Prioriteit: πŸ”΄ Hoog

In 7 van de 8 examenjaren, als verklaarvraag (waarom deze kleur?) of als berekening met (2–4p).

Wat moet je kunnen?

  • Een absorptiespectrum en een emissiespectrum herkennen en verklaren.
  • De fotonenergie berekenen bij een golflengte (en andersom).
  • Uitleggen welke kleur licht genoeg energie heeft voor een overgang of een proces.

De kern

SpectrumOntstaatZiet eruit als
emissie (lijnen)heet gas zendt uitheldere lijnen op een donkere achtergrond
absorptiewit licht door een koeler gasdonkere lijnen in een continu spectrum
continuhete vaste stof of dicht gasalle kleuren (zie Wet van Wien)
  • Absorptie en emissie gebeuren bij dezelfde golflengtes: die horen bij de energieniveaus van het atoom (zie Energieniveaus en spectraallijnen).
  • Kortere golflengte betekent meer energie per foton: violet (400 nm) β‰ˆ 3,1 eV, rood (700 nm) β‰ˆ 1,8 eV.
  • Een elektromagnetische golf heeft geen medium nodig en gaat in vacuΓΌm met .

Zo wordt het gevraagd

  • Onderscheid absorptiespectrum vs emissiespectrum van een exoplaneet-atmosfeer (2025-2 vraag 23).
  • Verklaren waarom violet licht wordt gebruikt om quantum-dots te bestralen: de fotonenergie moet toereikend zijn (2022-1 vraag 6).
  • Golflengte van een Ξ³-foton uit het energieverschil in een vervalschema (2018-2 vraag 22; 2019-2 vraag 22).
  • Poollicht: aangeslagen zuurstof zendt bij terugvallen een foton uit, kleur uit (2023-1 vraag 14, 4p).

Zo formuleer je het antwoord. Koppel de kleur of golflengte aan een energieverschil: (MeV of eV omrekenen naar J). Bij een uitlegvraag zeg je expliciet welk foton meer energie heeft en waarom dat nodig is. Absorptiespectrum = donkere lijnen in een continu spectrum, emissiespectrum = heldere lijnen.

Zo scoor je de punten. Bij 2018-2 vraag 22 en 2019-2 vraag 22 (3p) 1p voor het juiste energieverschil (of de fotonenergie in joule), 1p voor en 1p voor completeren. Bij 2022-1 vraag 6 1p per inzicht (het invallende foton moet minstens de energie van het uitgezonden foton hebben; violet heeft de meeste energie).

Uitgewerkt voorbeeld

Ξ³-foton uit een vervalschema (examenstijl, vergelijk 2018-2 vraag 22)

Een kern valt terug van een niveau van 1,17 MeV naar 0,51 MeV. Bereken de golflengte van het Ξ³-foton.

  1. MeV J
  2. m

Welke kleur heeft genoeg energie? (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 6)

Een proces vraagt minstens 2,5 eV per foton.

  • Rood (700 nm): eV, te weinig.
  • Violet (400 nm): eV, genoeg. Dus je gebruikt violet licht.

Valkuilen

  • Absorptie- en emissiespectrum verwisselen.
  • MeV of eV niet omrekenen naar joule.
  • Denken dat meer (feller) licht meer energie per foton geeft: dat bepaalt alleen de golflengte.
  • Nanometers niet omrekenen naar meters.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen: basisbegrip)

Onderwerpen die dit ondersteunt