Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, meestal als omrekenstap tussen eV en J in een berekening met fotonen of energieniveaus.
Wat moet je kunnen?
- Omrekenen tussen eV, keV, MeV en joule.
- De snelheid of energie van een deeltje berekenen na versnellen over een spanning ().
- De kortste golflengte van röntgenstraling berekenen uit de maximale fotonenergie.
De kern
| Eenheid | In joule |
|---|---|
| 1 eV | J |
| 1 keV | J |
| 1 MeV | J |
- Een elektron (of proton) dat 2,0 kV doorloopt, krijgt 2,0 keV. Een α-deeltje (lading ) krijgt 4,0 keV.
- Röntgenbuis: de maximale fotonenergie is gelijk aan , dus .
- Analoog aan Zwaarte-energie: elektrische energie wordt omgezet in bewegingsenergie.
Zo wordt het gevraagd
- Maximale fotonenergie van 4,1 MeV gebruiken om de kortst mogelijke röntgengolflengte te berekenen (2026-1 vraag 23, 3p).
- Fotonenergie van 2,22 eV omrekenen naar joule om de golflengte te berekenen (2023-1 vraag 14).
- Fotonenergie van 160 keV omrekenen naar joule als tussenstap (2021-2 vraag 14).
- voor de energie van een elektron via de versnelspanning (2019-2 vraag 15).
Zo formuleer je het antwoord. Zet elke energie in eV of keV eerst om naar joule (× 1,602·10⁻¹⁹ per eV, keV = 10³ eV, MeV = 10⁶ eV) voordat je hem in invult, en schrijf die omrekening als aparte stap op. Bij een versneld elektron: , dus 1 V versnelspanning geeft 1 eV.
Zo scoor je de punten. Bij 2023-1 vraag 14 en 2021-2 vraag 14 (4p) 1p voor , 1p voor het opzoeken van en , 1p voor de omrekening van eV of keV naar J en 1p voor het completeren. Wie de omrekening vergeet, verliest dus in elk geval dat punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Kortste röntgengolflengte (examenstijl, vergelijk 2026-1 vraag 23)
De maximale fotonenergie is 4,1 MeV.
- J
- m
Kortere golflengtes komen niet voor, want een foton kan niet meer energie krijgen dan het elektron had.
Snelheid na versnellen
Een elektron wordt versneld over 2,0 kV.
- keV J
- m/s
Valkuilen
- Een energie in eV direct in invullen zonder om te rekenen.
- Het voorvoegsel (k of M) vergeten.
- De lading van een α-deeltje als nemen in plaats van .
- eV verwarren met de spanning V.
Test jezelf
Reken 2,22 eV om naar joule.
J.
Welke energie krijgt een α-deeltje dat een spanning van 5,0 kV doorloopt?
, dus 10 keV.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2022 tijdvak 2, vraag 13: golflengte omrekenen naar fotonenergie in eV (5p) · antwoord
- 2024 tijdvak 1, vraag 18: minimale golflengte bepalen met een figuur en een berekening (4p) · antwoord
- 2026 tijdvak 2, vraag 20: aantonen dat de golflengte van H-alfa in lucht 656,28 nm is (4p) · antwoord · uitwerkbijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren — 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 23 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 20 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 18 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 13 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 24 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 14 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 22 · 3 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 18 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 15 · 3 punten antwoord — Toelichting per vindplaats