Prioriteit: 🔴 Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, 2–3 vragen per keer in een opgave over snaren, fluiten of buizen, vaak met een tekening op de bijlage.
Wat moet je kunnen?
- Bij een snaar of buis de golflengte van de grondtoon en de boventonen bepalen.
- Knopen en buiken tekenen of aangeven op een bijlage.
- De frequenties van boventonen afleiden ( of alleen oneven veelvouden).
- Met twee resonantieafstanden de geluidssnelheid of een eindcorrectie bepalen.
De kern
| Uiteinden | Voorbeeld | Voorwaarde | Frequenties |
|---|---|---|---|
| vast–vast | snaar | () | |
| open–open | open buis, fluit | ||
| vast–open | buis aan één kant dicht, ingeklemde staaf | alleen oneven veelvouden van |
- Vast uiteinde: knoop. Open (vrij) uiteinde: buik.
- Knoop–knoop en buik–buik: . Knoop–buik: .
- Combineer met (zie Golfsnelheid).
- De buik bij een open buis ligt net buiten de buis (eindcorrectie).

Zo wordt het gevraagd
- Formule afleiden voor een snaar met vaste uiteinden (2022-3 vraag 24, 3p).
- Formule voor grond- en boventonen van een aan één kant ingeklemde staaf afleiden (2024-2 vraag 24).
- Resonantie in een aan één kant gesloten luchtkolom om de geluidssnelheid af te leiden (2025-1 vraag 6) en de eindcorrectie (vraag 7).
- Buik aangeven (afstand buik-knoop = ¼λ) op een figuur van een fluit (2022-1 vraag 23).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf eerst de voorwaarde voor de staande golf in deze situatie: twee vaste uiteinden , één open en één gesloten uiteinde ; afstand buik-knoop = . Combineer daarna met en werk naar de gevraagde formule of waarde.
Zo scoor je de punten. Afleidingen scoren per stap: bij 2022-3 vraag 24 1p voor , 1p voor en 1p voor completeren; bij 2025-1 vraag 6 1p voor het inzicht dat de afstand tussen twee resonantieniveaus is, 1p voor en 1p voor completeren.
Uitgewerkt voorbeeld
Boven een buis die aan één kant dicht is (waterspiegel) klinkt een stemvork van 512 Hz. Resonantie treedt op bij luchtkolommen van 0,155 m en 0,490 m.
- Tussen twee opeenvolgende resonanties zit : m, dus m
- 343 m/s
- Eindcorrectie: 0,013 m (de buik ligt 1,3 cm boven de buis)
Gemeenschappelijke boventonen (examenstijl, vergelijk 2022-3 vraag 25)
Twee snaren hebben grondtonen van 200 Hz en 300 Hz (verhouding 2 : 3). Boventonen: 400, 600, 800, … en 600, 900, 1200, … De laagste gemeenschappelijke frequentie is 600 Hz.
Valkuilen
- Bij een buis die aan één kant dicht is ook even veelvouden van noemen.
- De snaarlengte gelijkstellen aan in plaats van .
- Bij een open uiteinde een knoop tekenen.
- De eerste boventoon verwarren met de tweede harmonische bij een gesloten buis: daar is de eerste boventoon .
Test jezelf
Een snaar heeft een grondtoon van 110 Hz. Wat zijn de eerste en tweede boventoon?
220 Hz en 330 Hz.
Een buis van 0,50 m is aan één kant dicht. Bereken de grondtoon ( m/s).
m, Hz.
Hoeveel knopen heeft een snaar (vast–vast) bij de tweede boventoon?
: 3 buiken en 4 knopen (inclusief de uiteinden).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren — 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 17 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 23 · 6 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 24 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 23 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 24 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 25 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 8 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 11 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 14 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 16 · 2 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)