Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vaak als volledige “stel een functievoorschrift op”-vraag, en dan meestal een van de zwaarste vragen van het tijdvak (5–7p).
Wat moet je kunnen?
- Een functievoorschrift opstellen uit gegevens: punten, maximum en minimum, periode, asymptoot.
- Formules combineren tot één nieuwe formule (substitueren).
- Een formule herleiden naar een andere variabele.
De kern
Stappenplan voor “stel een functievoorschrift op”:
- Kies de vorm (vaak gegeven: , , ).
- Vertaal elk gegeven naar een vergelijking in de parameters.
- Los het stelsel op en vul in.
- Controleer met een gegeven dat je nog niet gebruikt hebt.
| Gegeven | Wordt |
|---|---|
| punt op de grafiek | |
| maximum , minimum (sinus) | evenwichtsstand , amplitude |
| horizontale asymptoot | constante term |
| raakt de -as in | en |
- Niet elk verband is een functie: bij horen twee -waarden bij één .
- Zie ook Transformaties van grafieken en Sinusmodel.
Zo wordt het gevraagd
- “Stel met bovenstaande gegevens een functievoorschrift op van h₃.” (2026-1 vraag 9, 7p).
- “Stel een formule op van Z_totaal in de vorm Z_totaal(t) = a + b·cos(4t).” (2025-1 vraag 13).
- “Stel op exacte wijze een functievoorschrift van g op.” (2024-1 vraag 6).
- Twee formules combineren tot uitgedrukt in en (2023-1 vraag 6).
Zo formuleer je het antwoord. Kies eerst de vorm van het voorschrift (bijvoorbeeld of ), bepaal de onbekenden één voor één uit de gegevens en schrijf ze op, en noteer het eindvoorschrift met de gevraagde afronding. Bij een verschuiving: zoek eerst het beeld van één bekend punt en vertaal dat naar de verschuiving.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 9 (7p) is elke tussenwaarde een punt (T2, tijdstippen van de stuiten, de vorm van , de top, de voorwaarde en ). Bij 2025-1 vraag 13 gaf een antwoord zonder de getallen 600 en 1000 hooguit 1 punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Parameters uit gegevens (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 13)
met en . Bepaal en .
- Optellen: , dus
Controle: maximum en minimum . ✓
Formules combineren (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 6)
en . Druk uit in . Substitueer : .
Valkuilen
- Te weinig vergelijkingen opstellen voor het aantal onbekende parameters.
- Bij “exact” tussendoor afronden.
- Een gegeven in de context niet vertalen (bijvoorbeeld “begint in de evenwichtsstand stijgend”).
Test jezelf
gaat door en heeft asymptoot . Geef en .
; .
Herleid naar .
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 9 · 7 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 14 · 3 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 6 · 6 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 5 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 6 · 4 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 6 · 5 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 5 · 5 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 9 (7p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. “Stel met bovenstaande gegevens een functievoorschrift op van h3.” Zwaarste losse vraag van dit tijdvak (7p). Komt 1× voor, volledige vraag.
- 2026 tijdvak 2: Vraag 14 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — functievoorschrift van g in de vorm g(x) = 3a/x + b opstellen en a, b bepalen. Komt 1× voor, alternatieve oplosroute naast de directe transformatie-aanpak.
- 2025 tijdvak 1: Vraag 13 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel, “Stel een formule op van Z_totaal in de vorm Z_totaal(t) = a + b·cos(4t). Licht je werkwijze toe.” Opstellen van een nieuw functievoorschrift uit twee gegeven modellen. Komt 1× voor, volledige vraag (3p).
- 2024 tijdvak 1: Vraag 6 (6p): in vraagstelling — kernonderdeel. Frasering: “Stel op exacte wijze een functievoorschrift van g op.” Komt 1× voor, volledige vraag (6p).
- 2023 tijdvak 1: Vraag 5 (3p): in vraagstelling — formule 1 (F als functie van R, d, V) gegeven, kandidaat lost op naar R. Vraag 6 (4p): in vraagstelling/correctievoorschrift — “Door formule 1 en formule 2 te combineren krijg je een formule die de benodigde kracht F uitdrukt in R en d.” Nieuw functievoorschrift F(d) opstellen door twee gegeven formules te combineren. Komt 2× voor, dominant thema van opgave “Buigen van metalen platen” (7 scorepunten samen).
- 2019 tijdvak 2: Vraag 6 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. “Leid deze formule voor A af uit de aannames a, b, c en d.” Functievoorschrift A = 432V/(V⁴/150⁴+1) opgebouwd uit N=0,3V, T=(150/V)⁴ en d=T/(T+2). Komt 1× voor, volledige vraag (5p) — een van de zwaardere “afleiden”-vragen die in het cross-refereerde materiaal is gezien.
- 2018 tijdvak 1: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, volledige vraag. “Stel een functievoorschrift op van h. Rond de getallen in je eindantwoord af op twee decimalen.” Komt 1× voor, volledige vraag (5p).
- 2018 tijdvak 2: Vraag 5 (5p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel, “In het model wordt er verder van uitgegaan dat de formule van r(t) lineair is” — een lineair functievoorschrift r(t)=a·t+1,5 opstellen uit gegeven waarden. Komt 1× voor, volledige vraag (5p).
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)