Prioriteit: 🔴 Hoog

In 6 van de 8 examenjaren, meestal als omrekenstap tussen eV en J in een berekening met fotonen of energieniveaus.

Wat moet je kunnen?

  • Omrekenen tussen eV, keV, MeV en joule.
  • De snelheid of energie van een deeltje berekenen na versnellen over een spanning ().
  • De kortste golflengte van röntgenstraling berekenen uit de maximale fotonenergie.

De kern

EenheidIn joule
1 eV J
1 keV J
1 MeV J
  • Een elektron (of proton) dat 2,0 kV doorloopt, krijgt 2,0 keV. Een α-deeltje (lading ) krijgt 4,0 keV.
  • Röntgenbuis: de maximale fotonenergie is gelijk aan , dus .
  • Analoog aan Zwaarte-energie: elektrische energie wordt omgezet in bewegingsenergie.

Zo wordt het gevraagd

  • Maximale fotonenergie van 4,1 MeV gebruiken om de kortst mogelijke röntgengolflengte te berekenen (2026-1 vraag 23, 3p).
  • Fotonenergie van 2,22 eV omrekenen naar joule om de golflengte te berekenen (2023-1 vraag 14).
  • Fotonenergie van 160 keV omrekenen naar joule als tussenstap (2021-2 vraag 14).
  • voor de energie van een elektron via de versnelspanning (2019-2 vraag 15).

Zo formuleer je het antwoord. Zet elke energie in eV of keV eerst om naar joule (× 1,602·10⁻¹⁹ per eV, keV = 10³ eV, MeV = 10⁶ eV) voordat je hem in invult, en schrijf die omrekening als aparte stap op. Bij een versneld elektron: , dus 1 V versnelspanning geeft 1 eV.

Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 14 en 2021-2 vraag 14 (4p) 1p voor , 1p voor het opzoeken van en , 1p voor de omrekening van eV of keV naar J en 1p voor het completeren. Wie de omrekening vergeet, verliest dus in elk geval dat punt.

Uitgewerkt voorbeeld

Kortste röntgengolflengte (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 23)

De maximale fotonenergie is 4,1 MeV.

  1. J
  2. m

Kortere golflengtes komen niet voor, want een foton kan niet meer energie krijgen dan het elektron had.

Snelheid na versnellen

Een elektron wordt versneld over 2,0 kV.

  1. keV J
  2. m/s

Valkuilen

  • Een energie in eV direct in invullen zonder om te rekenen.
  • Het voorvoegsel (k of M) vergeten.
  • De lading van een α-deeltje als nemen in plaats van .
  • eV verwarren met de spanning V.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt