Prioriteit: 🔴 Hoog
In 3 van de 3 examenjaren, en het zwaarste vraagtype: per tijdvak 7–14 vragen, samen circa 10 tot ruim 20 punten. Vaak in tabelvorm met een staffel (“indien vier elementen juist 3p”).
Wat moet je kunnen?
- Per bron standpunt en hoofdargumenten vastleggen, en daarmee overeenkomsten en verschillen benoemen.
- Een verschil formuleren met beide kanten (“bron 1 vindt X, bron 2 juist Y”).
- In een tabel per uitspraak aangeven in welke bron(nen) die voorkomt.
- Een argument uit de ene bron ontkrachten met een andere bron.
De kern
Voorbereiding: maak per bron een mini-tabel: bron | standpunt | argumenten | bijzonderheden.
| Vraagvorm | Wat moet je doen? |
|---|---|
| ”Typeer het verschil tussen bron X en Y” | beide kanten noemen, over hetzelfde aspect |
| ”In bron 1 en 2 wordt een vrijwel identieke reden gegeven … vat samen” | de gemeenschappelijke kern, algemeen |
| ”Wordt dit argument ook in een andere bron gebruikt?“ | elke bron checken; “in geen andere bron” kan juist zijn |
| tabel: tekst 1 / tekst 2 / allebei / geen van beide | per uitspraak zoeken, niet gokken |
| ”Citeer de zin uit bron 5 … én de zin uit bron 6 waarmee dit kan worden ontkracht” | twee citaten die over hetzelfde gaan |
Scoring: tabellen gaan met een staffel, dus vul altijd alles in: gedeeltelijk goed levert punten op.
Zo wordt het gevraagd
- “Komt de hoofdgedachte van tekstfragment 1 wel of niet overeen met de hoofdgedachte van tekst 1? Leg je antwoord uit.” (2025-2 vraag 18).
- Per bron één argument vóór en één tegen, in een tabel (2025-2 vraag 32, 5p, de zwaarste vraag van dat examen).
- “Uit tekst 4 en tekst 5 zijn duidelijk verschillende antwoorden af te leiden op de vraag …” met zinsaanvulling (2026-2 vraag 28).
- Zes uitspraken: tekst 1, tekst 2, allebei of geen van beide (2026-2 vraag 9, 4p).
- Acht uitspraken: wel of niet besproken in bron 1 t/m 4 (2026-1 vraag 17–18, 3p + 3p).
Zo formuleer je het antwoord. Geef bij “wel of niet overeen” eerst je oordeel en daarna het inhoudelijke verschil of de overeenkomst, met wat de ene bron zegt tegenover de andere. Vul een tabel per cel in met één element, zonder uitleg die niet gevraagd is.
Zo scoor je de punten. Tabellen en keuzelijsten worden met een staffel gescoord: bij 2026-2 vraag 9 4p voor zes juist, 3p voor vijf, 2p voor vier, 1p voor drie. Bij 2025-2 vraag 18 is er 1p, alleen als oordeel en uitleg allebei juist zijn; bij 2025-2 vraag 32 (5p) telt elk vakje van de tabel.
Uitgewerkt voorbeeld
Verschil formuleren (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 10)
Bron 1: “Boosheid is nuttig, zolang je haar gebruikt om onrecht aan te kaarten.” Bron 2: “Boosheid is altijd schadelijk, ook als de aanleiding terecht is.”
- Aspect: is boosheid ooit nuttig?
- Bron 1: ja, als ze tegen onrecht gericht is.
- Bron 2: nee, ook dan niet. Antwoord: “Volgens bron 1 kan boosheid nuttig zijn als die gericht is tegen onrecht, terwijl bron 2 boosheid altijd schadelijk vindt.” ✓ beide kanten, hetzelfde aspect
Tabel "welke tekst?" (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 9)
Uitspraak: “Straattaal ontstaat vooral in multiculturele wijken.”
- Zoek in tekst 1: staat het er (in andere woorden)? Ja, alinea 3.
- Zoek in tekst 2: nee, tekst 2 noemt alleen sociale media als bron.
- Antwoord: alleen tekst 1. Herhaal voor elke uitspraak; controleer aan het eind of je niet overal “allebei” hebt gezet.
Valkuilen
- Maar één kant van een verschil noemen: kost vaak de helft van de punten.
- Vergelijken op verschillende aspecten (“bron 1 vindt het nuttig, bron 2 noemt een onderzoek”).
- Een overeenkomst die te algemeen is (“beide gaan over boosheid”).
- Te snel “allebei” invullen: controleer elke bron apart.
Test jezelf
Bron A: "Een suikertaks werkt." Bron B: "Een suikertaks werkt alleen samen met voorlichting." Is dit een verschil of een overeenkomst?
Allebei: overeenkomst (een suikertaks kan helpen), verschil in voorwaarde (B stelt voorlichting als eis).
Waarom moet je bij een koppeltabel altijd alle vakjes invullen?
De score gaat met een staffel: gedeeltelijk goed levert al punten op.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 3 examenjaren — 100%. In elk tijdvak het of een van de zwaarste vraagtypen.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 9 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 12 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 14 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 15 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 17 · 3 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 8 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 9 · 4 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 10 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 28 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 32 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 39 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 9 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 15 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 17 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 25 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 26 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 35 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 36 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 19 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 28 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 32 · 5 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 34 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 35 · 3 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 36 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 37 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 13 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 19 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 32 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 35 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 38 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 19 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 26 · 3 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 27 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 30 · 3 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
- 2024 tijdvak 1: vraag 11, 13–19 (reacties op tekst 1), 32, 35–38 (bronnen over De engelenmaker), circa 20 van 65 punten.
- 2024 tijdvak 2: vraag 18, 19, 26 (koppeltabel met citaatparen), 27, 30, circa 10 punten.
- 2025 tijdvak 1: vraag 9, 10, 11, 14, 15, 17, 18, 25, 26, 29, 35, 36, circa 23 punten.
- 2025 tijdvak 2: vraag 18, 19, 28, 32 (5p, zwaarste vraag van het examen: per bron een argument vóór en tegen), 34, 35, 36, 37.
- 2026 tijdvak 1: vraag 8, 9, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, circa 19 punten in Deel 1.
- 2026 tijdvak 2: vraag 8, 9 (4p tabel), 10, 11, 28, 29, 32–39. Deel 3 is volledig opgebouwd rond vijf teksten over haat.
Ondersteunende onderwerpen
- Standpunten en argumenten herkennen
- Relaties tussen tekstdelen aangeven
- Hoofdgedachte van een tekst bepalen
- Argumentatieschema’s herkennen
- Tekstsoort bepalen
- Vraagtype — samenvatten in eigen woorden
- Vraagtype — stijl en framing herkennen