Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, als los scorepunt bij grote rekenvragen: “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers” (1p per vraag, vaak meerdere keren per examen).
Wat moet je kunnen?
- Het aantal significante cijfers van een gegeven waarde bepalen.
- De uitkomst van een meerstapsberekening in het juiste aantal cijfers geven.
- De logaritmeregel toepassen bij pH en [H₃O⁺].
- Herkennen welke getallen exact zijn en niet meetellen.
De kern
| Bewerking | Regel |
|---|---|
| × en ÷ | evenveel significante cijfers als de waarde met de minste |
| + en − | evenveel decimalen als de waarde met de minste |
| pH | aantal decimalen van de pH = aantal significante cijfers van de concentratie |
| omgekeerd: significante cijfers = aantal decimalen van de pH |
Tellen van significante cijfers
- Nullen vooraan tellen niet mee: 0,00450 heeft 3 significante cijfers.
- Nullen achteraan na de komma tellen wel mee: 2,50 heeft 3.
- Schrijf grote getallen als macht van 10 om duidelijk te zijn: heeft 3.
Exact (tellen niet mee): coëfficiënten in een reactievergelijking, getelde aantallen, omrekenfactoren zoals 1000 en 60.
- Rond pas aan het eind af; tussendoor minstens één cijfer extra meenemen.
- Een molaire massa uit Binas is nauwkeurig genoeg: de meetwaarden in de vraag bepalen de significantie.
Zo wordt het gevraagd
- “Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers”: vast los scorepunt bij grote rekenvragen (2023-1, 2023-2, 2022-1, 2021-2 …).
- Bij een elektrolyseberekening met 2 significante cijfers en een -berekening met 1 significant cijfer (2021-3).
- Soms geeft een aanvulling ruimte: bij 2025-1 vraag 18 werd ook een antwoord in vier significante cijfers goedgerekend.
Zo formuleer je het antwoord. Bepaal het aantal significante cijfers van de meetwaarden in de opgave (niet van constanten of telwaarden) en geef het eindantwoord in het kleinste aantal daarvan; rond tussenantwoorden niet af. Bij een logaritme (pH): het aantal decimalen van de pH is het aantal significante cijfers van de concentratie.
Zo scoor je de punten. Bij grote rekenvragen is significantie vaak het laatste, losse punt (2025-1 vraag 18: 1p per omrekenstap en 1p voor de significantie). Een aanvulling kan meer ruimte geven: bij 2025-1 vraag 18 werd ook een antwoord in vier significante cijfers goedgerekend.
Uitgewerkt voorbeeld
Meerstapsberekening
Hoeveel mol ionen levert 12,5 g NaCl ( = 58,44 g mol⁻¹)? NaCl → Na⁺ + Cl⁻.
- mol (tussenwaarde, niet afronden)
- mol
- 12,5 heeft 3 significante cijfers, de 2 is exact: 0,428 mol
pH met de logaritmeregel
mol L⁻¹ (2 significante cijfers).
- pH
- 2 significante cijfers → 2 decimalen: pH = 2,49
Valkuilen
- Tussendoor afronden, waardoor het eindantwoord afwijkt.
- Een exacte coëfficiënt (2, 3) laten bepalen dat het antwoord maar 1 cijfer mag hebben.
- Bij de pH significante cijfers tellen in plaats van decimalen.
- 1200 schrijven terwijl je 2 significante cijfers bedoelt: schrijf .
- Het significantiepunt vergeten als de vraag er expliciet om vraagt.
Test jezelf
Hoeveel significante cijfers hebben 0,00450 en ?
Allebei 3.
De pH is 4,70. Geef .
→ 2 decimalen, dus 2 significante cijfers: 2,0·10⁻⁵ mol L⁻¹
Wat is 12,51 + 3,2?
15,71 → minste decimalen is 1 → 15,7
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 26 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 20 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 25 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 4 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2023 tijdvak 1 vraag 25 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 9 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 17 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 24 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 2 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 12 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 24 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 15 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 19 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 1 · 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 7 · 2 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 15 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 16 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 1 vraag 20 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 22 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 28 · 2 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 2: vraag 26
- 2025 tijdvak 1: vraag 7, 18
- 2024 tijdvak 2: vraag 12, 25
- 2024 tijdvak 1: vraag 10, 20
- 2023 tijdvak 2: vraag 9, 15
- 2023 tijdvak 1: vraag 4, 25
- 2022 tijdvak 3: vraag 12, 24
- 2022 tijdvak 2: vraag 2, 10
- 2022 tijdvak 1: vraag 17, 24
- 2021 tijdvak 3: vraag 15, 19
- 2021 tijdvak 2: vraag 3, 19
- 2021 tijdvak 1: vraag 11
- 2019 tijdvak 1: vraag 1, 7, 15, 16, 20, 22, 28