Prioriteit: πŸ”΄ Hoog

In 8 van de 8 examenjaren, 2–3 keer per tijdvak: een formule afleiden uit tabellenboekformules (3–5p) of een eenheid afleiden in SI-grondeenheden (2–3p).

Wat moet je kunnen?

  • Een gegeven formule afleiden door formules uit Binas te combineren en te herschrijven.
  • De eenheid van een constante afleiden in SI-grondeenheden.
  • Een evenredigheid afleiden (bijvoorbeeld ) uit meerdere verbanden.

De kern

StapWat je opschrijft
1. startformulesnoteer volledig de formules die je gebruikt (uit Binas of de opgave)
2. koppelenzet gelijk wat gelijk is (bijvoorbeeld of )
3. substituerenvervang grootheden tot alleen de gewenste overblijven
4. herschrijvenwerk toe naar de gegeven vorm
  • Een afleiding moet elke stap laten zien. Getallen of eenheden invullen als enige stap is geen afleiding.
  • Eenheid afleiden: schrijf elke grootheid in kg, m, s, A (en K, mol). Bijvoorbeeld .
  • Voor β€œgebruik van een formule” krijg je bij een afleiding pas het punt als de formule volledig genoteerd is en je er een bewerking mee doet (zie Vakspecifieke correctieregels natuurkunde).

Zo wordt het gevraagd

  • β€œLeid formule (1) af met behulp van formules uit het informatieboek” (2022-1 vraag 8, de Broglie-golflengte).
  • Formule voor de baanstraal van een elektron afleiden (2026-1 vraag 20, 3p).
  • Eenheid van in in SI-grondeenheden (2024-2 vraag 7, 3p).
  • Ontsnappingssnelheid afleiden uit behoud van energie (2023-2 vraag 24).

Zo formuleer je het antwoord. Schrijf elke gebruikte formule uit Binas apart op, zeg welk inzicht je gebruikt (bijvoorbeeld of behoud van energie) en werk dan stap voor stap naar de gevraagde formule, zonder getallen. Bij een eenheid: schrijf de formule om naar de grootheid en vul voor elke grootheid de eenheid in SI-grondeenheden in (N = kg m s⁻²).

Zo scoor je de punten. 1p per gebruikte formule of inzicht en 1p voor het completeren van de afleiding (2026-1 vraag 20: inzicht , beide formules, completeren). Staat er ook een berekening in de vraag (2022-1 vraag 8, 5p), dan komen er punten bij voor opzoeken en het completeren van de berekening.

Uitgewerkt voorbeeld

Baanstraal in een magneetveld (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 20)

Leid af: .

  1. De lorentzkracht levert de middelpuntzoekende kracht:
  2. Deel beide kanten door en vermenigvuldig met :
  3. βœ“

Eenheid van k (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 7)

Valkuilen

  • Alleen getallen invullen en laten zien dat het β€œklopt”.
  • Een startformule niet volledig opschrijven.
  • Een tussenstap overslaan waardoor niet te volgen is hoe je bij de eindvorm komt.
  • Bij een eenheid β€œN” laten staan in plaats van SI-grondeenheden.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt