Prioriteit: 🔴 Hoog

In 8 van de 8 examenjaren, in bijna elk tijdvak meerdere keren: de afgeleide is meestal de eerste stap van een vraag over helling, groeisnelheid, toenemend of afnemend stijgen, of een maximum.

Wat moet je kunnen?

  • De afgeleide opschrijven van machts-, exponentiële en logaritmische functies.
  • Een formule eerst herschrijven (wortel, breuk) zodat je de machtsregel kunt gebruiken.
  • De afgeleide in een punt uitrekenen met de juiste eenheid.

De kern

FunctieAfgeleide
(constante)
( rationaal)
, dus
  • Eerst herschrijven: , (zie Rekenregels voor machten en wortels).
  • Een constante factor blijft staan: .
  • De afgeleiden van de standaardfuncties staan niet op de formulelijst; alleen som-, verschil-, product-, quotiënt- en kettingregel (syllabus, bijlage 5). Sinus differentiëren hoort niet bij vwo A (syllabus D3, specificatie 1).
  • Een e-macht met een getal in de exponent, zoals , vraagt de Kettingregel (wiskunde A). Bij Wiskunde B: Standaardafgeleiden.

Zo wordt het gevraagd

  • “Stel een formule op voor de afgeleide” van een wortelformule, als eerste stap van een redenering (2025-2 vraag 9).
  • De afgeleide van een formule met , waarin de factor verschijnt (2026-2 vraag 13).
  • “Bereken door middel van differentiëren” de toename per maand op een bepaald moment (2019-1 vraag 16).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de herschreven formule, de afgeleide als formule en dan de ingevulde waarde met eenheid (bijvoorbeeld “0,7 per maand”).

Zo scoor je de punten. Bij 2025-2 vraag 9 (4p): 1p voor , 1p voor de afgeleide, 1p voor de redenering en 1p voor de conclusie. Bij 2018-2 vraag 12 (4p) levert de afgeleide van al 1p op, de formule voor nog 1p.

Uitgewerkt voorbeeld

Eerst herschrijven, dan de machtsregel (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 7)

. Geef een formule voor .

  1. Herschrijven:
  2. Machtsregel:
  3. Of als breuk:

Exponentiële functie (examenstijl, vergelijk 2019-2 vraag 7)

, met in jaren. Hoe snel neemt toe bij ?

  1. , dus ongeveer 29 per jaar.

Valkuilen

  • schrijven: dat is de machtsregel op een exponentiële functie.
  • De factor vergeten, of bij .
  • Bij de machtsregel gebruiken zonder eerst te schrijven.
  • De exponent verlagen naar de verkeerde kant: wordt , niet .

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt