Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 8 examenjaren, als tekenvraag (componenten en meters in serie) of als rekenvraag met een voorschakelweerstand of spanningsdeling.

Wat moet je kunnen?

  • De vervangingsweerstand berekenen.
  • Met spanningsdeling de spanning over een component bepalen.
  • Een voorschakelweerstand berekenen (bijvoorbeeld voor LED’s).
  • Componenten en een stroommeter correct in serie tekenen.

De kern

  • Spanningsdeling: . De grootste weerstand krijgt de grootste spanning.
  • gelijke componenten in serie: en elk krijgt van de spanning.
  • Voorschakelweerstand: .
  • Gaat één component kapot (onderbroken), dan stopt de stroom in de hele kring.
  • Combinaties met parallelle delen: zie Parallelschakeling.

Zo wordt het gevraagd

  • Weerstand berekenen zodat drie LED’s in serie de gewenste stroomsterkte krijgen (2022-3 vraag 3, 4p).
  • 24 elektromagneten in serie: (2018-2 vraag 3).
  • Spanningsbron, stroommeter en kleirol in serie tekenen (2023-2 vraag 20).
  • Verband tussen de spanningen over gelijke weerstanden afleiden (2026-1 vraag 9).

Zo formuleer je het antwoord. Gebruik de regels van de serieschakeling expliciet: de stroom is overal gelijk, de spanningen tellen op tot de bronspanning, en de spanningen verhouden zich als de weerstanden. Lees bij componenten met een (I,U)-karakteristiek de spanning af bij de gegeven stroom, bereken wat er overblijft voor de weerstand en dan .

Zo scoor je de punten. Bij 2022-3 vraag 3 (4p) 1p voor de spanningsregel, 1p voor het aflezen van de spanningen, 1p voor met de juiste stroom en 1p voor completeren. Bij 2026-1 vraag 9 1p voor het inzicht over de stroomverdeling, 1p voor en 1p voor completeren.

Uitgewerkt voorbeeld

Voorschakelweerstand voor LED's (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 3)

Drie LED’s van elk 2,0 V staan in serie met een weerstand op 9,0 V. De stroom moet 20 mA zijn.

  1. Spanning over de LED’s: V
  2. Over de weerstand: V

Zonnecellen in serie (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 22)

24 cellen van elk 0,50 V in serie. 12 V; de stroom is die van één cel.

Valkuilen

  • De bronspanning gebruiken voor één component.
  • mA niet omrekenen naar A.
  • Een stroommeter parallel tekenen.
  • Denken dat de stroom “opraakt” na de eerste component.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt

  • (geen)