Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, meestal 1–2 rekenvragen per tijdvak (2–3p), vaak met een gegeven uit een tabel of grafiek en een kanttekening of conclusie erbij.
Wat moet je kunnen?
- Een dosis per kg lichaamsgewicht omrekenen naar een hoeveelheid voedsel, met of zonder veiligheidsfactor.
- Percentages omzetten in hoeveelheden en omgekeerd (bijvoorbeeld O2-verzadiging, droge stof, percentages van een groep).
- Een relatieve waarde berekenen (behandeling/controle).
- Eenheden omrekenen (mg ↔ g ↔ kg, mL ↔ L, per 100 mL, per ha).
- Kansen vermenigvuldigen (overleving per jaar).
- Een conclusie of kanttekening bij de uitkomst geven.
De kern
| Type | Werkwijze |
|---|---|
| dosis per kg | toegestane hoeveelheid = dosis (mg/kg) × lichaamsgewicht (kg) |
| veiligheidsfactor | dosis uit dierproef of norm delen door de factor (bijvoorbeeld 10) |
| hoeveelheid voedsel | toegestane hoeveelheid stof ÷ gehalte per gram (of per kg) voedsel |
| verzadiging | afgegeven O2 = (verzadiging long − verzadiging weefsel) × maximale O2-inhoud |
| relatief | waarde behandeling ÷ waarde controle × 100% |
| droge stof | massa vers × gehalte droge stof |
| kansen | overlevingskans per jaar vermenigvuldigen over de jaren |
| tijd | tijd = afstand ÷ snelheid |
- Schrijf de berekening op: bij een “bereken”-vraag moet de berekening in het antwoord staan.
- Controleer of de uitkomst realistisch is: een kg-uitkomst bij een dropje is fout.
- Bij een “laat zien”-vraag met een gegeven uitkomst moet je de uitkomst ook echt narekenen.
Zo wordt het gevraagd
- Laat met een berekening zien hoeveel kilogram van dit hooi dodelijk is voor een koe van 600 kg (2025-2 vraag 10).
- Bereken het maximale aantal dropjes dat Anna per dag mag eten met een veiligheidsfactor (2024-1 vraag 25).
- Bereken hoeveel mL zuurstof per 100 mL bloed aan het spierweefsel wordt afgegeven (2026-2 vraag 10, 3p).
- Bereken het relatieve kiemingssucces (2024-2 vraag 37).
- Laat met berekeningen zien dat in dit cohort meer gevaccineerde dan niet-gevaccineerde kinderen ziek kunnen worden (2019-2 vraag 38, 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Zet elke stap op een eigen regel met eenheid: toegestane dosis = 2,0 mg/kg × 70 kg = 140 mg. Rond pas aan het eind af. Geef bij een “leg uit in hoeverre”-vraag na de berekening een conclusie in woorden.
Zo scoor je de punten. Vaak 1p voor de juiste gegevens (uit tabel of grafiek, binnen een marge) en 1p voor de berekening met uitkomst. Bij 2024-1 vraag 25 krijg je een apart punt voor het juist toepassen van de veiligheidsfactor (delen door 10). Bij 2024-2 vraag 37 moeten de afgelezen waarden binnen een opgegeven marge liggen. Bij 2022-2 vraag 10 1p voor de berekening en 1p voor een kanttekening (bijvoorbeeld: niet elk ei is even zwaar of even sterk vervuild). Bij 2023-1 vraag 25 wordt ook een antwoord als factor of percentage goed gerekend.
Uitgewerkt voorbeeld
Dosis met veiligheidsfactor (eigen voorbeeld in examenstijl, geen echte examenvraag)
Een stof is schadelijk vanaf 2,0 mg per kg lichaamsgewicht. Er geldt een veiligheidsfactor 10. Een snack bevat 4 mg van de stof per 100 g. Hoeveel gram snack mag iemand van 60 kg per dag eten?
- Norm met veiligheidsfactor: mg/kg.
- Voor 60 kg: mg.
- Snack: 300 g per dag.
Afgegeven zuurstof (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 10)
Bij 100% verzadiging bevat 100 mL bloed 20 mL O2. In de longen is het bloed voor 97% verzadigd, in de spier voor 40%. Hoeveel O2 wordt per 100 mL bloed afgegeven, en hoeveel bij 25% meer hemoglobine?
- Afgegeven deel: .
- mL O2 per 100 mL bloed.
- Met 25% meer hemoglobine: mL, dus ongeveer 2,9 mL extra.
Valkuilen
- Eenheden mengen: mg en g, of een gehalte “per kg” gebruiken alsof het “per gram” is.
- De veiligheidsfactor vermenigvuldigen in plaats van delen.
- Bij een verzadigingscurve het verschil vergeten: afgegeven = long − weefsel.
- Een relatieve waarde omdraaien (controle/behandeling).
- Alleen een getal geven bij “leg uit in hoeverre”: de conclusie ontbreekt dan.
Test jezelf
In de controle kiemt 60% van de zaden, met een behandeling 45%. Wat is het relatieve kiemingssucces?
, dus 75%.
In een cohort van 100 000 kinderen is 95% gevaccineerd; 5% van de gevaccineerden is niet beschermd. Hoeveel kinderen zijn onbeschermd in elke groep?
Niet gevaccineerd: . Gevaccineerd maar onbeschermd: .
Een impuls legt 0,9 m af met 60 m/s. Hoeveel ms duurt dat?
s = 15 ms.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 2, vraag 10: afgegeven zuurstof (3p) · antwoord
- 2025 tijdvak 2, vraag 10: dodelijke hoeveelheid hooi (2p) · antwoord
- 2024 tijdvak 1, vraag 25: dropjes met veiligheidsfactor (2p) · antwoord
- 2019 tijdvak 2, vraag 38: gevaccineerde en niet-gevaccineerde kinderen (3p) · antwoord
- 2023 tijdvak 1, vraag 25: droge stof per hectare (2p) · antwoord
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 3 · 2 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 10 · 3 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 37 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 27 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 10 · 2 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 42 · 1 punt antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 37 · 2 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 3 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 10 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 2 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 3 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 23 · 2 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 38 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 10, 37
- 2026 tijdvak 1: vraag 3
- 2025 tijdvak 2: vraag 10, 42
- 2025 tijdvak 1: vraag 27
- 2024 tijdvak 2: vraag 37
- 2024 tijdvak 1: vraag 25
- 2023 tijdvak 1: vraag 25
- 2022 tijdvak 3: vraag 2, 3
- 2022 tijdvak 2: vraag 3, 10
- 2021 tijdvak 2: vraag 24
- 2021 tijdvak 1: vraag 25
- 2019 tijdvak 2: vraag 23, 38