Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, het grootste rekenblok van vrijwel elk examen: 3–6 meerstapsberekeningen per tijdvak (3–5p per stuk).
Wat moet je kunnen?
- Een rekenketen opzetten: massa, volume, concentratie of ppm → mol → mol (molverhouding) → gevraagde grootheid.
- Bepalen welke stof in ondermaat is.
- Rendement, dichtheid, massapercentage en molair volume in de keten verwerken.
- De uitkomst geven in de gevraagde eenheid en het juiste aantal significante cijfers.
De kern
Rekenketen:
- Kloppende reactievergelijking (zie Reactievergelijkingen opstellen).
- Gegeven hoeveelheid → mol.
- Molverhouding uit de coëfficiënten:
- Mol → gevraagde grootheid (massa, volume, ton, m³ …).
- Controleer eenheid en significantie.
| Extra | Wat doe je? |
|---|---|
| twee beginstoffen gegeven | reken beide om naar mol, deel door de coëfficiënt: de kleinste is in ondermaat |
| rendement | werkelijke opbrengst = theoretisch × |
| gassen, zelfde en | volumeverhouding = molverhouding |
| ton of kg | reken gewoon met g of g, of werk in kmol |
m³ mol⁻¹ bij 298 K en (zie Molair volume van gassen).
Zo wordt het gevraagd
- “Bereken de massa in gram … die maximaal … is ontstaan” (2023-1).
- “Bereken hoeveel m³ chloor minimaal nodig is voor de productie van 1,0 ton chloropreen” met rendementen van twee stappen (2021-1): 5p.
- “Bereken de massa in kilogram CO₂ die vrijkomt door andere processen bij de productie van 1,0 kg waterstof. Noteer de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” (2026-2): 4p.
- “Bereken het volume in m³ … Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” (2024-2).
- Punten per stap in de keten; de significantie is vaak een los punt.
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de keten en voer hem stap voor stap uit: gegeven massa of volume → mol → mol gevraagde stof (molverhouding uit de kloppende vergelijking, eventueel over meerdere reacties) → massa of volume, met rendementen als factor. Noteer molaire massa’s en tussenuitkomsten en rond pas aan het eind af.
Zo scoor je de punten. 1p per stap in de keten en vaak 1p voor de significantie: bij 2026-2 vraag 24 (4p) 1p voor de molaire massa’s, 1p voor de molverhouding, 1p voor de rest en 1p voor de significantie; bij 2021-1 vraag 11 (5p) 1p per omrekenstap inclusief de rendementen.
Uitgewerkt voorbeeld
Massa product (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 2)
Hoeveel gram CO₂ ontstaat maximaal uit 10,0 g CaCO₃?
- mol
- Molverhouding 1 : 1, dus mol
- 4,40 g
Controle: CO₂ is 44 van de 100 massa-eenheden van CaCO₃, dus ~44% van 10,0 g. ✓
Volume gas uit een massa (examenstijl, vergelijk 2021-1 vraag 11)
Hoeveel m³ CO₂ (298 K, ) ontstaat bij volledige verbranding van 1,0 kg propaan?
- mol
- mol
- 1,7 m³ (2 significante cijfers, zoals 1,0 kg)
Valkuilen
- De molverhouding vergeten of omdraaien.
- Rekenen met de massa in plaats van de chemische hoeveelheid.
- Bij twee gegeven beginstoffen niet checken welke in ondermaat is.
- Rendement op de verkeerde plek: bij “hoeveel beginstof is nodig” deel je door , bij “hoeveel product ontstaat” vermenigvuldig je.
- Tussendoor te veel afronden, of de eindsignificantie verkeerd.
Test jezelf
2,0 mol H₂ reageert met 1,5 mol O₂ tot water. Welke stof is in ondermaat en hoeveel water ontstaat?
. Voor 2,0 mol H₂ is 1,0 mol O₂ nodig: H₂ is in ondermaat, er blijft 0,5 mol O₂ over en er ontstaat 2,0 mol H₂O.
De repeterende eenheid van PET is C₁₀H₈O₄ ( = 192,2). Hoeveel ton CO₂ ontstaat bij volledige verbranding van 1,0 ton PET?
Per eenheid 10 CO₂: 2,3 ton CO₂
Een reactie heeft een rendement van 80%. Je wilt 100 g product. Hoeveel theoretische opbrengst moet je inzetten?
125 g theoretisch: reken daarmee terug naar de beginstof.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 9 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 1 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 24 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 2 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 20 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 26 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 20 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 9 · 2 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 4 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 9 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 10 · 2 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 24 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 16 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 26 · 2 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 11 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 13 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 28 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 24 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 3 · 2 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 4 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 21 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 26 · 2 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 24
- 2026 tijdvak 1: vraag 6, 7, 9, 12, 18
- 2025 tijdvak 2: vraag 20, 26
- 2025 tijdvak 1: vraag 2, 5, 7, 15, 18
- 2024 tijdvak 2: vraag 9, 12, 25
- 2024 tijdvak 1: vraag 8, 10, 20
- 2023 tijdvak 2: vraag 9, 15
- 2023 tijdvak 1: vraag 2, 4, 17
- 2022 tijdvak 3: vraag 10, 12, 24
- 2022 tijdvak 2: vraag 2, 19
- 2021 tijdvak 3: vraag 10, 11
- 2021 tijdvak 2: vraag 3, 16, 19, 26
- 2021 tijdvak 1: vraag 11, 16, 20
- 2019 tijdvak 2: vraag 7, 12, 15
- 2019 tijdvak 1: vraag 1, 13, 15, 16, 20, 28
- 2018 tijdvak 2: vraag 3, 4, 12, 21, 26
- 2018 tijdvak 1: vraag 8, 18, 24
Ondersteunende onderwerpen
- Reactievergelijkingen opstellen
- Mol en molaire massa
- Molair volume van gassen
- Correctievoorschrift algemene regels
- Percentage ppm en ppb
- Significante cijfers (scheikunde)