Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 8 examenjaren, als los scorepunt bij grote rekenvragen: “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” (1p per vraag, vaak meerdere keren per examen).

Wat moet je kunnen?

  • Het aantal significante cijfers van een gegeven waarde bepalen.
  • De uitkomst van een meerstapsberekening in het juiste aantal cijfers geven.
  • De logaritmeregel toepassen bij pH en [H₃O⁺].
  • Herkennen welke getallen exact zijn en niet meetellen.

De kern

BewerkingRegel
× en ÷evenveel significante cijfers als de waarde met de minste
+ en −evenveel decimalen als de waarde met de minste
pH aantal decimalen van de pH = aantal significante cijfers van de concentratie
omgekeerd: significante cijfers = aantal decimalen van de pH

Tellen van significante cijfers

  • Nullen vooraan tellen niet mee: 0,00450 heeft 3 significante cijfers.
  • Nullen achteraan na de komma tellen wel mee: 2,50 heeft 3.
  • Schrijf grote getallen als macht van 10 om duidelijk te zijn: heeft 3.

Exact (tellen niet mee): coëfficiënten in een reactievergelijking, getelde aantallen, omrekenfactoren zoals 1000 en 60.

  • Rond pas aan het eind af; tussendoor minstens één cijfer extra meenemen.
  • Een molaire massa uit Binas is nauwkeurig genoeg: de meetwaarden in de vraag bepalen de significantie.

Zo wordt het gevraagd

  • “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers”: vast los scorepunt bij grote rekenvragen (2023-1, 2023-2, 2022-1, 2021-2 …).
  • Bij een elektrolyseberekening met 2 significante cijfers en een -berekening met 1 significant cijfer (2021-3).
  • Soms geeft een aanvulling ruimte: bij 2025-1 vraag 18 werd ook een antwoord in vier significante cijfers goedgerekend.

Zo formuleer je het antwoord. Bepaal het aantal significante cijfers van de meetwaarden in de opgave (niet van constanten of telwaarden) en geef het eindantwoord in het kleinste aantal daarvan; rond tussenantwoorden niet af. Bij een logaritme (pH): het aantal decimalen van de pH is het aantal significante cijfers van de concentratie.

Zo scoor je de punten. Bij grote rekenvragen is significantie vaak het laatste, losse punt (2025-1 vraag 18: 1p per omrekenstap en 1p voor de significantie). Een aanvulling kan meer ruimte geven: bij 2025-1 vraag 18 werd ook een antwoord in vier significante cijfers goedgerekend.

Uitgewerkt voorbeeld

Meerstapsberekening

Hoeveel mol ionen levert 12,5 g NaCl ( = 58,44 g mol⁻¹)? NaCl → Na⁺ + Cl⁻.

  1. mol (tussenwaarde, niet afronden)
  2. mol
  3. 12,5 heeft 3 significante cijfers, de 2 is exact: 0,428 mol

pH met de logaritmeregel

mol L⁻¹ (2 significante cijfers).

  1. pH
  2. 2 significante cijfers → 2 decimalen: pH = 2,49

Valkuilen

  • Tussendoor afronden, waardoor het eindantwoord afwijkt.
  • Een exacte coëfficiënt (2, 3) laten bepalen dat het antwoord maar 1 cijfer mag hebben.
  • Bij de pH significante cijfers tellen in plaats van decimalen.
  • 1200 schrijven terwijl je 2 significante cijfers bedoelt: schrijf .
  • Het significantiepunt vergeten als de vraag er expliciet om vraagt.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt