Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 onderzochte examenjaren, bij banken, verzekeraars en hypotheekschulden.
Wat moet je kunnen?
- De bemiddelende rol van banken en verzekeraars uitleggen.
- Uitleggen hoe risico wordt verschoven en waarom daar een vergoeding tegenover staat.
- Uitleggen waarom te weinig buffers of hoge schulden een recessie kunnen verergeren.
De kern
| Functie | Toelichting |
|---|---|
| bemiddeling | spaargeld van huishoudens wordt lening aan bedrijven en huizenkopers |
| looptijdtransformatie | kort spaargeld wordt lange lening (risico op een bankrun) |
| risicoverschuiving | risicomijders (spaarders) krijgen zekerheid, risicodragers (aandeelhouders, banken) krijgen een hogere vergoeding |
| risicospreiding | veel kleine risico’s samen zijn voorspelbaarder |
- Risicofactoren: wanbetaling, Asymmetrische informatie, inflatie (zie Rente als prijs van tijd).
- Te weinig eigen vermogen bij banken: bij verliezen moeten ze minder uitlenen → minder investeringen → recessie.
- Hoge hypotheekschuld ten opzichte van het bbp werkt procyclisch: in een neergang gaan huishoudens extra sparen of aflossen.
Zo wordt het gevraagd
- “Verklaar via de vermogensmarkt dat onvoldoende dekkingsmiddelen op de bankbalansen een aanleiding kunnen zijn tot een recessie” (2022-3 vraag 27).
- “Toon met een berekening aan dat bevinding c juist is”: hypotheekschuld tegenover een bbp van €450 miljard (2018-2 vraag 13, 1p).
- “Verklaar waarom een te grote verhouding tussen de totale hypothecaire leenschuld en het bbp in geval van een conjuncturele neergang procyclisch” werkt (2018-2 vraag 14).
Uitgewerkt voorbeeld
Hypotheekschuld en bbp (examenstijl, vergelijk 2018-2 vraag 13–14)
Totale hypotheekschuld €700 miljard, bbp €450 miljard: 156% van het bbp. In een neergang dalen de huizenprijzen; veel huishoudens krijgen een restschuld en gaan meer sparen of aflossen. De consumptie daalt extra: het werkt procyclisch.
Valkuilen
- Banken alleen zien als bewaarplaats en de uitleenfunctie vergeten.
- Risicoverschuiving verwarren met het laten verdwijnen van risico.
- De schakel via de vermogensmarkt (minder krediet) overslaan.
Test jezelf
Waarom kan een bank met weinig eigen vermogen een recessie verergeren?
Bij verliezen moet ze haar kredietverlening inperken, zodat bedrijven minder kunnen investeren.
Wie draagt het risico bij een spaarrekening, en wie bij een aandeel?
Spaarrekening: vooral de bank (en het garantiestelsel); aandeel: de belegger zelf.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2022 tijdvak 3, vraag 27: dekkingsmiddelen van banken (2p)
- 2018 tijdvak 2, vraag 13–14: hypotheekschuld en bbp (1p + 2p)
- 2022 tijdvak 1, vraag 21 en 24: uitvaartverzekeraar (2p + 2p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 8 onderzochte examenjaren (2018–2026, 2020: geen examen gehouden) — 37,5%.
- 2022 tijdvak 3: vraag 27
- 2022 tijdvak 1: vraag 21, 24
- 2021 tijdvak 2: vraag 13
- 2018 tijdvak 2: vraag 13, 14
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)