Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, als tekenvraag (componenten en meters in serie) of als rekenvraag met een voorschakelweerstand of spanningsdeling.
Wat moet je kunnen?
- De vervangingsweerstand berekenen.
- Met spanningsdeling de spanning over een component bepalen.
- Een voorschakelweerstand berekenen (bijvoorbeeld voor LED’s).
- Componenten en een stroommeter correct in serie tekenen.
De kern
- Spanningsdeling: . De grootste weerstand krijgt de grootste spanning.
- gelijke componenten in serie: en elk krijgt van de spanning.
- Voorschakelweerstand: .
- Gaat één component kapot (onderbroken), dan stopt de stroom in de hele kring.
- Combinaties met parallelle delen: zie Parallelschakeling.
Zo wordt het gevraagd
- Weerstand berekenen zodat drie LED’s in serie de gewenste stroomsterkte krijgen (2022-3 vraag 3, 4p).
- 24 elektromagneten in serie: (2018-2 vraag 3).
- Spanningsbron, stroommeter en kleirol in serie tekenen (2023-2 vraag 20).
- Verband tussen de spanningen over gelijke weerstanden afleiden (2026-1 vraag 9).
Zo formuleer je het antwoord. Gebruik de regels van de serieschakeling expliciet: de stroom is overal gelijk, de spanningen tellen op tot de bronspanning, en de spanningen verhouden zich als de weerstanden. Lees bij componenten met een (I,U)-karakteristiek de spanning af bij de gegeven stroom, bereken wat er overblijft voor de weerstand en dan .
Zo scoor je de punten. Bij 2022-3 vraag 3 (4p) 1p voor de spanningsregel, 1p voor het aflezen van de spanningen, 1p voor met de juiste stroom en 1p voor completeren. Bij 2026-1 vraag 9 1p voor het inzicht over de stroomverdeling, 1p voor en 1p voor completeren.
Uitgewerkt voorbeeld
Voorschakelweerstand voor LED's (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 3)
Drie LED’s van elk 2,0 V staan in serie met een weerstand op 9,0 V. De stroom moet 20 mA zijn.
- Spanning over de LED’s: V
- Over de weerstand: V
Zonnecellen in serie (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 22)
24 cellen van elk 0,50 V in serie. 12 V; de stroom is die van één cel.
Valkuilen
- De bronspanning gebruiken voor één component.
- mA niet omrekenen naar A.
- Een stroommeter parallel tekenen.
- Denken dat de stroom “opraakt” na de eerste component.
Test jezelf
kΩ en kΩ in serie op 12 V. Hoe groot is ?
V.
Een lampje in een serieschakeling gaat stuk. Wat gebeurt er met de andere lampjes?
Die gaan ook uit: de kring is onderbroken.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2025 tijdvak 2, vraag 2: totale weerstand van twee lampjes uit een figuur (4p) · antwoord
- 2021 tijdvak 1, vraag 22: zonnepanelen in serie (5p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2022 tijdvak 3, vraag 1: LED-schakeling tekenen (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 3 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 4 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 2 vraag 20 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 1 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 22 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 3 · 5 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)