Prioriteit: πŸ”΄ Hoog

In 7 van de 8 examenjaren, bijna nooit los maar als post in een energiebalans of in (3–5p).

Wat moet je kunnen?

  • gebruiken in een energiebalans (met zwaarte-energie, wrijving, veerenergie).
  • Met een gemiddelde (rem)kracht berekenen.
  • bepalen uit een snelheid die je uit een diagram haalt.

De kern

  • in m/s en in kg, dan in J.
  • Twee keer zo snel betekent vier keer zoveel kinetische energie.
  • Energiebalans (zie Wet van behoud van energie): .
  • Arbeid van een remkracht is negatief: (zie Arbeid).

Zo wordt het gevraagd

  • vlak voor de botsing in de energiebalans om de starthoogte te bepalen (2026-1 vraag 1, 3p).
  • om de gemiddelde remkracht tijdens de impact te bepalen (2023-2 vraag 2, 4p).
  • vΓ³Γ³r en na de stuit uit de hellingen van raaklijnen (2025-2 vraag 7, 4p).
  • Minimale starthoogte uit de kinetische energie in een punt van de baan (2021-2 vraag 1).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de energiebalans eerst in woorden (β€œzwaarte-energie wordt kinetische energie”) en dan met formules: , , eventueel met of een energieverlies. Uit een (x,t)-diagram haal je als helling van de raaklijn.

Zo scoor je de punten. Bij 2026-1 vraag 1 en 2021-2 vraag 1 (3p) 1p voor het inzicht , 1p voor beide formules en 1p voor het completeren. Bij 2025-2 vraag 7 (4p) krijg je 1p voor het inzicht dat je de hellingen bepaalt, 1p voor het tekenen van de raaklijnen, 1p voor en 1p voor de formule voor het energieverlies.

Uitgewerkt voorbeeld

Starthoogte (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 1)

Een wagentje moet onderaan 12 m/s hebben. Wrijving verwaarloosd. Bereken de starthoogte.

  1. 7,3 m

Controle: de massa valt weg, dus die hoef je niet te weten. βœ“

Gemiddelde remkracht (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 2)

Een fietser (70 kg totaal) remt van 10 m/s tot stilstand over 5,0 m.

  1. J
  2. N

Valkuilen

  • km/h niet omrekenen naar m/s.
  • Het kwadraat vergeten, of uitrekenen.
  • gebruiken met het verkeerde teken bij remmen.
  • In een energiebalans de warmte door wrijving vergeten.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen: basisbegrip)

Onderwerpen die dit ondersteunt