Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 examenjaren, bij banken, verzekeraars en hypotheekschulden.
Wat moet je kunnen?
- De bemiddelende rol van banken en verzekeraars uitleggen.
- Uitleggen hoe risico wordt verschoven en waarom daar een vergoeding tegenover staat.
- Uitleggen waarom te weinig buffers of hoge schulden een recessie kunnen verergeren.
De kern
| Functie | Toelichting |
|---|---|
| bemiddeling | spaargeld van huishoudens wordt lening aan bedrijven en huizenkopers |
| looptijdtransformatie | kort spaargeld wordt lange lening (risico op een bankrun) |
| risicoverschuiving | risicomijders (spaarders) krijgen zekerheid, risicodragers (aandeelhouders, banken) krijgen een hogere vergoeding |
| risicospreiding | veel kleine risico’s samen zijn voorspelbaarder |
- Risicofactoren: wanbetaling, Asymmetrische informatie, inflatie (zie Rente als prijs van tijd).
- Te weinig eigen vermogen bij banken: bij verliezen moeten ze minder uitlenen → minder investeringen → recessie.
- Hoge hypotheekschuld ten opzichte van het bbp werkt procyclisch: in een neergang gaan huishoudens extra sparen of aflossen.
Zo wordt het gevraagd
- “Verklaar via de vermogensmarkt dat onvoldoende dekkingsmiddelen op de bankbalansen een aanleiding kunnen zijn tot een recessie” (2022-3 vraag 27).
- “Toon met een berekening aan dat bevinding c juist is”: hypotheekschuld tegenover een bbp van €450 miljard (2018-2 vraag 13, 1p).
- “Verklaar waarom een te grote verhouding tussen de totale hypothecaire leenschuld en het bbp in geval van een conjuncturele neergang procyclisch” werkt (2018-2 vraag 14).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de keten via de vermogensmarkt helemaal uit: minder kredietaanbod (of spaargeld dat wordt weggehaald) → de rente stijgt → investeringen en consumptie dalen → het bbp daalt. Bij een rekenvraag vermenigvuldig je de gegeven aandelen stap voor stap (aantal huishoudens × aandeel met hypotheek × … × gemiddelde schuld) en vergelijk je de uitkomst met het bbp.
Zo scoor je de punten. 2018-2 vraag 13 is 1p voor alleen de juiste berekening. Bij 2022-3 vraag 27 (2p) geeft het correctievoorschrift een voorbeeld met de hele keten: aanbod van vermogen, rente, bestedingen, bbp; een keten die halverwege stopt, is niet volledig.
Uitgewerkt voorbeeld
Totale hypotheekschuld €700 miljard, bbp €450 miljard: 156% van het bbp. In een neergang dalen de huizenprijzen; veel huishoudens krijgen een restschuld en gaan meer sparen of aflossen. De consumptie daalt extra: het werkt procyclisch.
Valkuilen
- Banken alleen zien als bewaarplaats en de uitleenfunctie vergeten.
- Risicoverschuiving verwarren met het laten verdwijnen van risico.
- De schakel via de vermogensmarkt (minder krediet) overslaan.
Test jezelf
Waarom kan een bank met weinig eigen vermogen een recessie verergeren?
Bij verliezen moet ze haar kredietverlening inperken, zodat bedrijven minder kunnen investeren.
Wie draagt het risico bij een spaarrekening, en wie bij een aandeel?
Spaarrekening: vooral de bank (en het garantiestelsel); aandeel: de belegger zelf.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 8 examenjaren — 37,5%.
Examen Vraag Antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 21 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 27 · 2 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 13 · 2 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 13 · 1 punt antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 14 · 2 punten antwoord Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Rente als prijs van tijd
- Risico en risicoaversie
- Asymmetrische informatie
- Beleggen — rendement en risico
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)