Wet van Ohm

Prioriteit: 🔴 Hoog

In 8 van de 8 onderzochte examenjaren, bijna altijd als rekenstap in een stroomkring, met een (I,U)-diagram of met spanningsdeling.

Wat moet je kunnen?

• $U=IR$ gebruiken om $U$, $I$ of $R$ te berekenen, ook uit een (I,U)-diagram.
• Spanningsdeling gebruiken: in serie verdeelt de spanning zich naar verhouding van de weerstanden.
• Beredeneren wat er gebeurt met $I$ en $U$ als een weerstand verandert.
• $U=IR$ combineren met $P=UI$ (zie Elektrisch vermogen en energie).

De kern

$U=I\cdot RR=\frac{U}{I}$

Component	$R$
ohmse weerstand	constant: (I,U)-grafiek is een rechte lijn door de oorsprong
gloeilamp, PTC	$R$ neemt toe als de temperatuur stijgt
NTC	$R$ neemt af als de temperatuur stijgt
LDR	$R$ neemt af bij meer licht

• Spanningsdeling in serie: $\frac{U_1}{U_2}=\frac{R_1}{R_2}$, dus $U_1=\frac{R_1}{R_1+R_2}\cdot U_{\text{bron}}$.
• Met $P=UI$ volgt $P=I^{2}R=\frac{U^2}{R}$.
• Bij een niet-ohmse component bereken je $R=\frac{U}{I}$ in één punt van de grafiek, niet uit de helling.

Zo wordt het gevraagd

• $R=\frac{U}{I}$ berekenen uit een (I,U)-diagram bij een afgelezen spanning van 5,0 V (2025-2 vraag 2, 4p).
• Uit het (I,U)-diagram beredeneren dat $R$ toeneemt met $I$, door temperatuurstijging (2025-2 vraag 1).
• Spanningsdeling over een kleicilinder of weerstandsdraad (2026-2 vraag 16, 2021-2 vraag 19).
• Lichaamsweerstand uit netspanning en de reactiegrens van een aardlekschakelaar (2019-1 vraag 26).

Uitgewerkt voorbeeld

Spanningsdeling (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 16)

Een bron van 9,0 V staat over $R_1=20\Omega$ en $R_2=40\Omega$ in serie. Bereken de spanning over $R_1$.

1. $R_{\text{tot}}=60\Omega$, $I=\frac{9,0}{60}=0,15$ A
2. $U_1=I\cdot R_1=0,15\times 20=$ 3,0 V

Controle: $U_2=0,15\times 40=6,0$ V en $3,0+6,0=9,0$ V. ✓

Weerstand uit een aardlekgrens (examenstijl, vergelijk 2019-1 vraag 26)

Een aardlekschakelaar schakelt uit bij 30 mA; de netspanning is 230 V. $R=\frac{U}{I}=\frac{230}{0,030}=7,7\cdot 10^3\Omega$: bij een lichaamsweerstand kleiner dan 7,7 kΩ schakelt hij uit.

Valkuilen

• $R$ bepalen uit de helling van een gekromde (I,U)-grafiek in plaats van $\frac{U}{I}$ in één punt.
• mA niet omrekenen naar A.
• De bronspanning gebruiken voor één weerstand in een serieschakeling.
• Bij een (I,U)-diagram de assen verwisselen: $R=\frac{U}{I}$, niet $\frac{I}{U}$.

Test jezelf

Door een weerstand gaat 0,40 A bij 12 V. Bereken $R$.

$R=\frac{12}{0,40}=30\Omega$.

De (I,U)-grafiek van een lampje wordt bij grotere spanning steeds minder steil. Wat doet $R$?

Bij grotere $U$ neemt $I$ minder snel toe, dus $R=\frac{U}{I}$ neemt toe (de gloeidraad wordt warmer).

Examenvragen om te oefenen

Doe deze vragen uit echte examens

• 2025 tijdvak 2, vraag 1–2: (I,U)-diagram, PTC-gedrag en $R$ berekenen (3p + 4p)
• 2026 tijdvak 2, vraag 16–18: spanningsdeling in een kleicilinder (2p + 3p + 3p)
• 2018 tijdvak 2, vraag 3: stroomsterkte uit de totale weerstand (5p)
• 2019 tijdvak 1, vraag 25–26: verwarmingselement en aardlekschakelaar (4p + 3p)

Alle vindplaatsen

Aangetroffen in 8 van de 8 onderzochte examenjaren (2018-2026, 2020: geen examen gehouden) — 100%.

• 2026 tijdvak 2: vraag 16, 17, 18
• 2025 tijdvak 2: vraag 1, 2, 4
• 2024 tijdvak 1: vraag 14
• 2023 tijdvak 2: vraag 21
• 2023 tijdvak 1: vraag 7
• 2022 tijdvak 3: vraag 3
• 2022 tijdvak 1: vraag 11
• 2021 tijdvak 3: vraag 9, 11
• 2021 tijdvak 2: vraag 19
• 2019 tijdvak 1: vraag 25, 26
• 2018 tijdvak 2: vraag 3
• 2018 tijdvak 1: vraag 24

---

Ondersteunende onderwerpen

• Elektrische stroom en lading
• Spanning

Onderwerpen die dit ondersteunt

• Serieschakeling
• Parallelschakeling
• Elektrische componenten
• Soortelijke weerstand
• Elektrisch vermogen en energie