Prioriteit: 🟠 Midden
In 5 van de 8 examenjaren, meestal als “bepaal de temperatuur uit het maximum van de planckkromme” (2–3p).
Wat moet je kunnen?
- aflezen uit een planckkromme en daarmee berekenen.
- Bij een gegeven temperatuur berekenen en de stralingssoort noemen.
- Planckkrommen bij verschillende temperaturen vergelijken.
De kern
| Voorwerp | Soort | ||
|---|---|---|---|
| menselijke huid | ≈ 306 K | ≈ 9,5 µm | infrarood |
| zon | ≈ 5,8·10³ K | ≈ 500 nm | zichtbaar |
| hete ster | ≈ 4·10⁴ K | ≈ 70 nm | UV |
- Hogere : top verschuift naar kortere golflengte en de hele kromme ligt hoger (zie Wet van Stefan-Boltzmann).
- altijd in kelvin: .
- Een continu spectrum komt van een heet dicht voorwerp; lijnen komen van een gas (zie Uitzending en absorptie van straling).

Zo wordt het gevraagd
- Temperatuur van de fotosfeer bepalen uit het maximum van de gemeten planckkromme (2025-1 vraag 21, 3p).
- toepassen om de golflengte van de grootste intensiteit te berekenen bij 383 °C (2022-1 vraag 14).
- Temperatuur van een ster ( K) aantonen met het maximum van de planckkromme (2022-2 vraag 16).
- Temperatuur van een kuit schatten en de stralingssoort bepalen (2018-2 vraag 2).
Zo formuleer je het antwoord. Bepaal bij de top van de planckkromme (lees nauwkeurig af, let op de eenheid op de as) en schrijf met m K. Reken een temperatuur in °C eerst om naar kelvin.
Zo scoor je de punten. 3p: 1p voor binnen de marge (of het omrekenen van °C naar K), 1p voor en 1p voor completeren (2025-1 vraag 21, 2022-1 vraag 14). Bij een schatting (2018-2 vraag 2) krijg je een punt voor een temperatuur binnen een redelijk bereik.
Uitgewerkt voorbeeld
Warm voorwerp (examenstijl, vergelijk 2022-1 vraag 14)
Een voorwerp heeft een temperatuur van 383 °C.
- K
- m (infrarood)
Valkuilen
- °C invullen in plaats van K.
- nm niet omrekenen naar m.
- Denken dat een ster met in het UV geen zichtbaar licht uitzendt (de kromme is breed).
Test jezelf
De top van een planckkromme ligt bij 500 nm. Hoe heet is het oppervlak?
K.
Bij welke golflengte ligt de top voor een ster van K, en welke kleur is dat?
m: blauw.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 5 van de 8 examenjaren — 62,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 21 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 26 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 14 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 15 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 16 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 3 vraag 8 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
Ondersteunende onderwerpen
- (geen: basiswet)