Prioriteit: πŸ”΄ Hoog

In 6 van de 8 examenjaren, vaak als tekenvraag (weerstand of meter parallel) of als redenering over wat er gebeurt als je een tak toevoegt.

Wat moet je kunnen?

  • De vervangingsweerstand berekenen.
  • Met stroomdeling de stroom per tak bepalen.
  • Beredeneren wat een extra parallelle weerstand doet met stromen, spanningen en de felheid van lampjes.
  • Een weerstand of spanningsmeter correct parallel tekenen.

De kern

  • is altijd kleiner dan de kleinste takweerstand.
  • De stroom verdeelt zich omgekeerd evenredig met de weerstand: de kleinste weerstand krijgt de grootste stroom.
  • gelijke weerstanden parallel: .
  • Een extra tak verlaagt , dus de totale stroom neemt toe.
  • Gemengde schakelingen: combineer met Serieschakeling; alleen beredeneren en eenvoudig rekenen.

Zo wordt het gevraagd

  • Effect van een weerstand parallel aan lampje L1 op de stroomverdeling en de felheid van beide lampjes (2025-2 vraag 4, 4p).
  • Een extra weerstand parallel aan een lampje tekenen (2025-2 vraag 3) of een spanningsmeter parallel aan de kleirol (2023-2 vraag 20).
  • Een regelbare weerstand parallel aan een LED om de stroom erdoor te verlagen (2022-3 vraag 4).
  • Draairichting van een volumeknop: parallelweerstand kleiner maken voor een lagere spanning (2019-2 vraag 9).

Zo formuleer je het antwoord. Redeneer in een vaste volgorde: een extra parallelle tak β†’ vervangingsweerstand van dat deel kleiner β†’ totale weerstand kleiner β†’ bij gelijke bronspanning totale stroom groter β†’ gevolg voor de spanning en de stroom per onderdeel (en dus hoe fel een lampje brandt). Bij tekenen: de parallelle tak begint en eindigt op dezelfde twee punten als het onderdeel.

Zo scoor je de punten. Bij 2025-2 vraag 4 (4p) scoort elke schakel apart (totale weerstand, totale stroom, gevolg per lampje). Bij tekenvragen 1p per juist geplaatst onderdeel; extra verbindingen die de schakeling onwerkbaar maken, kosten punten (hooguit 1p, 2023-2 vraag 20). Bij 2022-3 vraag 4 1p voor de parallelle weerstand en 1p voor een tweede weerstand in de seriekring.

Uitgewerkt voorbeeld

Twee weerstanden parallel

30 Ξ© en 60 Ξ© parallel op 12 V.

  1. A
  2. A en A

Controle: A. βœ“

Parallelweerstand bij een lampje (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 4)

L1 en L2 staan in serie. Er komt een weerstand parallel aan L1.

  1. De weerstand van het deel β€œL1 met parallelweerstand” wordt kleiner, dus daalt en stijgt.
  2. Door L2 gaat de hele stroom: L2 brandt feller.
  3. Over L2 staat meer spanning, dus over L1 minder: L1 brandt minder fel.

Valkuilen

  • gebruiken bij parallel.
  • uitrekenen en vergeten om te keren.
  • Denken dat een extra tak de stroom door de andere takken verandert terwijl de bronspanning direct over de takken staat (dan verandert die niet).
  • Bij een gemengde schakeling de spanning over een parallel deel gelijk nemen aan de bronspanning.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)