Prioriteit: ๐ŸŸ  Midden

In 5 van de 8 examenjaren, bijna altijd bij sterren: vermogen, straal of temperatuur berekenen, vaak samen met de wet van Wien en de kwadratenwet.

Wat moet je kunnen?

  • gebruiken om , of te berekenen.
  • koppelen aan de ontvangen intensiteit op afstand .
  • Verhoudingen gebruiken (bijvoorbeeld zonnevlek ten opzichte van fotosfeer).

De kern

SymboolBetekenis
constante van Stefan-Boltzmann (Binas)
straal van de ster
afstand tot de ster (zie Kwadratenwet)
temperatuur in kelvin
  • en .
  • Uitgestraald vermogen per mยฒ van het oppervlak: .
  • Samen met de Wet van Wien bepaal je uit het spectrum en daarna uit .

Zo wordt het gevraagd

  • Straal van een ster berekenen uit het uitgestraalde vermogen en de eerder bepaalde temperatuur (2022-2 vraag 17, 5p).
  • Temperatuurverhouding tussen zonnevlek en fotosfeer uit de verhouding van de intensiteiten (2025-1 vraag 22).
  • als basis voor een lineair verband en bepalen uit een grafiek (2022-1 vraag 13, 5p).
  • Thermisch evenwicht bij een exoplaneet (2024-1 vraag 9, 5p).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf met voor een bol, en de intensiteit aan het oppervlak . Werk bij verhoudingen met de vierde macht: een factor in intensiteit is een factor in temperatuur. Zoek op en reken temperaturen in kelvin.

Zo scoor je de punten. Bij 2025-1 vraag 22 1p voor , 1p voor het inzicht en 1p voor completeren. Bij 2022-2 vraag 17 (5p) scoren het aflezen in het HR-diagram, met en het completeren apart.

Uitgewerkt voorbeeld

Straal van een ster (examenstijl, vergelijk 2022-2 vraag 17)

Een ster straalt W uit bij K.

  1. mยฒ
  2. m

Valkuilen

  • Temperatuur in ยฐC invullen.
  • De straal van de ster en de afstand tot de ster verwarren.
  • als uitrekenen.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt