Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, vaak als basis van een hele opgave met “bewegingsvergelijkingen” (2–3 vragen, 10–15p samen).
Wat moet je kunnen?
- Een parametervoorstelling van een lijn of cirkel opstellen en herkennen.
- De parameter elimineren om een vergelijking in en te krijgen, en bewijzen dat punten op een kromme aan een vergelijking voldoen.
- Snijpunten met assen, lijnen of zichzelf berekenen door op op te lossen.
De kern
| Figuur | Parametervoorstelling |
|---|---|
| lijn door met richting | , |
| cirkel met middelpunt , straal | , |
| kromme | , |
- Elimineren: los op uit één vergelijking en vul in, of gebruik (zie Grondformule van de goniometrie).
- Snijpunt met de -as: oplossen, dan invullen.
- Zelfsnijpunt: twee verschillende -waarden met hetzelfde punt.
- Met als tijd: snelheid en raaklijn, zie Kinematica met vectoren.
Zo wordt het gevraagd
- Bewegingsvergelijkingen , (2026-1 vraag 10–12).
- “Bewijs dat voor punten van K geldt: ” (2025-1 vraag 4).
- Zelfsnijpunt van , (2026-2 vraag 8–9).
- Twee bewegende punten over lijnen (2025-2 vraag 1 en 3).
Zo formuleer je het antwoord. Werk per coördinaat: en apart differentiëren, geeft verticale en horizontale raaklijnen, en een vergelijking in en bewijs je door te elimineren (bijvoorbeeld met ). Schrijf bij elk punt de bijbehorende erbij.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 12 (6p) 1p voor , 1p voor de coördinaten van A, 1p voor , 1p voor B, 1p voor de richtingscoëfficiënt en 1p voor a. Bij 2025-1 vraag 4 1p per herleidingsstap tot de vergelijking.
Uitgewerkt voorbeeld
Cirkel herkennen
, . Geef een vergelijking van de kromme.
- ,
- geeft
- Een cirkel met middelpunt en straal 3.
Lijn en snijpunt met de -as
, .
- Uit : ; invullen:
- Snijpunt -as: , dus .
Controle: . ✓
Valkuilen
- Bij een cirkel en verwisselen.
- Bij het elimineren vergeten dat binnen een interval ligt (een deel van de kromme).
- Bij een zelfsnijpunt dezelfde twee keer gebruiken.
Test jezelf
Geef een parametervoorstelling van de cirkel met middelpunt en straal 5.
, .
Een lijn gaat door met richting . Geef een parametervoorstelling.
, .
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2024 tijdvak 1, vraag 9–10: exact een afstand en een hoek met een raaklijn aan de baan (5p + 6p) · antwoord 9, 10
- 2024 tijdvak 2, vraag 6–7: maximale afstand en een loodrecht-bewijs (3p + 4p) · antwoord 6, 7
- 2025 tijdvak 2, vraag 1 en 3: twee bewegende punten over lijnen, exact coördinaten (3p + 4p) · antwoord 1, 3
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 12 · 6 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 9 · 5 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 3 · 6 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 9 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 10 · 6 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 5 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 6 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 13 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 16 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 17 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 13 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 14 · 8 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 3 · 6 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 13 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 14 · 5 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 10 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, x(t)=t²(2−t), y(t)=2t(2−t), 0≤t≤2. Vraag 11 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel, punt Q doorloopt dezelfde baan als P, 1 seconde vertraagd. Vraag 12 (6p): in vraagstelling — kernonderdeel, nieuwe bewegingsvergelijkingen x(t)=t²(2−t), y(t)=at(2−t) met constante a. Frasering: “Het punt P beweegt volgens de bewegingsvergelijkingen …”. Komt 3× terug, dominant thema van opgave “Lus” (13 scorepunten samen).
- 2026 tijdvak 2: Vraag 8 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel, punt P beweegt volgens x(t)=sin(t)−cos(3t), y(t)=cos(t)+sin(3t). Vraag 9 (5p): in vraagstelling — zelfde bewegingsvergelijkingen, gebruikt voor het zelfsnijpunt. Frasering: “Punt P beweegt volgens de bewegingsvergelijkingen.” Komt 2× terug, dominant thema van opgave “Draaierig” (9 scorepunten samen).
