Prioriteit: ๐ด Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, bijna altijd als rekenvraag met een kleurstofmolecuul: absorptiegolflengte of putlengte uit (3โ5p).
Wat moet je kunnen?
- Met een energieniveau of een energieverschil berekenen.
- De golflengte van een geabsorbeerd foton berekenen uit een overgang, of de putlengte uit een gemeten golflengte.
- De golffunctie in een put schetsen met knopen en buiken, en uitleggen wat betekent.
De kern
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| kwantumgetal: buiken in de golffunctie, | |
| grondtoestand | , energie is niet nul (nulpuntsenergie) |
| maat voor de kans om het deeltje op die plek aan te treffen | |
| eindige put | golffunctie loopt exponentieel afnemend door in de wand (zie Tunneleffect) |
- Kleinere : grotere energieverschillen, dus kortere golflengte.
- In een molecuul met elektronen zitten twee elektronen per niveau; de kleinste absorptie is van het hoogste bezette naar het laagste lege niveau.
- Waterstof is een ander model: eV (zie Energieniveaus en spectraallijnen).
Zo wordt het gevraagd
- Maximale absorptiegolflengte van lycopeen berekenen met het model van de eendimensionale energieput (2025-1 vraag 17, 5p).
- Effectieve putlengte groter of kleiner dan afleiden uit het verschil tussen berekende en gemeten golflengte (2025-1 vraag 18).
- Rhodamine-6G, overgang (2018-2 vraag 13, 4p).
- Kleinste energieopname vanuit de grondtoestand van een pigmentmolecuul (2026-1 vraag 16, 4p).
Zo formuleer je het antwoord. Werk in vaste stappen: (1) tel de vrije elektronen en vul de niveaus met twee elektronen per niveau (Pauli), (2) de kleinste energieopname is de overgang van het hoogste bezette naar het laagste lege niveau, (3) , (4) . Bereken uit het aantal bindingen als de opgave dat vraagt.
Zo scoor je de punten. 1p per stap: bij 2018-2 vraag 13 1p voor de juiste overgang, 1p voor , 1p voor en 1p voor het completeren; bij 2025-1 vraag 17 (5p) komt daar 1p bij voor de putlengte. Bij 2025-1 vraag 18 1p voor het inzicht over de fotonenergie en 1p voor de consequente conclusie over de putlengte.
Uitgewerkt voorbeeld
Elektron in een put van 1,0 nm
Bereken de golflengte van de overgang .
- J
- J
- m (infrarood)
Een kleurstof absorbeert bij 530 nm door de overgang .
- m
Valkuilen
- vergeten, of nemen in plaats van het verschil.
- De massa van een proton gebruiken in plaats van die van een elektron.
- nm niet omrekenen naar m, of vergeten te kwadrateren.
- Denken dat de grondtoestand energie 0 heeft.
Test jezelf
De put wordt 2 keer zo lang. Wat gebeurt er met ?
: wordt 4 keer zo klein.
Hoeveel buiken heeft de golffunctie bij en waar is de kans het kleinst?
3 buiken; de kans is nul in de knopen (bij de wanden en op en ).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren โ 75%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 16 ยท 4 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 17 ยท 5 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 18 ยท 2 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 24 ยท 4 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 25 ยท 4 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 9 ยท 4 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 22 ยท 3 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 23 ยท 4 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 24 ยท 3 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 13 ยท 4 punten antwoord 2018 tijdvak 2 vraag 14 ยท 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats