Prioriteit: 🔴 Hoog
In 5 van de 6 examenjaren, als kennis- en redeneervraag over risico en rendement (1–2p).
Wat moet je kunnen?
- De vermogenstitels onderscheiden naar rechten, rendement en risico.
- Beleggingen op volgorde van risico zetten.
- Uitleggen waarom spreiding het risico verlaagt.
De kern
| Titel | Wat heb je | Rendement | Risico |
|---|---|---|---|
| spaarrekening | tegoed bij de bank | vaste rente | zeer laag (depositogarantiestelsel) |
| obligatie | lening aan een organisatie | vaste interest (coupon) | laag tot middel |
| beleggingsfonds | deel van een gespreide portefeuille | afhankelijk van de inhoud | middel (spreiding) |
| aandeel | eigendom: stemrecht en dividendrecht | dividend + koerswinst | hoog (koers- en dividendrisico) |
| optie | recht om te kopen of verkopen | hefboom | zeer hoog |
- Risico-rendementverhouding: wie meer risico neemt, verwacht meer rendement.
- Spreiding (veel verschillende beleggingen) verlaagt het risico: tegenvallers bij het ene worden gecompenseerd door het andere.
- Verhandeling op de effectenbeurs; zie Waarde van een aandeel — nominale waarde, beurskoers, emissiekoers en intrinsieke waarde.
Zo wordt het gevraagd
- “Zet de letters a t/m d in de juiste volgorde van minst risicovol naar meest risicovol” (aandelen, callopties, beleggingsfonds, spaarrekening) (2025-1 vraag 18).
- Het risico van beleggen in aandelen vergelijken met sparen (2026-1 vraag 16, 2p).
- “Noem twee rechten die een aandeelhouder wel heeft en een optiehouder niet” (2021-1 vraag 24).
- Twee redenen voor een lager rendement bij zelf beleggen vergeleken met een pensioenfonds (2023-2 vraag 1).
Zo formuleer je het antwoord. Vergelijk vermogenstitels op risico én rendement en noem het concrete kenmerk: aandelen hebben koersrisico en onzeker dividend, spaargeld heeft rente en het depositogarantiestelsel, obligaties een vaste interest. Bij “noem twee rechten” gebruik je de vaste termen: zeggenschap (stemrecht) en recht op dividend.
Zo scoor je de punten. 1p per juist en toegelicht element: bij 2026-1 vraag 16 1p voor het risico van de aandeelhouder en 1p voor de zekerheid van de spaarder; bij 2021-1 vraag 24 1p per recht. Een volgorde-vraag (2025-1 vraag 18) is 1p voor de volledig juiste volgorde.
Uitgewerkt voorbeeld
Risicovolgorde (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 18)
Van minst naar meest risicovol:
- Spaarrekening met depositogarantie (bedrag gegarandeerd)
- Beleggingsfonds (gespreid)
- Aandelen van één bedrijf (koersrisico, geen spreiding)
- Callopties (de hele inleg kan verloren gaan)
Valkuilen
- Een obligatiehouder stemrecht geven (alleen aandeelhouders hebben dat).
- Denken dat een beleggingsfonds geen risico heeft.
- Dividend als vaststaand zien (het hangt af van de winst en het besluit van de aandeelhouders).
Test jezelf
Welke rechten heeft een aandeelhouder?
Stemrecht en recht op dividend (als dat wordt uitgekeerd).
Waarom behaalt een pensioenfonds vaak een hoger rendement dan iemand die zelf belegt?
Meer spreiding, schaalvoordelen (lagere kosten) en professioneel beheer.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2025 tijdvak 2, vraag 29–30: hogere interestkosten en het beleggersrendement, en welk type opties het risico beperkt (2p + 2p) · antwoord 29, 30 · bijlage
- 2021 tijdvak 1, vraag 27: hoger risico, hogere potentiële winsten en verliezen (2p) · antwoord · bijlage
- 2022 tijdvak 1, vraag 13: een andere vermogenstitel naast aandelen en opties (1p) · antwoord · bijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 6 examenjaren — 83,3%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 26 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 28 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 30 · 2 punten antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 1 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 13 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord bijlage 2021 tijdvak 1 vraag 27 · 2 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats