Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, 1–3 keer per tijdvak als stap in een integraalvraag, soms als bewijsvraag (“bewijs dat F een primitieve is”).
Wat moet je kunnen?
- Een primitieve bepalen van machts-, exponentiële, logaritmische en goniometrische functies, ook bij .
- Bewijzen dat een gegeven een primitieve is van (door uit te rekenen).
- De primitieve gebruiken voor een Bepaalde integraal.
De kern
| () | |
- Lineaire substitutie: primitieve van is . Voorbeelden: , , .
- Schrijf wortels en breuken eerst als macht ().
- Elke primitieve kan hebben; voor een bepaalde integraal maakt niet uit.
Zo wordt het gevraagd
- Nooit los als “primitiveer”, maar als stap: primitieve van is (2026-1 vraag 7); van is (2026-2 vraag 13).
- “Bewijs dat y = … inderdaad een juiste primitieve is van y = te^{at} voor elke waarde van a” (2024-1 vraag 4).
- Primitieve van in een context (2025-2 vraag 6).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de primitieve als aparte stap met de regel erbij: , , , . Controleer door terug te differentiëren. Bij “bewijs dat F een primitieve is” differentieer je en laat je zien dat je krijgt.
Zo scoor je de punten. De primitieve is in bijna elke integraalvraag een eigen punt (2026-1 vraag 7, 2025-2 vraag 6). Bij 2024-1 vraag 4 1p voor het uitschrijven, 1p voor de afgeleide (met product- en kettingregel) en 1p voor de conclusie.
Uitgewerkt voorbeeld
Primitieve van een som
Controle: . ✓
Primitieve bewijzen (examenstijl, vergelijk 2024-1 vraag 4)
Bewijs dat een primitieve is van ().
- Productregel:
- ✓
Valkuilen
- Bij of vermenigvuldigen met in plaats van delen.
- schrijven (het is ).
- primitiveren met de machtsregel ().
Test jezelf
Primitiveer .
.
Primitiveer .
.
Primitiveer .
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 16 · 6 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 1 · 6 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 6 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 2 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 2 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 12 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 19 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 14 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 9 · 7 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 1 · 8 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 3 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 7 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 12 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 5 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 5 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 9 · 7 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 15 · 7 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 17 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 5 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 11 · 8 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 7 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van 1−1/(x+1) is x−ln(x+1). Vraag 16 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van e⁻²ˣ−e⁻⁴ˣ is −½e⁻²ˣ−¼e⁻⁴ˣ, primitieve van −2e⁻³ˣ is ⅔e⁻³ˣ. Komt 2× voor, beide keren noodzakelijke tussenstap.
- 2026 tijdvak 2: Vraag 1 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van −x³+1½x is −¼x⁴+¾x². Vraag 13 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van 9/x is 9ln(x). Komt 2× voor, beide keren noodzakelijke tussenstap.
- 2025 tijdvak 1: Vraag 5 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieve van −y⁴+2y³+2y−1 wordt opgesteld: −⅕y⁵+½y⁴+y²+y. Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap (1 van de 4 scorepunten specifiek voor de primitieve).
- 2025 tijdvak 2: Vraag 6 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van 4,8cos(0,23t) is (4,8/0,23)·sin(0,23t). Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap.
- 2024 tijdvak 1: Vraag 3 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van 50e^(−½t) is −100e^(−½t). Vraag 4 (3p): in vraagstelling — gegeven primitieve y = (t/a − 1/a²)eᵃᵗ van y = teᵃᵗ, waarvan het bewijs gevraagd wordt. Vraag 5 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van y = te^(−½t) is (−2t−4)e^(−½t). Komt 3× voor.
- 2024 tijdvak 2: Vraag 2 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van x³−12x+16 is ¼x⁴−6x²+16x. Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap (1 van de 5 scorepunten specifiek hiervoor).
- 2023 tijdvak 1: Vraag 2 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van 1/x is ln(x) (x>0). Vraag 12 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van sin(x)+⅔√3 is −cos(x)+⅔√3·x. Vraag 18 (3p): kernonderdeel — F(x) = x − ln(eˣ+1) is de gegeven primitieve, hele vraag draait om de controle F’=f. Vraag 19 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — F(a)−F(0) = ln(2) berekend met de primitieve uit vraag 18. Komt 4× terug, in vraag 18 volledig kernonderdeel, elders als noodzakelijke tussenstap (16 scorepunten betrokken).
- 2023 tijdvak 2: Vraag 8 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van 4−3e⁻ˣ−eˣ is 4x+3e⁻ˣ−eˣ. Vraag 14 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van x³−3x² is ¼x⁴−x³. Komt 2× voor, telkens noodzakelijke tussenstap (2 scorepunten specifiek voor de primitieve).
- 2022 tijdvak 1: Vraag 10 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieve van x² − 2x√x + x wordt opgesteld (⅓x³ − ⅘x^(5/2) + ½x²). Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap (1 van de 4 scorepunten).
- 2022 tijdvak 2: Vraag 9 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van f(x)=4/√(x+1) is 8√(x+1) (let op: pdftotext toont dit als “8 x + 1”, de wortel is weggevallen bij extractie). Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap binnen vraag 9.
- 2022 tijdvak 3: Vraag 1 (3p): kernonderdeel van de vraagstelling en correctievoorschrift — f(x) = 1/(x−5) + 1/(x−6), bewijs dat F(x) = ln(x²−11x+30) een primitieve is (via ln(a)+ln(b)=ln(ab), of via F’(x) uitrekenen). Frasering: “De functie F gegeven door … is dan een primitieve van f. Bewijs dit.” Let op: via een aanvulling op het correctievoorschrift zijn hier altijd 3 scorepunten toegekend, ongeacht het antwoord — de noodzakelijke voorwaarde x > 6 ontbrak in de opgave (wiskundig niet juist gesteld). Test dit tijdvak dus zelf niet daadwerkelijk het concept voor scoring, maar de opzet (F herkennen als primitieve, kettingregel/somregel logaritmen) is representatief voor het vraagtype. Komt 1× voor, volledige eerste vraag (3p, met bovengenoemd voorbehoud).
- 2021 tijdvak 1: Vraag 1 (8p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieve van −x²+2x+¾ opgesteld: −⅓x³+x²+¾x. Vraag 3 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van f−h is 2cos(x) − cos(2x) − x. Komt 2× voor, beide keren noodzakelijke tussenstap naar een oppervlakte (2 van de 13 betrokken scorepunten specifiek voor de primitieve).
- 2021 tijdvak 2: Vraag 7 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieve −1/20 x⁵+¼x⁴ opgesteld. Vraag 12 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieve 4/3 x√x−2/3 x²√x opgesteld. Komt 2× voor, noodzakelijke tussenstap bij beide integraalvragen.
- 2021 tijdvak 3: Vraag 5 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieven worden opgesteld: van ½sin(3x) is −⅙cos(3x), van 2+sin(x)−½sin(x) is 2x−cos(x)−½cos(x) (of gelijkwaardige splitsing). Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap (1 van de 4 scorepunten specifiek voor de primitieve).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 5 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van de verschilfunctie wordt expliciet opgesteld. Vraag 9 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — f wordt gebruikt als primitieve van g (fundamentaalstelling). Vraag 15 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift — primitieve van x is ½x². Komt 3× voor, telkens noodzakelijke tussenstap onder Bepaalde integraal.
- 2019 tijdvak 2: Vraag 8 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van 2sin(x) is −2cos(x), gebruikt om A(p) te bewijzen. Vraag 17 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — een primitieve van πy is ½πy². Komt 2× voor, beide keren noodzakelijke tussenstap in een bewijs/berekening (niet los gescoord, wel onmisbaar).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 4 (3p): in vraagstelling — Fa gegeven als (vermoedelijke) primitieve van f_a, “Bewijs dat Fa inderdaad een primitieve van f_a is.” Vraag 5 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieven opgesteld: van (1/e)x is (1/2e)x², van xe^x is xe^x−e^x. Komt 2× voor, beide keren kernonderdeel of noodzakelijke tussenstap (8 scorepunten betrokken).
- 2018 tijdvak 2: Vraag 11 (8p): zichtbaar in correctievoorschrift — expliciete primitieven ½px²−⅓x³ en ⅓x³ opgesteld voor de integralen. Komt 1× voor, noodzakelijke tussenstap binnen het bewijs.