perioden (5p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren: 2019, 2021, 2023, 2024, 2026 — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 11 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 14 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: vraag 17 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: jaarlijkse toename als W(t) − W(t − 1); W(29) − W(28) = 198 049 < 200 000 en W(30) − W(29) = 246 784 > 200 000, dus 2024. Beide verschillen moeten expliciet genoemd zijn.
- 2026 tijdvak 2: vraag 17 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — werkelijke toename over het jaar als verschil N(16) − N(15).
- 2024 tijdvak 2: vraag 7 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: daling per extra minuut P(r + 1) − P(r) ≤ −75: tabel met P(14), P(15), P(16) en hun verschillen (−77 en −72), dus maximaal 14 minuten.
- 2023 tijdvak 2: vraag 16 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek bij welk totaal aantal woorden’: U(T + 50) − U(T) = 1 oplossen of met tabellen: 884 000 (duizenden). Alternatief via dU/dT = 0,02.
- 2021 tijdvak 1: vraag 20 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — stijging in twee periodes vergelijken (absoluut of procentueel).
- 2021 tijdvak 3: vraag 11 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel: ‘Onderzoek in welk jaar het meeste’: jaarlijkse toename W(t) − W(t − 1) maximaliseren (W(9) − W(8) = 245,3 en W(10) − W(9) = 245,0): 2024 (2023 ook goed).
- 2019 tijdvak 1: vraag 14 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — gemiddelde stijging per jaar in twee periodes vergelijken (2 tegen 1, bewering 3).