Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, bijna altijd in een blokschema: recyclestromen verbinden, spui uitleggen, gesloten kringloop of netto verbruik (2–4p).
Wat moet je kunnen?
- In een blokschema alle stof- en energiestromen correct verbinden, inclusief kringlopen.
- Afleiden of een kringloop gesloten is of dat een stof netto verbruikt wordt.
- Uitleggen waarom een deel van een recyclestroom moet worden afgevoerd.
De kern
Vier aspecten (syllabus, domein A13):
- Systeem en grenzen: wat hoort erbij, wat gaat erin en eruit?
- Hiërarchie/schaal: van deeltje tot fabriek.
- Verandering in tijd en ruimte (bijv. laden en ontladen).
- Stromen: invoer, uitvoer en kringloop van stof en energie.
- Gesloten kringloop: een stof die in de ene stap verbruikt en in een andere stap in dezelfde hoeveelheid teruggevormd wordt, wordt netto niet verbruikt.
- Spui: een stof die niet reageert en niet wordt afgescheiden, hoopt op; een deel van de stroom moet eruit (zie Industriële processen).
Zo wordt het gevraagd
- “Leid af met behulp van de reacties die optreden of de recirculatie van [stof] naar [reactor] een gesloten systeem is, of dat er in het proces netto [stof] wordt verbruikt” (2022-1): 3p.
- Afvoeren van een deel van de recyclestroom om ophoping van inert stikstof te voorkomen (2026-1, 2021-1).
Zo formuleer je het antwoord. Beoordeel een kringloop met een balans: wordt de stof in de reacties netto gevormd of verbruikt, en komt er elders in het proces nog een reactie bij die haar verbruikt? Bij recycling met een inerte stof: noem dat die stof steeds wordt aangevoerd en zich zonder spui ophoopt.
Zo scoor je de punten. Bij 2022-1 vraag 8 (3p) 1p voor “netto geen verbruik in reactie 1 en 2”, 1p voor de extra reactie in R1 en 1p voor de conclusie. Bij 2026-1 vraag 21 1p voor het inzicht dat stikstof steeds wordt aangevoerd en 1p voor het gevolg.
Uitgewerkt voorbeeld
Gesloten of netto verbruik? (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 8)
R1: R2: . X gaat van R2 terug naar R1.
- R1 verbruikt 2 X per A.
- R2 vormt uit de 2 Y weer 2 X.
- Netto: ; X valt weg, dus de kringloop van X is gesloten.
Valkuilen
- Alleen naar de reactor kijken en de terugvorming in een andere stap missen.
- Coëfficiënten negeren: als R2 minder X teruggeeft dan R1 verbruikt, is er netto verbruik.
Test jezelf
Waarom kan een recyclestroom met een inert gas niet eindeloos rondgaan?
Het gas wordt steeds aangevuld maar nergens afgevoerd: het hoopt op. Daarom is een spui nodig.
Noem de vier aspecten van systeemdenken.
Grenzen/onderdelen, hiërarchie/schaal, verandering in tijd/ruimte, stof- en energiestromen.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 21 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 24 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 11 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 12 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- Industriële processen
- Groene chemie
- Elektrochemische cel
- Structuur-eigenschapsrelaties van materialen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)