Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, meestal 2 tot 5 vragen per tijdvak, vooral bij ingezonden brieven en recensies (1p per vraag).
Wat moet je kunnen?
- Het standpunt van de schrijver of van een geciteerde persoon herkennen.
- Het standpunt van de schrijver onderscheiden van een standpunt dat hij aanhaalt om te bestrijden.
- Nagaan waar twee schrijvers het over eens zijn.
- Het eindoordeel van een recensent bepalen.
De kern
| Signaal | Voorbeeld |
|---|---|
| expliciet standpunt | I believe, it is clear that, we should, the real problem is |
| weergave van een ander | critics claim, some argue, according to X (vaak om te weerleggen) |
| omslag naar eigen mening | but, yet, however, the truth is |
| oordeel in recensie | waardewoorden: gripping, tedious, a triumph, falls flat |
Aanpak
- Bepaal wie er aan het woord is in de passage.
- Zoek de zin waarin die persoon zijn mening geeft, vaak na een tegenwerping of aan het slot.
- Bij twee brieven: vat elk standpunt apart samen en zoek de overlap.
Zo wordt het gevraagd
- “What is the point made by William Flynn in this letter?” (2023-1 vraag 1).
- “Which of the following statements … do both Lawrence Levy and Cynthia Mowery clearly agree with?” (2026-1 vraag 40).
- “What is Tim Hayward’s opinion about the service station, judging from paragraph 7?” (2022-2 vraag 32).
- “What is the critic’s final verdict on The Weekend?” (2024-2 vraag 30).
Zo formuleer je het antwoord. Zoek het oordeel van de schrijver zelf (niet dat van iemand die hij citeert) en kies de optie die dat oordeel volledig dekt; bij een recensie staat het eindoordeel meestal in de laatste alinea’s. Bij twee briefschrijvers kies je alleen wat beide duidelijk vinden.
Zo scoor je de punten. Meerkeuze: 1p voor de juiste letter (2023-1 vraag 1, 2026-1 vraag 40, 2022-2 vraag 32, 2024-2 vraag 30).
Uitgewerkt voorbeeld
Waar zijn twee briefschrijvers het over eens? (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 40)
Eigen voorbeeld. Brief 1: The new homework rules are well meant, but teachers were never asked for their views. Brief 2: I welcome less homework, yet a policy imposed without consulting staff is bound to fail. Which statement do both writers clearly agree with?
- A. Homework should be abolished. → geen van beiden zegt dit
- B. Teachers should have been consulted. → beide: never asked en without consulting staff
- C. The new rules are a mistake. → alleen brief 2 is zo negatief, en ook die niet helemaal
- D. The rules will reduce stress. → staat er niet
Antwoord: B.
Valkuilen
- Een standpunt dat de schrijver aanhaalt aanzien voor zijn eigen mening.
- Bij een recensie een deeloordeel (over één scène) nemen voor het eindoordeel.
- Bij twee brieven een optie kiezen die maar bij één brief past.
- Een optie kiezen die te stellig is vergeleken met de voorzichtige formulering in de tekst.
Test jezelf
Many claim that tourism ruins small towns. This could not be further from the truth. Wat is het standpunt van de schrijver?
Toerisme ruïneert kleine steden niet (hij bestrijdt de eerste zin).
Waar staat het eindoordeel van een recensent meestal?
In de laatste alinea, vaak ingeleid met in the end, ultimately of all in all.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren — 100%. Frequentie meestal 2-5 per tijdvak; sterk gebonden aan ingezonden brieven, opiniestukken en recensies.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 13 antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 40 antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 5 antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 7 antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 6 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 41 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 36 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 12 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 39 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 25 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 30 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 31 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 1 · 1 punt antwoord bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 6 · 1 punt antwoord bijlage 2023 tijdvak 1 vraag 38 · 1 punt antwoord bijlage 2023 tijdvak 2 vraag 2 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 21 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 23 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 1 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 2 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 2 vraag 38 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 2 vraag 39 · 2 punten antwoord bijlage 2022 tijdvak 3 vraag 8 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 3 vraag 19 · 1 punt antwoord bijlage 2022 tijdvak 3 vraag 29 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 1 vraag 14 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 1 vraag 37 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 2 vraag 13 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 2 vraag 27 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 1 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 40 · 1 punt antwoord bijlage 2021 tijdvak 3 vraag 42 · 1 punt antwoord bijlage 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 1 punt antwoord bijlage 2019 tijdvak 1 vraag 25 · 1 punt antwoord bijlage 2019 tijdvak 1 vraag 37 · 1 punt antwoord bijlage 2019 tijdvak 2 vraag 37 · 1 punt antwoord bijlage 2019 tijdvak 2 vraag 40 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 1 vraag 1 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 1 vraag 20 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 1 vraag 26 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 1 vraag 39 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 2 vraag 14 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 2 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 2 vraag 38 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 2 vraag 39 · 1 punt antwoord bijlage 2018 tijdvak 2 vraag 40 · 1 punt antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2 — 2 van 42 vragen: vraag 5 (“in line with” toegepast op twee brieven tegelijk), 7.
- 2026 tijdvak 1 — 2 van 43 vragen: vraag 13, 40 (nieuwe variant: gedeeld standpunt van twee briefschrijvers).
- 2025 tijdvak 2 — 5 van 41 vragen: vraag 2, 18, 24, 32, 36 — drie tegelijk meerkeuze-invulvraag.
- 2025 tijdvak 1 — 2 van 42 vragen (dubbel getagd met Auteursintentie): vraag 6, 41.
- 2024 tijdvak 2 — 4x: vraag 25, 30, 31, 32 — Tekst 7 (recensie) en Tekst 8 (vier brieven over hetzelfde onderwerp) zijn de klassieke dragers.
- 2024 tijdvak 1 — 2x (opvallend weinig): vraag 12, 39.
- 2023 tijdvak 2 — 1 vraag: vraag 2 — laag dit tijdvak, recensies leveren hier vaker hoofdgedachte-/toonvragen op.
- 2023 tijdvak 1 — 3x (+1 randgeval): vraag 1, 6, 38 — alle drie ingezonden brieven, vallen hier vrijwel samen met Hoofdgedachte.
- 2022 tijdvak 3 — 3 van 41 vragen: vraag 8, 19 (argumenten tellen i.p.v. identificeren, nieuwe variant), 29.
- 2022 tijdvak 2 — 3 hits: vraag 32, 38, 39 (standpuntherkenning over vier ingezonden brieven heen).
- 2022 tijdvak 1 — 3 hits: vraag 21, 23, 32.
- 2021 tijdvak 3 — 3 van 44 vragen (alle dubbel getagd met Auteursintentie): vraag 1, 40, 42.
- 2021 tijdvak 2 — 2 van 42 vragen: vraag 13, 27 — extern citaat matchen met het standpunt van de hoofdpersoon.
- 2021 tijdvak 1 — 2 van 42 vragen: vraag 14, 37.
- 2019 tijdvak 2 — 2 van 41 vragen (beide dubbel getagd met Auteursintentie): vraag 37, 40.
- 2019 tijdvak 1 — 3 hits: vraag 3, 25, 37 (3 opties i.p.v. 4).
- 2018 tijdvak 2 — 5 hits: vraag 14, 32, 38, 39, 40.
- 2018 tijdvak 1 — 4 hits: vraag 1, 20, 26, 39.
- Sterke correlatie met tekstsoort: ingezonden brieven en opiniestukken zijn de dominante dragers (zie Tekstsoorten en tekstdoelen); nieuwe varianten die de notitie nog niet noemt: standpunten van twee auteurs vergelijken op overeenstemming (2026-1 v40, 2026-2 v5, 2022-2 v39: welke brieven het eens zijn), en het aantal argumenten tellen i.p.v. inhoudelijk identificeren (2022-3 v19).