Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, bijna altijd als rekenstap: het snijpunt van twee lijnen (vaak in vectorvoorstelling) of twee parameters uit twee gegevens.
Wat moet je kunnen?
- Een stelsel oplossen met substitutie of eliminatie.
- Twee vectorvoorstellingen gelijkstellen en het stelsel in en oplossen.
- Uit twee gegevens twee parameters bepalen.
De kern
| Methode | Aanpak |
|---|---|
| substitutie | schrijf één vergelijking als (of ) en vul in |
| eliminatie | tel veelvouden van de vergelijkingen op, zodat één onbekende wegvalt |
| Soort stelsel | Lijnen | Oplossingen |
|---|---|---|
| eenduidig | snijden | 1 |
| strijdig | evenwijdig, niet samenvallend | 0 |
| afhankelijk | vallen samen | oneindig veel |
- Controleer je oplossing in beide vergelijkingen.
- Zie Snijpunten van lijnen en cirkels en Vectorvoorstelling van een lijn.
Zo wordt het gevraagd
- “Het stelsel 2 − s = 1 + 3t, 2 + 3s = 9 − t moet worden opgelost” om snijpunt te vinden (2023-2 vraag 6).
- “Beschrijven hoe dit stelsel … opgelost kan worden”, met en (2022-3 vraag 9).
- Stelsel in en met logaritmen (2021-1 vraag 7).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf het stelsel op met beide vergelijkingen onder elkaar, los het op (substitutie of eliminatie, of beschrijf hoe je het met de GR doet) en vul de gevonden waarden in om de gevraagde grootheid te krijgen.
Zo scoor je de punten. Bij 2022-3 vraag 9 (5p) 1p voor het stelsel, 1p voor het beschrijven van de oplossing, 1p voor en , 1p voor het snijpunt en 1p voor de gevraagde waarde. Bij 2021-1 vraag 7 is “beschrijven hoe dit stelsel kan worden opgelost” een eigen punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Snijpunt van twee vectorvoorstellingen (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 6)
Los op: en .
- Uit de eerste:
- Invullen:
Controle: en . ✓
Valkuilen
- Dezelfde parameter gebruiken voor twee verschillende lijnen.
- Alleen berekenen en vergeten het snijpunt zelf te geven.
- Bij eliminatie een teken verkeerd overnemen.
Test jezelf
Los op: en .
: , .
Hoeveel oplossingen heeft , ?
Geen (strijdig): de linkerkanten zijn evenredig, de rechterkanten niet.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren: 2018, 2021, 2022, 2023, 2024 — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 10 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 17 · 6 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 6 · 7 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 16 · 5 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 9 · 5 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 7 · 6 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 4 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 9 · 4 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 8 · 5 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2024 tijdvak 1
- Vraag 11 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — “Uit het stelsel van deze twee vergelijkingen volgt 4 = 2x+1+6¼ (of een andere juiste lineaire vergelijking)” (cirkelvergelijking gecombineerd met afstandsvergelijking OP=2½).
- Komt 1× voor, zwak/indirect (expliciet “stelsel” genoemd in het correctievoorschrift, maar het is een combinatie van een cirkel- en een afstandsvergelijking, geen klassiek lineair 2×2-stelsel).
- 2024 tijdvak 2
- Vraag 10 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — het snijpunt van k (y=ax) en m (richtingscoëfficiënt −a door P) bepalen via een stelsel.
- Vraag 17 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — het stelsel a−3b=25 (of b=−2a) gecombineerd met a²+b²=125 oplossen.
- Komt 2× terug, beide keren als noodzakelijke rekenstap binnen een groter bewijs/berekening.
- 2023 tijdvak 2
- Vraag 6 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — “Het stelsel 2−s = 1+3t, 2+3s = 9−t moet worden opgelost” om het snijpunt D van twee lijnen (via vectorvoorstellingen) te vinden.
- Frasering: “Het stelsel … moet worden opgelost.”
- Komt 1× voor, essentiële tussenstap (meerdere van de 7 scorepunten hangen hiervan af).
- 2022 tijdvak 1
- Vraag 16 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — stelsel van twee vergelijkingen (in a en t) oplossen na invullen van D(−1, 0) in de vectorvoorstelling van de middelloodlijn.
- Komt 1× voor, als onderdeel van een alternatieve oplosroute.
- 2022 tijdvak 3
- Vraag 9 (5p): kernonderdeel — “In S geldt 29−5s=3t en 4−½s=24−4t. Beschrijven hoe dit stelsel … opgelost kan worden.” Twee vergelijkingen, twee onbekenden (s,t).
- Komt 1× voor, volledige kernstap van de vraag (van de 5 scorepunten hangen minstens 2 hiervan af).
- 2021 tijdvak 1
- Vraag 7 (6p): kernonderdeel — stelsel {a − 7,5b = log(4,5), a − 6b = log(285,5)} oplossen voor a en b.
- Komt 1× duidelijk voor (lineair stelsel); vraag 5 gebruikt ook de term “stelsel” in het correctievoorschrift maar is niet-lineair (6 = d/t, 3,5 = d/(t+17)), dus losstaand vermeld onder Aardbevingen.
- 2021 tijdvak 2
- Vraag 4 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — stelsel 7p−7q=7, 2p−2q=−3 exact oplossen (uit p·OF+q·OG = (7,−3)).
- Komt 1× voor, kernonderdeel van het antwoord (2 van de 4 scorepunten).
- 2021 tijdvak 3
- Vraag 9 (4p): kernonderdeel — “1700 = a + b·1,24…”, “2100 = a + b·2,25…” (numerieke ln-waarden ingevuld), stelsel van twee lineaire vergelijkingen in a en b oplossen (met GR).
- Komt 1× voor, essentiële tussenstap van de vraag (2 van de 4 scorepunten specifiek hiervoor: “Beschrijven hoe dit stelsel kan worden opgelost”).
- 2018 tijdvak 2
- Vraag 8 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift (derde alternatieve methode) — “Beschrijven hoe dit stelsel van drie vergelijkingen met drie onbekenden opgelost kan worden” (a²+(4−b)²=r², (−4−a)²+(−4−b)²=r², (2−a)²+(3−b)²=r²).
- Komt 1× voor, als alternatieve oplosroute naast de Thales-methode.