Prioriteit: ๐ŸŸ  Midden

In 5 van de 8 examenjaren, vooral als bij sterren en stralingsbronnen: een afstand, vermogen of intensiteit berekenen (3โ€“5p).

Wat moet je kunnen?

  • gebruiken om intensiteit, vermogen of afstand te berekenen.
  • Met verhoudingen werken: .
  • Aan meetresultaten toetsen of geldt.

De kern

WetFormule
stralingsintensiteit (Wet van Stefan-Boltzmann)
gravitatie (Gravitatiekracht)
elektrische kracht (Wet van Coulomb)
  • Toetsen: bereken voor elke meting. Is dat constant, dan geldt de kwadratenwet.
  • Aantal deeltjes of fotonen op een detector: (deeltjes per seconde van de bron) ร— .

Zo wordt het gevraagd

  • Maximale detectieafstand van een bron uit activiteit, doorlaat, detectoroppervlak en minimale fotonenflux (2026-2 vraag 4, 4p).
  • Toetsen of I โˆ 1/xยฒ geldt aan de hand van meetresultaten (2022-1 vraag 15, 4p).
  • Afstand tot een ster uit uitgestraald vermogen en ontvangen intensiteit (2022-2 vraag 19).
  • Afname van de intensiteit met het kwadraat van de afstand in een afleiding (2024-1 vraag 8).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf en zeg wat is (het vermogen of aantal deeltjes per seconde dat de bron in alle richtingen uitzendt). Bij een toets van de kwadratenwet vergelijk je twee verhoudingen: tegenover , en trek je een conclusie. Reken afstanden om naar de eenheid die de vraag wil (bijvoorbeeld lichtjaar).

Zo scoor je de punten. Bij 2022-1 vraag 15 (4p) 1p voor het inzicht dat , 1p voor de verhouding van de intensiteiten, 1p voor de verhouding van de afstanden en 1p voor completeren met conclusie. Bij 2022-2 vraag 19 1p voor , 1p voor de omrekening naar lichtjaar en 1p voor completeren met conclusie.

Uitgewerkt voorbeeld

Detectieafstand (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 4)

Een bron zendt fotonen per seconde uit in alle richtingen. Een detector van 10 cmยฒ heeft minstens 5,0 fotonen per seconde nodig.

  1. 40 m

Valkuilen

  • Evenredig met rekenen in plaats van .
  • cmยฒ niet omrekenen naar mยฒ.
  • De straal van de ster gebruiken in plaats van de afstand tot de ster.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen: wetmatigheid)

Onderwerpen die dit ondersteunt