Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, zelden in de vraagstelling maar vaak als kernstap in het correctievoorschrift van een bewijs of herleiding.
Wat moet je kunnen?
- vervangen door (of andersom) om een vergelijking tot één functietype te herleiden.
- berekenen als bekend is (en andersom), met beide tekens.
- De grondformule herkennen in een bewijs (bijvoorbeeld in een lengte).
De kern
| Herschrijving | Gebruik |
|---|---|
| vergelijking alleen in krijgen | |
| vergelijking alleen in krijgen | |
| uit |
- Daarna vaak een substitutie: geeft een kwadratische vergelijking (zie Goniometrische vergelijkingen).
- Bij een lengte geeft de grondformule .
- Zie ook Som- en verschilformules.
Zo wordt het gevraagd
- geeft via de grondformule of (2026-1 vraag 15).
- herleiden tot een vergelijking in alleen (2026-1 vraag 14).
- herleiden tot (2022-2 vraag 11).
- De noemer herschrijven met (2019-1 vraag 10).
Zo formuleer je het antwoord. Gebruik zichtbaar als herleidingsstap (“met volgt …”) om een vergelijking in één functie te krijgen, en kijk na het oplossen welke oplossingen niet voldoen (bijvoorbeeld of ).
Zo scoor je de punten. De stap met de grondformule is vaak een eigen punt: bij 2026-1 vraag 15 (5p) 1p voor de substitutie, 1p voor het oplossen van de kwadratische vergelijking, 1p voor het wegstrepen van een oplossing, 1p voor uit en 1p voor de y-coördinaat. Bij 2022-2 vraag 11 levert de herleiding tot een apart punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Herleiden tot cos x
Los op: op .
- :
- Stel :
- of
- , , ,
sin uit cos (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 15)
. , dus of . Welke van de twee het is, volgt uit het kwadrant waarin ligt.
Valkuilen
- Bij het minteken vergeten.
- lezen als .
- denken (zonder kwadraten klopt het niet).
Test jezelf
Vereenvoudig .
(voor ).
en ligt in het tweede kwadrant. Bereken .
(positief in het tweede kwadrant), dus .
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2025, 2026 — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 14 · 6 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 15 · 5 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 2 · 6 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 10 · 6 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 11 · 6 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 16 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 14 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — sin²(x)+cos²(x)=1 gebruikt om f’(x)=0 te herleiden tot een vergelijking in alleen cos(x); ook bij het kwadrateren van 2cos(x)+2=−sin(x) wordt sin²(x)=1−cos²(x) gebruikt. Vraag 15 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — cos(x)=−0,6 geeft via sin²(x)+cos²(x)=1 dat sin(x)=0,8 of sin(x)=−0,8. Komt 2× terug, kernstap van het bewijs/de berekening (meerdere scorepunten hangen hiervan af).
- 2025 tijdvak 1: Vraag 4 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — gebruik van sin²(t)+cos²(t)=1 (of 1−cos²(t) substitutie) om x² te herleiden naar een uitdrukking in y=cos(t). Komt 1× voor, kernstap van het bewijs (meerdere van de 4 scorepunten hangen hiervan af).
- 2022 tijdvak 2: Vraag 11 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — 4cos(t)+2cos²(t)+2sin²(t)=0 herleid met behulp van sin²(t)+cos²(t)=1 tot cos(t)=−½ (of via sin²(t)+cos²(t)=1 in het alternatief met richtingscoëfficiënten). Komt 1× voor, kernstap van de herleiding (meerdere van de 5 scorepunten hangen hiervan af).
- 2021 tijdvak 2: Vraag 2 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — cos²(t)=1−sin²(t) (of omgekeerd) gebruikt om aan te tonen dat het punt op de raaklijn ligt. Komt 1× voor, kernstap van het bewijs (het merendeel van de 3 scorepunten hangt hiervan af).
- 2021 tijdvak 3: Vraag 2 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — herleiding gebruikt 4sin²(x)cos(x) = 4cos(x)(1−cos²(x)), dus sin²(x)=1−cos²(x) als tussenstap in het bewijs van f’(x). Komt 1× voor, tussenstap in een groter bewijs (1 van de 6 scorepunten).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 10 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — sin²(x)+cos²(x)=1 gebruikt om de noemer p−sin²(x) te herschrijven in cos²(x). Vraag 11 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — zelfde herleiding, sin²(x)=1 ⇒ cos²(x)=0 e.d. Komt 2× voor, telkens kernstap van de herleiding (meerdere scorepunten hangen hiervan af).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 16 (5p): impliciet zichtbaar in correctievoorschrift — AC²=(1−cos(t))²+(sin(t))² wordt (via sin²(t)+cos²(t)=1) herschreven tot de gelijkwaardige, eenvoudigere vorm 2−2cos(t). Komt 1× voor, ondersteunende (niet expliciet uitgeschreven) rekenstap bij de herleiding van de vergelijking.