- 2025 tijdvak 1: Vraag 3 (6p): in vraagstelling — kromme K gegeven door bewegingsvergelijkingen x(t)=sin(t)(cos(t)+1), y(t)=cos(t), 0≤t≤2π. Kernonderdeel. Vraag 4 (4p): in vraagstelling en correctievoorschrift — bewijs x² = −y⁴+2y³+2y−1 voor punten van K, met behulp van de parametervoorstelling. Vraag 5 (4p): in vraagstelling — omwentelingslichaam van het door K ingesloten vlakdeel. Frasering: “De kromme K wordt gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen”. Komt 3× terug, dominant thema van opgave “Druppel” (14 scorepunten totaal).
- 2025 tijdvak 2: Vraag 1 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel. Beweging van punt P gegeven door bewegingsvergelijkingen xP(t)=8t², yP(t)=4−4t² (t≥0); punt Q door xQ(t)=1+3t, yQ(t)=4t. Frasering: “beweegt het punt P volgens de bewegingsvergelijkingen”. Exacte y-coördinaat van P bepalen onder een voorwaarde. Vraag 3 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel, coördinaten van P bepalen bij een gegeven helling van lijnstuk PQ, met dezelfde bewegingsvergelijkingen. Komt 2× voor (v1, v3), basis van de hele opgave “Beweging over twee lijnen” (7 scorepunten).
- 2024 tijdvak 1: Vraag 9 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, bewegingsvergelijkingen xP(t) = 4cos(t)−cos(4t), yP(t) = 4sin(t)−sin(4t). Vraag 10 (6p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel, raaklijn via dx/dt en dy/dt. Frasering: “Het punt P beweegt over een baan gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen.” Komt 2× terug, dominant thema van opgave “Klavertje drie” (11 scorepunten samen).
- 2024 tijdvak 2: Vraag 6 (3p): in vraagstelling — kromme gegeven door x(t)=sin(t), y(t)=cos(t+¼π), 0≤t≤2π. Kernonderdeel. Vraag 7 (4p) / vraag 8 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — zelfde parametervoorstelling gebruikt voor de afgeleiden en de oplossing van de vergelijking. Frasering: “De beweging van een punt P wordt gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen.” Komt 3× terug, dominant thema van opgave “Loodrecht op de snelheidsvector” (10 scorepunten samen).
- 2023 tijdvak 1: Vraag 7 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, xP(t)=2t, yP(t)=2t² als parametervoorstelling van de baan van P. Vraag 8, 9, 10: zelfde parametervoorstelling (van P en de afgeleide baan van Q) gebruikt als basis voor snelheid, lengte PQ en hellinggedrag. Komt 4× terug, dominant thema van opgave “Gedraaide parabool” (13 scorepunten samen) — hier toegepast op een bewegend punt in plaats van een lijn of cirkel.
- 2023 tijdvak 2: Vraag 10 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, x(t) = v·cos(α)·t, y(t) = v·sin(α)·t−4,9t²+2,55 als baan van de basketbal. Vraag 11 (5p): in vraagstelling — zelfde soort parametervoorstelling, nu met concrete waarden voor α en v. Frasering: “Voor de baan van de bal geldt: …” Komt 2× voor, dominant thema van de opgave “Basketbal” (10 scorepunten samen).
- 2022 tijdvak 1: Vraag 5 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, punten P, Q, R bewegen via vectorvoorstellingen OP = OA + t·AC, OQ = OC + t·CB, OR = OP + t·PQ voor 0 ≤ t ≤ 1. Vraag 6 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “Bewijs dit” voor OR = (1−t)²·OA + t²·OB + 2t(1−t)·OC. Vraag 7 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, bewegingsvergelijkingen x(t) = −4t² + 6t, y(t) = 6t² − 8t + 4 herleid tot dezelfde Bézierkromme. Vraag 12 (3p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel, parameter t elimineren uit x(t), y(t) van de lavabom om formule (2) te bewijzen. Frasering: “bewegingsvergelijkingen”, “Bézierkromme”. Komt 4× terug, dominant thema van “Letter op het computerbeeldscherm” en (deels) “Vulkaan” (14 scorepunten samen).
- 2022 tijdvak 2: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, de cirkelbanen cP en cQ zijn gegeven als parametervoorstelling in t. Vraag 13 (6p): in vraagstelling/correctievoorschrift — coördinaten van M als functie van t: M(1+3/2cos(t), 3/2sin(t)). Komt 2× voor, dominant thema van opgave “Cirkels en lijnen”.
- 2022 tijdvak 3: Vraag 16 (6p): in vraagstelling — kernonderdeel, x(t)=t², y(t)=t als bewegingsvergelijkingen van de parabool. Vraag 17 (6p): in vraagstelling — zelfde parametrisering gebruikt om A en B te bepalen. Frasering: “Gegeven zijn de bewegingsvergelijkingen”. Komt 2× terug, dominant thema van opgave “Loodrecht door de parabool” (12 scorepunten samen).
- 2021 tijdvak 1: Vraag 10 (4p): in vraagstelling — x(t) = t², y(t) = t² − 2t als parametervoorstelling van de baan van P, met de lijn x = a die deze baan snijdt in R en S. Komt 1× voor, kernonderdeel van de opgave.
- 2021 tijdvak 2: Vraag 1-3 (3p elk, 9p totaal): in vraagstelling — kernonderdeel van opgave “Kromme K”, gegeven door bewegingsvergelijkingen x(t)=cos³(t), y(t)=sin³(t), 0≤t≤½π. Frasering: “De kromme K is gegeven door de bewegingsvergelijkingen”. Dominant thema van de hele eerste opgave (9 scorepunten).
- 2021 tijdvak 3: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, x(t)=t²−2t, y(t)=4t voor P1 en x(t)=4t, y(t)=2t² voor P2, tijdstip met gelijke snelheid berekenen. Vraag 12 (3p): in vraagstelling/correctievoorschrift — richtingscoëfficiënt van de lijn door P1 en P2 (afhankelijk van t) bewijzen constant te zijn. Vraag 13 (4p): in vraagstelling — snijpunt van lijn l (door P1, P2) met de x-as bepalen. Frasering: “beweegt het punt P… volgens de bewegingsvergelijkingen”. Komt 3× terug, dominant thema van opgave “Twee bewegende punten” (12 scorepunten samen).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 13 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “De baan van een punt P is gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen: x=18+5t, y=30−3t.” Lijn m als parametervoorstelling. Vraag 14 (8p): idem, zelfde parametervoorstelling gebruikt om coördinaten van P (en driehoek ABP) te onderzoeken. Komt 2× terug, basis van de hele opgave “Driehoek met bewegend hoekpunt” (13 scorepunten samen).
- 2019 tijdvak 2: Vraag 2 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel, bewegingsvergelijkingen x(t) = cos(2t) − sin(2t), y(t) = sin(2t) − sin(t), 0 ≤ t ≤ 2π. “Op een van die tijdstippen bevindt P zich links van de y-as. … Bereken exact de x-coördinaat van P op dit tijdstip.” Vraag 3 (6p): in vraagstelling — zelfde kromme, snelheidsvectoren op t=0 en t=π vergeleken. Komt 2× terug, dominant thema van opgave “Bewegend punt” (10 scorepunten samen).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 1 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel. Bewegingsvergelijkingen x(t)=1−t², y(t)=(1+t)² gegeven, baan van P getekend in de figuur. Frasering: “De beweging van een punt P wordt gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen”. Vraag 2 (4p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel. Bewijs (x+y)²=4y voor elke waarde van t, direct met de parametervoorstelling uit vraag 1 (x+y=2(1+t), dus (x+y)²=4(1+t)²=4y). Komt 2× voor dit tijdvak, beide keren kernonderdeel van opgave “Bewegend punt” (8 scorepunten samen).
- 2018 tijdvak 2: Vraag 12 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, bewegingsvergelijkingen x(t)=cos(t)sin(2t), y(t)=cos(t), 0≤t≤2π. Vraag 13 (5p): idem, zelfde kromme, punt Pt op de baan. Vraag 14 (5p): idem, snelheidsvector afgeleid uit dezelfde parametervoorstelling. Frasering: “Een punt beweegt (…) volgens de bewegingsvergelijkingen”. Komt 3× terug, dominant thema van opgave “Een baan” (13 scorepunten samen).