Prioriteit: π΄ Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vaak als tekenvraag (weerstand of meter parallel) of als redenering over wat er gebeurt als je een tak toevoegt.
Wat moet je kunnen?
- De vervangingsweerstand berekenen.
- Met stroomdeling de stroom per tak bepalen.
- Beredeneren wat een extra parallelle weerstand doet met stromen, spanningen en de felheid van lampjes.
- Een weerstand of spanningsmeter correct parallel tekenen.
De kern
- is altijd kleiner dan de kleinste takweerstand.
- De stroom verdeelt zich omgekeerd evenredig met de weerstand: de kleinste weerstand krijgt de grootste stroom.
- gelijke weerstanden parallel: .
- Een extra tak verlaagt , dus de totale stroom neemt toe.
- Gemengde schakelingen: combineer met Serieschakeling; alleen beredeneren en eenvoudig rekenen.
Zo wordt het gevraagd
- Effect van een weerstand parallel aan lampje L1 op de stroomverdeling en de felheid van beide lampjes (2025-2 vraag 4, 4p).
- Een extra weerstand parallel aan een lampje tekenen (2025-2 vraag 3) of een spanningsmeter parallel aan de kleirol (2023-2 vraag 20).
- Een regelbare weerstand parallel aan een LED om de stroom erdoor te verlagen (2022-3 vraag 4).
- Draairichting van een volumeknop: parallelweerstand kleiner maken voor een lagere spanning (2019-2 vraag 9).
Zo formuleer je het antwoord. Redeneer in een vaste volgorde: een extra parallelle tak β vervangingsweerstand van dat deel kleiner β totale weerstand kleiner β bij gelijke bronspanning totale stroom groter β gevolg voor de spanning en de stroom per onderdeel (en dus hoe fel een lampje brandt). Bij tekenen: de parallelle tak begint en eindigt op dezelfde twee punten als het onderdeel.
Zo scoor je de punten. Bij 2025-2 vraag 4 (4p) scoort elke schakel apart (totale weerstand, totale stroom, gevolg per lampje). Bij tekenvragen 1p per juist geplaatst onderdeel; extra verbindingen die de schakeling onwerkbaar maken, kosten punten (hooguit 1p, 2023-2 vraag 20). Bij 2022-3 vraag 4 1p voor de parallelle weerstand en 1p voor een tweede weerstand in de seriekring.
Uitgewerkt voorbeeld
Twee weerstanden parallel
30 Ξ© en 60 Ξ© parallel op 12 V.
- A
- A en A
Controle: A. β
Parallelweerstand bij een lampje (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 4)
L1 en L2 staan in serie. Er komt een weerstand parallel aan L1.
- De weerstand van het deel βL1 met parallelweerstandβ wordt kleiner, dus daalt en stijgt.
- Door L2 gaat de hele stroom: L2 brandt feller.
- Over L2 staat meer spanning, dus over L1 minder: L1 brandt minder fel.
Valkuilen
- gebruiken bij parallel.
- uitrekenen en vergeten om te keren.
- Denken dat een extra tak de stroom door de andere takken verandert terwijl de bronspanning direct over de takken staat (dan verandert die niet).
- Bij een gemengde schakeling de spanning over een parallel deel gelijk nemen aan de bronspanning.
Test jezelf
Drie weerstanden van 90 Ξ© staan parallel. Wat is ?
.
Een lamp staat direct op een bron. Je zet er een tweede lamp parallel aan. Brandt de eerste lamp feller, minder fel of even fel?
Even fel: de spanning over de eerste lamp blijft de bronspanning.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren β 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 9 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 2 vraag 3 Β· 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 4 Β· 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 20 Β· 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 4 Β· 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 2 vraag 9 Β· 3 punten antwoord β 2018 tijdvak 1 vraag 23 Β· 4 punten antwoord β Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)