Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als rekenvraag (dikte of doorgelaten percentage, 2–4p) of bij het contrast op een röntgenfoto.
Wat moet je kunnen?
- Met een dikte of een doorgelaten percentage berekenen.
- De halveringsdikte aflezen in een doorlaatkromme.
- Contrast op een röntgenfoto verklaren uit verschillen in halveringsdikte.
De kern
- opzoeken in Binas voor het juiste materiaal en de juiste fotonenergie.
- Hogere fotonenergie: grotere halveringsdikte (dringt beter door).
- Tegengehouden percentage doorgelaten percentage.
- Groot verschil in tussen weefsels: veel contrast (bot tegenover zacht weefsel).
- Zelfde wiskunde als Radioactief verval.
- Binas: tabel 28F (Halveringsdikten, 7e editie; ScienceData-tabel 5.9).
Zo wordt het gevraagd
- Dikte van een ijzeren filter zodat de intensiteit tot 38% wordt verzwakt (2026-1 vraag 24, 2p).
- Dikte van de romp van een patiënt via (2025-2 vraag 18, 3p).
- Percentage tegengehouden gammafotonen uit de halveringsdikte van ijzer (2024-2 vraag 12, 4p).
- Halveringsdikte aangeven in een doorlaatkromme (2023-1 vraag 22).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf , zoek de halveringsdikte op voor het juiste materiaal en de juiste fotonenergie, en los op met logaritmen of reken het doorgelaten deel uit. Vraagt de opgave het tegengehouden deel, trek het doorgelaten percentage dan af van 100%.
Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 24 1p voor de formule met de opgezochte halveringsdikte en 1p voor completeren; bij 2025-2 vraag 18 is opzoeken een apart punt. Bij 2024-2 vraag 12 (4p) 1p voor het inzicht dat het om de fotonen met de hoogste energie gaat, 1p voor de halveringsdikte, 1p voor de formule en 1p voor completeren.
Uitgewerkt voorbeeld
Filterdikte (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 24)
van het filter is 1,5 cm. Hoe dik moet het zijn om de intensiteit tot 38% te verlagen?
- 2,1 cm
Controle: tussen 1 en 2 halveringsdiktes, want 38% ligt tussen 50% en 25%. ✓
Valkuilen
- “Tegengehouden” en “doorgelaten” verwarren.
- De halveringsdikte voor een andere fotonenergie of een ander materiaal gebruiken.
- Lineair rekenen: 2 halveringsdiktes geven 25%, niet 0%.
Test jezelf
Hoeveel procent wordt tegengehouden door 5,0 cm materiaal met cm?
Doorgelaten: , dus 90% tegengehouden.
Waarom is een röntgenfoto van spieren slecht te maken?
Spieren en ander zacht weefsel hebben vrijwel dezelfde halveringsdikte: weinig contrast.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2026 tijdvak 1, vraag 25: fotonenergie in het midden en aan de rand van de bundel, vorm van het filter (3p) · antwoord · uitwerkbijlage
- 2025 tijdvak 2, vraag 19: grafiek voor leverweefsel en het contrast (5p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren — 50%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 24 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 1 vraag 25 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 19 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 22 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats