Prioriteit: ๐ด Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, vrijwel altijd als of als energieverlies door wrijving (3โ4p).
Wat moet je kunnen?
- Arbeid berekenen met en het teken goed bepalen.
- Arbeid bepalen als oppervlakte onder een (F,s)-diagram.
- Met een kracht, afstand of snelheid berekenen.
- Wrijvingsarbeid bepalen uit een energieverlies in een diagram.
De kern
| Situatie | Arbeid |
|---|---|
| kracht in de bewegingsrichting | positief, energie wordt toegevoerd |
| kracht tegen de beweging in (wrijving, remmen) | negatief, energie wordt onttrokken |
| kracht loodrecht op de beweging (normaalkracht, ) | nul |
| variabele kracht | oppervlakte onder het (F,s)-diagram |
- is de som van de arbeid van alle krachten (of de arbeid van ).
- Arbeid per seconde is vermogen: (zie Vermogen).
- Energiebalans met wrijving: zie Wet van behoud van energie.
Zo wordt het gevraagd
- gelijkgesteld aan over de indrukafstand van 20 mm (2023-2 vraag 2, 4p).
- Arbeid als oppervlakte onder het (F,s)-diagram om twee skiโs te vergelijken (2023-1 vraag 3, 4p).
- Arbeid van de wrijvingskracht uit het energieverlies in een (E,t)-diagram (2021-3 vraag 7, 4p).
- Energieverlies per seconde door luchtweerstand als arbeid per tijdseenheid (2022-2 vraag 22).
Zo formuleer je het antwoord. Kies de energieaanpak en schrijf hem op: en (of: wrijvingsarbeid = energieverlies). Vul in, reken de gevraagde grootheid uit en vergelijk die aan het eind met de norm of de vraag. Bij een (F,s)-diagram: arbeid = oppervlakte onder de grafiek.
Zo scoor je de punten. 1p per gebruikte relatie, 1p voor het completeren van de berekening en eventueel 1p voor de vergelijking: bij 2023-2 vraag 2 (4p) 1p voor , 1p voor met , 1p voor de berekening van en 1p voor de vergelijking met de norm.
Uitgewerkt voorbeeld
Remkracht bij een impact (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 2)
Een hoofd (5,0 kg) raakt met 6,0 m/s een helm en komt over 20 mm tot stilstand. Bereken de gemiddelde remkracht.
- J
- N
Kracht onder een hoek
Je trekt een slee 10 m met een kracht van 50 N onder 30ยฐ met de grond. J
Valkuilen
- De hoek vergeten of gebruiken in plaats van .
- mm niet omrekenen naar m.
- Arbeid van de normaalkracht meetellen (die is nul bij beweging langs het oppervlak).
- Bij een (F,s)-diagram de hokjes tellen zonder de eenheid per hokje te bepalen.
Test jezelf
Hoeveel arbeid verricht de zwaartekracht op een satelliet in een cirkelbaan?
Nul: de kracht staat loodrecht op de beweging.
Een (F,s)-diagram loopt lineair van 0 N naar 200 N over 0,30 m. Hoeveel arbeid is verricht?
Oppervlakte driehoek: J.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren โ 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 6 ยท 4 punten antwoord โ 2024 tijdvak 2 vraag 6 ยท 2 punten antwoord โ 2023 tijdvak 1 vraag 3 ยท 4 punten antwoord โ 2023 tijdvak 2 vraag 2 ยท 4 punten antwoord โ 2022 tijdvak 1 vraag 2 ยท 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 2 vraag 22 ยท 4 punten antwoord โ 2021 tijdvak 2 vraag 6 ยท 4 punten antwoord โ 2021 tijdvak 3 vraag 7 ยท 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 6 ยท 3 punten antwoord โ Toelichting per vindplaats