Prioriteit: 🟠 Midden

In 5 van de 8 examenjaren, meestal als “bepaal de temperatuur uit het maximum van de planckkromme” (2–3p).

Wat moet je kunnen?

  • aflezen uit een planckkromme en daarmee berekenen.
  • Bij een gegeven temperatuur berekenen en de stralingssoort noemen.
  • Planckkrommen bij verschillende temperaturen vergelijken.

De kern

VoorwerpSoort
menselijke huid≈ 306 K≈ 9,5 µminfrarood
zon≈ 5,8·10³ K≈ 500 nmzichtbaar
hete ster≈ 4·10⁴ K≈ 70 nmUV

Zo wordt het gevraagd

  • Temperatuur van de fotosfeer bepalen uit het maximum van de gemeten planckkromme (2025-1 vraag 21, 3p).
  • toepassen om de golflengte van de grootste intensiteit te berekenen bij 383 °C (2022-1 vraag 14).
  • Temperatuur van een ster ( K) aantonen met het maximum van de planckkromme (2022-2 vraag 16).
  • Temperatuur van een kuit schatten en de stralingssoort bepalen (2018-2 vraag 2).

Zo formuleer je het antwoord. Bepaal bij de top van de planckkromme (lees nauwkeurig af, let op de eenheid op de as) en schrijf met m K. Reken een temperatuur in °C eerst om naar kelvin.

Zo scoor je de punten. 3p: 1p voor binnen de marge (of het omrekenen van °C naar K), 1p voor en 1p voor completeren (2025-1 vraag 21, 2022-1 vraag 14). Bij een schatting (2018-2 vraag 2) krijg je een punt voor een temperatuur binnen een redelijk bereik.

Uitgewerkt voorbeeld

Warm voorwerp (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 14)

Een voorwerp heeft een temperatuur van 383 °C.

  1. K
  2. m (infrarood)

Valkuilen

  • °C invullen in plaats van K.
  • nm niet omrekenen naar m.
  • Denken dat een ster met in het UV geen zichtbaar licht uitzendt (de kromme is breed).

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

  • (geen: basiswet)

Onderwerpen die dit ondersteunt