Prioriteit: π΄ Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, 2β3 keer per tijdvak: een formule afleiden uit tabellenboekformules (3β5p) of een eenheid afleiden in SI-grondeenheden (2β3p).
Wat moet je kunnen?
- Een gegeven formule afleiden door formules uit Binas te combineren en te herschrijven.
- De eenheid van een constante afleiden in SI-grondeenheden.
- Een evenredigheid afleiden (bijvoorbeeld ) uit meerdere verbanden.
De kern
| Stap | Wat je opschrijft |
|---|---|
| 1. startformules | noteer volledig de formules die je gebruikt (uit Binas of de opgave) |
| 2. koppelen | zet gelijk wat gelijk is (bijvoorbeeld of ) |
| 3. substitueren | vervang grootheden tot alleen de gewenste overblijven |
| 4. herschrijven | werk toe naar de gegeven vorm |
- Een afleiding moet elke stap laten zien. Getallen of eenheden invullen als enige stap is geen afleiding.
- Eenheid afleiden: schrijf elke grootheid in kg, m, s, A (en K, mol). Bijvoorbeeld .
- Voor βgebruik van een formuleβ krijg je bij een afleiding pas het punt als de formule volledig genoteerd is en je er een bewerking mee doet (zie Vakspecifieke correctieregels natuurkunde).
Zo wordt het gevraagd
- βLeid formule (1) af met behulp van formules uit het informatieboekβ (2022-1 vraag 8, de Broglie-golflengte).
- Formule voor de baanstraal van een elektron afleiden (2026-1 vraag 20, 3p).
- Eenheid van in in SI-grondeenheden (2024-2 vraag 7, 3p).
- Ontsnappingssnelheid afleiden uit behoud van energie (2023-2 vraag 24).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf elke gebruikte formule uit Binas apart op, zeg welk inzicht je gebruikt (bijvoorbeeld of behoud van energie) en werk dan stap voor stap naar de gevraagde formule, zonder getallen. Bij een eenheid: schrijf de formule om naar de grootheid en vul voor elke grootheid de eenheid in SI-grondeenheden in (N = kg m sβ»Β²).
Zo scoor je de punten. 1p per gebruikte formule of inzicht en 1p voor het completeren van de afleiding (2026-1 vraag 20: inzicht , beide formules, completeren). Staat er ook een berekening in de vraag (2022-1 vraag 8, 5p), dan komen er punten bij voor opzoeken en het completeren van de berekening.
Uitgewerkt voorbeeld
Baanstraal in een magneetveld (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 20)
Leid af: .
- De lorentzkracht levert de middelpuntzoekende kracht:
- Deel beide kanten door en vermenigvuldig met :
- β
Eenheid van k (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 7)
Valkuilen
- Alleen getallen invullen en laten zien dat het βkloptβ.
- Een startformule niet volledig opschrijven.
- Een tussenstap overslaan waardoor niet te volgen is hoe je bij de eindvorm komt.
- Bij een eenheid βNβ laten staan in plaats van SI-grondeenheden.
Test jezelf
Leid af.
en , dus .
Leid de ontsnappingssnelheid af uit behoud van energie.
(van oppervlak naar oneindig), dus en .
Wat is de eenheid van in SI-grondeenheden?
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren β 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 6 Β· 4 punten antwoord β 2026 tijdvak 1 vraag 20 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 22 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 1 vraag 3 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 1 vraag 6 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 2 vraag 12 Β· 3 punten antwoord β 2025 tijdvak 2 vraag 13 Β· 4 punten antwoord β 2024 tijdvak 1 vraag 8 Β· 4 punten antwoord β 2024 tijdvak 1 vraag 20 Β· 3 punten antwoord β 2024 tijdvak 2 vraag 7 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 2 vraag 14 Β· 5 punten antwoord β 2024 tijdvak 2 vraag 24 Β· 2 punten antwoord β 2023 tijdvak 2 vraag 14 Β· 2 punten antwoord β 2023 tijdvak 2 vraag 24 Β· 3 punten antwoord β 2023 tijdvak 2 vraag 27 Β· 3 punten antwoord β 2022 tijdvak 1 vraag 8 Β· 5 punten antwoord β 2022 tijdvak 1 vraag 9 Β· 4 punten antwoord β 2022 tijdvak 1 vraag 19 Β· 3 punten antwoord β 2022 tijdvak 2 vraag 20 Β· 4 punten antwoord β 2022 tijdvak 2 vraag 23 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 5 Β· 4 punten antwoord β 2022 tijdvak 3 vraag 20 Β· 3 punten antwoord β 2022 tijdvak 3 vraag 24 Β· 3 punten antwoord β 2021 tijdvak 1 vraag 14 Β· 2 punten antwoord β 2021 tijdvak 1 vraag 18 Β· 5 punten antwoord β 2021 tijdvak 2 vraag 9 Β· 3 punten antwoord β 2021 tijdvak 2 vraag 11 Β· 4 punten antwoord β 2021 tijdvak 2 vraag 21 Β· 4 punten antwoord β 2019 tijdvak 2 vraag 15 Β· 3 punten antwoord β 2019 tijdvak 2 vraag 17 Β· 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 15 Β· 4 punten antwoord β 2018 tijdvak 2 vraag 10 Β· 4 punten antwoord β 2018 tijdvak 2 vraag 13 Β· 4 punten antwoord β 2018 tijdvak 2 vraag 16 Β· 3 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 22
- 2026 tijdvak 1: vraag 6, 20
- 2025 tijdvak 2: vraag 12, 13
- 2025 tijdvak 1: vraag 3, 6
- 2024 tijdvak 2: vraag 7, 14, 24
- 2024 tijdvak 1: vraag 8, 20
- 2023 tijdvak 2: vraag 14, 24, 27
- 2022 tijdvak 3: vraag 5, 20, 24
- 2022 tijdvak 2: vraag 20, 23
- 2022 tijdvak 1: vraag 8, 9, 19
- 2021 tijdvak 2: vraag 9, 11, 21
- 2021 tijdvak 1: vraag 14, 18
- 2019 tijdvak 2: vraag 15, 17
- 2018 tijdvak 2: vraag 10, 13, 16
- 2018 tijdvak 1: vraag 15